Νίκος Κούνδουρος

Τον Νίκο Κούνδουρο είχα συναντήσει στη βίλα του στον Άγιο Νικόλαο στις αρχές Σεπτεμβρίου 2004. Η βίλα του με τη θαυμάσια θέα στον κόλπο του Μιραμπέλου είναι γνωστή και από την ταινία της Αλίκης Βουγιουκλάκης και του Δημήτρη Παπαμιχαήλ «Η αρχόντισα και ο αλήτης», όπου έχει σχεδόν εξ’ ολοκλήρου γυριστεί εκεί.
Ο Ν.Κούνδουρος υπήρξε μια από τις μεγάλες προσωπικότητες του 20ου αιώνα στον παγκόσμιο κινηματογράφο. Ήταν πολύ αγαπητός στους κατοίκους του Αγίου Νικολάου.
Με είχε δεχτεί στον κήπο της βίλας του. Έκανε κάτι μερεμέτια και ήταν πολύ πρόχειρα ντυμένος. Παράτησε τις δουλειές του και καθίσαμε να μιλήσουμε για όλα. Μιλάγαμε δυο ώρες. Ήταν πολύ χαρούμενος γιατί του είχε ανακοινώσει ο Μπαμπινιώτης ότι η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών των ανακήρυξε επίτιμο διδάκτορα παμψηφεί. Μου επανέλαβε αρκετές φορές το παμψηφεί. Εγώ του ομολόγησα ότι το βρήκα εντελώς φυσικό και μάλιστα του σχολίασα ότι είχαν αργήσει. Δεν πειράζει μου απάντησε.
Δεν μπορούσαμε να φωτογραφηθούμε έτσι που ήταν και ενώ είπαμε να βρεθούμε σύντομα πάλι για τη φωτογράφηση βρεθήκαμε πολύ αργότερα.
Είχα μαζί μου ένα περιοδικό που του είχε κάνει ένα μικρό αφιέρωμα με μια φωτογραφία από τον "Δράκο". Έδειξε ότι είχε εντυπωσιαστεί από τη μορφή των ερωτήσεων και μου υπέγραψε με το σχόλιο "Έκπληκτος".

Ολόκληρη η συνέντευξη ΕΔΩ

Κώστας Βίρβος

Έγραψε ο Π. Μπουκάλας μεταξύ άλλων για τον Κ. Βίρβο (Καθημερινή 8-8-15):
... Ο Βίρβος έγραψε πάνω από 2.000 τραγούδια, ερωτικά, κοινωνικά, πολιτικά, αδιάφορα για διακρίσεις του είδους λαϊκό/έντεχνο, στιχουργός/ποιητής. Οταν τον τραγουδάμε, όταν ψιθυρίζουμε το «Κουρασμένο βήμα μου», το «Μια στενοχώρια που έχω απόψε», τον «Απόκληρο», το «Λίγα ψίχουλα αγάπης σού γυρεύω», τη «Ζαΐρα», τις «Φάμπρικες της Γερμανίας», το «Δεν θέλω να μου δέσετε τα μάτια» και το «Της γερακίνας γιος», σπανίως, σπανιότατα θυμόμαστε τον στιχουργό. Στην καλύτερη περίπτωση θυμόμαστε τον συνθέτη, ιδίως αν είναι ο Τσιτσάνης, και πιστώνουμε σ’ αυτόν και τους στίχους. Αν τραγουδάει ο Καζαντζίδης, του αποδίδουμε συνήθως το τραγούδι στο σύνολό του. Αλλά ένα λαϊκό τραγούδι έτσι δείχνει πόσο άξιο είναι: όταν το λεκτικό και η εικονοποιία του τού δίνουν τη δύναμη ώστε να γίνει με τον χρόνο οιονεί δημοτικό, ένα ανώνυμο κοινό κτήμα. Τέτοια τραγούδια έγραψε πολλά ο Κώστας Βίρβος.
Ο Κώστας Βίρβος μας άφησε προχθές.

100 Χρόνια Β. Τσιτσάνης

Μπορεί να μεγαλώσαμε, η γενιά μου, ακούγοντας Θεοδωράκη, Χατζιδάκι, Σαββόπουλο, Beatles … όταν όμως πίναμε κανένα ποτήρι ρετσίνα στα φτηνά τα ταβερνεία και μας πιάνανε τα μεράκια, ρεμπέτικα τραγουδάγαμε και Τσιτσάνη.

Εφέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Βασίλη Τσιτσάνη. Ενός από τους μεγαλύτερους έλληνες τραγουδοποιούς του 20^ου αιώνα.

Ο Τσιτσάνης γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1915 από γονείς Ηπειρώτες. Από μικρός έδειξε ενδιαφέρον για τη μουσική και πήρε κάποια μαθήματα βιολιού. Ο πατέρας του έπαιζε μαντολίνο και όταν πέθανε ο Βασίλης το μετέτρεψε σε μπουζούκι.

Το φθινόπωρο του 1936 κατεβαίνει από τα Τρίκαλα στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Νομική. Γρήγορα όμως την εγκαταλείπει και αφιερώνεται στη λαϊκή μουσική.

Ο τραγουδιστής Δημήτρης Περδικόπουλος τον πηγαίνει στην Odeon όπου ηχογραφεί το πρώτο του τραγούδι: «Σ’ έναν τεκέ μπουκάρανε». Μεταξύ 1937-1940 ηχογραφεί μια σειρά από τα ωραιότερα τραγούδια του, πολλά από τα οποία είχε έτοιμα. Ερμηνευτές τα πρώτα ονόματα του λαϊκού τραγουδιού της εποχής: Περδικόπουλος, Μάρκος, Στράτος και Στελλάκης. Στα πιο πολλά κάνει ο ίδιος τη δεύτερη φωνή.

Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής ο Τσιτσάνης έμεινε στη Θεσσαλονίκη, όπου για ένα μεγάλο διάστημα είχε δικό του μαγαζί, το «Ουζερί ο Τσιτσάνης». Φανατικός υποστηρικτής και κουμπάρος του, ο γνωστός από την υπόθεση Πολκ, αστυνόμος Μουσχουντής.

Το 1946 επιστρέφει οριστικά στην Αθήνα και συνεχίζει να γράφει μεγάλες επιτυχίες, τις οποίες ηχογραφεί με την Μπέλλου, την Γεωργακοπούλου, τη Νίνου και τον Τσαουσάκη.

Μέχρι τον θάνατό του το 1984 ο Τσιτσάνης γράφει τραγούδια και καταξιώνεται ως ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες της εποχής του.

Επιδράσεις - Γνώμες

Αν θελήσει κανείς να κατατάξει και να ομαδοποιήσει τα τραγούδια του Τσιτσάνη ως προς το περιεχόμενο των στίχων θα διαπιστώσει ότι έχει γράψει τραγούδια ερωτικά, κοινωνικού περιεχομένου, φυγής, του γλεντιού, του χωρισμού, αλληγορικά, κοινωνικού προβληματισμού, περιγραφικά της ζωής των ρεμπέτηδων, της ξενιτειάς κ.α.

Ως προς το ρυθμό χοντρικά: ζεϊμπέκικα, χασάπικα, χασαποσέρβικα, σε ρυθμό μπολερό, απτάλικα, οριεντάλ, πάνω σε ρυθμούς δημοτικών τραγουδιών, κ.α.

Είναι ο βάρδος των φτωχών, των πληγωμένων και των ερωτευμένων.

Κατά τον μουσικολόγο Λάμπρο Λιάβα, ο Τσιτσάνης, «έβγαλε το λαϊκό τραγούδι από τα όρια του περιθωρίου και το ενέταξε στην κοινωνική πραγματικότητα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Καθιέρωσε νέο ύφος παιξίματος και τραγουδιού με τον εξευρωπαϊσμό-συγκερασμό των κλιμάκων, αρμονίες με δεύτερες και τρίτες φωνές, εμπλουτισμένη ενορχήστρωση και καινοτομίες στην ποιητική δομή. Πρώτος αυτός στο λαϊκό τραγούδι  απομακρύνθηκε από τις παραδοσιακές φόρμες του δίστιχου επισημοποιώντας το ρόλο του ρεφρέν».

Είναι γνωστό ότι ο Σκαλκώτας, της Εθνικής Μουσικής Σχολής μας, έχει ενσωματώσει μοτίβα του Τσιτσάνη (Θα πάω εκεί στην Αραπιά) στο συμφωνικό του έργο.

Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο: «Θέλω να λογαριάζομαι σαν ένας ταπεινός μαθητής του Βασίλη Τσιτσάνη. Είναι ο Θεόφιλος της λαϊκής μας μουσικής»
Ο Μάνος Χατζιδάκις, επίσης, έχει κατ’ επανάληψη επιλέξει τραγούδια του για να γράψει μπαλέτα (έξι λαϊκές ζωγραφιές) ή άλλα έργα (Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη, Σκληρός Απρίλης του ’41, Πέριξ) κλπ. Μιλώντας, ο ίδιος, για την «Αρχόντισσα» έχει πει ότι είναι «ένας μεγαλοφυής σχεδιασμός […] πάνω στο ερωτικό θέμα, που η δύναμή του και η αλήθεια του μας φέρνει κοντά στον «Ερωτόκριτο» του Κορνάρου μετά από εκατοντάδες χρόνια και κοντά στο «Ματωμέvο Γάμο» του Λόρκα. Η μελωδική του γραμμή αφάνταστη σε περιεκτικότητα και σε λιτότητα πλησιάζει τον Μπαχ».

Ο Ξαρχάκος, πάλι, δουλεύοντας για το έργο του «Τσιτσάνη διάλογοι», γράφει γι’ αυτά που ανακάλυψε μελετώντας τα τραγούδια του: «Ως ύφος και ως συναίσθημα, αλλά και ως αρμονία άρχισε απροσδόκητα να συγκλίνει άλλοτε με μεγάλους ευρωπαίους συνθέτες, κλασικούς δημιουργούς, άλλοτε με το λαϊκό τραγούδι των μακρινών τόπων, όπως το σπιρίτσουαλ και η μουσική της Νέας Ορλεάνης, και άλλοτε με σύγχρονα μουσικά ιδιώματα, όπως π.χ. ο μινιμαλισμός του Φίλιπ Γκλας! Ένα χάσμα τεράστιο ανάμεσα σε έργα διαφορετικών εποχών, τόπων, τεχνοτροπιών, κωδίκων, γεφυρωνόταν αναπάντεχα κάθε τόσο μέσα από τη συγγένεια της μουσικής ψυχής τους, δηλαδή του πυρήνα τους, της ουσίας τους».

Είναι γνωστός ότι ο Τσαρούχης ήταν φανατικός θαυμαστής της μουσικής του Τσιτσάνη. Ακόμα και σε προχωρημένη ηλικία πήγαινε στο «Χάραμα», στην Καισαριανή, για να ακούσει τον φίλο του να τραγουδά και για να χορέψει την ζεϊμπεκιά του.

Ο Τσαρούχης δύσκολα υμνούσε κάποιον. Για τον Τσιτσάνη έλεγε, όταν ζούσε, ότι «είναι η μοναδική ζωντανή απόδειξη ότι έχουμε πολιτισμό».

Ο στιχουργός Λευτέρης Παπαδόπουλος μίλαγε για τον Τσιτσάνη με απεριόριστο θαυμασμό.

Ο Άκης Πάνου, λαϊκός συνθέτης και ο ίδιος, μιλώντας για το σινάφι του υποστήριζε ότι «πολλοί ήταν εκείνοι που έδωσαν όλες τις δυνάμεις τους για ένα καλό ελληνικό τραγούδι […] . Εντυπωσιακά προεξέχει ο Τσιτσάνης».

Ένας άλλος λαϊκός συνθέτης και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού, ο Γιώργος Μητσάκης, λέει ότι «Το μπουζούκι το γνωρίσαμε από τον Μάρκο Βαμβακάρη, μάθαμε όμως να παίζουμε μπουζούκι από τον Βασίλη Τσιτσάνη. Ο Τσιτσάνης ήταν ο καλύτερος όλων. Ο Τσιτσάνης ήταν ευφυής. […] Σαν οργανοπαίκτης ήταν ο καλύτερος».

Ο ρεμπέτης και κουμπάρος του Γιάννης Παπαϊωάννου έλεγε για τον Τσιτσάνη ότι ήταν «νερό από πηγή και όχι από την ΟΥΛΕΝ».

Ενώ ο σύγχρονός μας λαϊκός συνθέτης και δεξιοτέχνης Χρήστος Νικολόπουλος, υποστηρίζει ότι «ο Τσιτσάνης καθόρισε το λαϊκό τραγούδι. [από όλους τους άλλους] νομίζω ότι έχει την πρωτοκαθεδρία».

Ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος, ένθερμος φίλος των τραγουδιών του, υποστηρίζει ότι «ο Τσιτσάνης βρήκε ένα τραγούδι χασικλίδικο, μόρτικο, περιφρονημένο, το βρήκε στο στόμα των φυλακισμένων και των κακούργων, στα τσογλάνια της αγοράς και του λιμανιού και το καθάρισε από κάθε πρόστυχο και χαμηλό, πέταξε την αργκό και τους ιδιωματισμούς, έκοψε τα πολλά στριφογυρίσματα και τα τούρκικα μοτίβα, πλούτισε τα θέματά του με κοινωνικά στοιχεία και το 'κανε ν' αγκαλιάσει τα μεράκια και τα ντέρτια της ελληνικής ψυχής».

Ο μεγάλος ζωγράφος Σπύρος Βασιλείου με τους δικούς του μαγικούς εικαστικούς κόσμους μιλώντας για τη «Συννεφιασμένη Κυριακή», λέει: «θα ‘θελα να είχα κι εγώ ζωγραφίσει μια Κυριακή και να μπει στη ζωή μας, όπως η Κυριακή του Τσιτσάνη, που σφράγισε τις ζωές όλων μας».

Ο Βασιλικός μιλώντας για την ευαισθησία του Τσιτσάνη υποστήριξε ότι ήταν «γεννημένος για να πονά, με το δάκρυ χάντρα, κατάλαβε τη ζωή χωρίς να καταβληθεί. […] Γιατί ο Τσιτσάνης είναι μια παράδοση και ένα μέλλον. Γλυκός, με μια βαθύτερη ανατολίτικη φιλοσοφία, σε κοιτάζει και σ’ αγαπά. Συνώνυμο της αγάπης».

Σήμερα 21 χρόνια από τον φυσικό του θάνατο, ο Τσιτσάνης με τα τραγούδια του, αποτελεί στοιχείο της μουσικής μας παράδοσης. Το ότι με βάση το έργο του σήμερα παράγονται νέα έργα είναι μια τρανή απόδειξη ότι άφησε πίσω του μεγάλη κληρονομιά.

Ι. Σταμέλος

stamelosioa@gmail.com

Έφυγε ο Τριχόπουλος

Έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών ο Δημήτρης Τριχόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους γιατρούς και ακαδημαϊκούς της χώρας μας.
Ο Δημήτρης Τριχόπουλος γεννήθηκε το 1938 στον Βόλο. Το 1963 πήρε το πτυχίο του από την Ιατρική Αθηνών και ακολούθησε μετεκπαίδευση στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου, Χάρβαρντ και Οξφόρδης.
Έχει διατελέσει καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1989-1996), καθηγητής Πρόληψης Καρκίνου και διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη Καρκίνου στο Χάρβαρντ (1993-1997), ήταν καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1972, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Επιδημιολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska στη Στοκχόλμη από το 1998 και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον Ιούνιο του 1997. 

Ο Τριχόπουλος κατέδειξε, μεταξύ άλλων, τη συμβολή του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη του καρκίνου του πνεύμονα, καθώς επίσης και την επίδραση του τρόπου ζωής στην ανάπτυξη ασθενειών όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά. Είχε συγγράψει περισσότερα από 650 επιστημονικά άρθρα και είχε λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων.

Θανάσης Βαλτινός

Γεννήθηκε στο Καστρί Κυνουρίας, το 1932. Μαθητής πέρασε από τα σχολεία της Σπάρτης, του Γυθείου και της Τρίπολης. Στην «εθνική» σχολή κινηματογράφου του Σταυράκου, σπούδασε κινηματογράφο. Στην Αθήνα ήρθε το 1950 και ζει εκεί μέχρι σήμερα, όταν βρίσκεται στην Ελλάδα, αφού μετά το 1974 έζησε κατά διαστήματα στην Αγγλία, το Δυτικό Βερολίνο και τις Η.Π.Α.

Μετέφρασε για το Θέατρο Τέχνης "Τρωάδες" του Ευριπίδη και την "Ορέστεια" του Αισχύλου, ενώ έχει γράψει πολλά σενάρια για ταινίες.

Το 1984 τιμήθηκε με το βραβείο σεναρίου στο Φεστιβάλ των Καννών για την ταινία του Θ. Αγγελόπουλου "Ταξίδι στα Κύθηρα". Το 1990 τιμήθηκε επίσης με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το βιβλίο: "Στοιχεία για την Δεκαετία του '60". Διετέλεσε μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, καθώς και της Εταιρείας Συγγραφέων της οποίας υπήρξε πρόεδρος επί σειρά ετών. Διετέλεσε γενικός Διευθυντής του 2ου Καναλιού της Εθνικής τηλεόρασης 1989-1990.

Τον Ιουνίου του 2008 εκλέχτηκε τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, στην έδρα της Νέας Ελληνικής Πεζογραφίας της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών. Τον Δεκέμβριο του 2012 τιμήθηκε με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του.
Έχει εκδώσει τα βιβλία:
- "Συναξάρι του Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο πρώτο: Αμερική", Κέδρος, 1972
- "Η Κάθοδος των εννιά", Κέδρος, 1978
- "Τρία Ελληνικά μονόπρακτα", Κέδρος, 1978
- "Εθισμός στη νικοτίνη" [διήγημα, στο τομίδιο] "Τρία διηγήματα", Θανάσης Βαλτινός, Χριστόφορος Μηλιώνης, Δημήτρης Νόλλας, Στιγμή
- "Μπλε βαθύ σχεδόν μαύρο", Στιγμή, 1985
- "Στοιχεία για την δεκαετία του '60", Στιγμή 1989
- "Θα βρείτε τα οστά μου υπό βροχήν", Διηγήματα, Άγρα 1992
- "Φτερά Μπεκάτσας", Άγρα 1993
- "Ορθοκωστά", Άγρα 1994
- "Συναξάρι Αντρέα Κορδοπάτη, Βιβλίο δεύτερο: Βαλκανικοί - '22", Ωκεανίδα, 2000
- "Ημερολόγιο 1836-2011", Ωκεανίδα, 2001
- "Εθισμός στη νικοτίνη", Διηγήματα, Μεταίχμιο, 2003
- "Άνθη της αβύσσου", Εστία, 2008
- "Ο τελευταίος Βαρλάμης", Εστία, 2010
- "Ανάπλους", Εστία, 2012
Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες.

 Ίσως, σήμερα να είναι ο σημαντικότερος εν ζωή Έλληνας πεζογράφος.

Θανάσης Βαλτινός

Μικρό αφιέρωμα στον Γκρέκο - Άγιος Νικόλαος 20 Οκτωβρίου 2014

Το βίντεο οφείλεται στον Θάνο Κορομπύλια, ο οποίος κάλυψε την εκδήλωση για τον Ρ/Σ ΛΑΤΟ και την εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ και τον οποίο ευχαριστούμε

2014, Έτος Ελ Γκρέκο, Εκδήλωση της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Ν. Λασιθίου

Τα πρώτα χρόνια της Ενετικής κυριαρχίας στην Κρήτη (1211-1669) η άρχουσα τάξη –καμιά 400-αριά οικογένειες- φοβούμενοι μήπως ο λαός με τα γράμματα πλουτίσει και γίνει δύσκολα διοικούμενος φρόντισε να τον κρατάει στην αμάθεια και στην πενία. Κανένα ελληνικό σχολείο, απολυταρχική διοίκηση και αυταρχική συμπεριφορά είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής.

Όταν όμως εμφανίζεται ο εξ ανατολών κίνδυνος των Τούρκων αρχίζουν να παραχωρούν προνόμια στον ντόπιο πληθυσμό, κυρίως στον μορφωτικό τομέα.

Την περίοδο που ζει στο Ηράκλειο ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος έχει αναπτυχθεί ένα δυνατό κίνημα ζωγράφων με αρκετά εργαστήρια καθώς και συντεχνίες.

Ταυτόχρονα παρατηρείται ένα ρεύμα διανοουμένων που έρχονται στην Κρήτη από την Κωνσταντινούπολη και την Θεσσαλονίκη γιατί εδώ έχει διαμορφωθεί ένα κλίμα κατάλληλο για να αναπτύξουν τις δραστηριότητές τους. Υπάρχει, ακόμα, μια πυκνή επικοινωνία μεταξύ Κρήτης και Βενετίας, η οποία διευκολύνει τη μετάβαση για πανεπιστημιακές σπουδές στην Ιταλία. Έτσι, αρκετοί νέοι έρχονται από την Κρήτη στην Ιταλία για να σπουδάσουν θεολογία, νομικά κ.α.

Ο Δομίνικος Θεοτοκόπουλος γεννήθηκε στον Χάνδακα (1541), το σημερινό Ηράκλειο, και όταν απεφάσισε να φύγει από εδώ, για την Βενετία αρχικά, ήταν 27 χρονών και μάστορας (μαΐστρος) φτασμένος, με δικό του εργαστήριο και σημαντική αναγνώριση.

Από τα έργα του αυτής περιόδου προκύπτει ότι κατείχε και χειριζόταν με άνεση την Βυζαντινή τεχνοτροπία στην αγιογραφία.

Στην Ιταλία (Βενετία και Ρώμη) που πήγε από το Ηράκλειο (1567 ή 1568) έμεινε  τρία χρόνια μαθητεύοντας δίπλα στους Τισιάνο και Τιντορέτο.

Τα έργα του αυτής της περιόδου διακρίνονται για τν μεταβατικό τους χαρακτήρα από την βυζαντινή τεχνοτροπία σε εκείνη της Ιταλικής Αναγέννησης.

Η τρίτη και τελευταία περίοδος της δημιουργίας του Θεοτοκόπουλου είναι εκείνη της Ισπανίας, όπου αυτός έζησε στο Τολέδο, από το 1570 έως το τέλος της ζωής, του το 1614.

Είναι η πλέον δημιουργική περίοδος της ζωής του. Η ωριμότερη, κατά την οποία εξελίσσει το προσωπικό του στυλ και δημιουργεί έργα μοναδικά και ανυπέρβλητα. Έργα που αποτελούν σήμερα στοιχεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η θεματογραφία του αφορά χριστιανικά θέματα, αφού μεγάλο μέρος είναι παραγγελίες για αγιογραφήσεις ναών, κυρίως εκκλησιών του Τολέδο, προσωπογραφίες, τοπία κ.α.

Ο Θεοτοκόπουλος σε καμία περίπτωση δεν ξεχνά την ελληνική και κρητική καταγωγή του. Το προσωνύμιο Ελ Γκρέκο, η ονομασία του γιού του Γεώργιος-Εμμανουήλ από το όνομα του πατέρα του και του αδελφού του, η υπογραφή του σε πολλά έργα του «Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, ο Κρης» είναι αδιάψευστα στοιχεία γι’ αυτό.

Για τη σημαντικότητα του έργου του και την επίδραση στους νεώτερους έχουν μιλήσει πολλοί, όπως ο Πικάσο, ο Σεζάν κ.α. Έχει εμπνεύσει, επίσης, αρκετές σημαντικές προσωπικότητες όπως ο Πόλοκ, ο Ρίλκε, ο Καζαντζάκης κ.α.

Το 2014, κατά το οποίο συμπληρώνονται 400 χρόνια από τον θάνατό του, το Υπουργείο Πολιτισμού ανακήρυξε έτος «Ελ Γκρέκο» και διοργάνωσε μερικές σημαντικές εκδηλώσεις για να τιμήσει το μεγάλο τέκνο της Κρήτης.

Στο πλαίσιο της επετείου αυτής, η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου διοργανώνει εκδήλωση, μικρό αφιέρωμα στον Ελ Γκρέκο, την Δευτέρα 20 Οκτωβρίου στο Επιμελητήριο Λασιθίου.  Η εκδήλωση θα αρχίσει στις 19.00 και η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Ι. Σταμέλος

El Greco

Εμμανουήλ Κριαράς

Σε ηλικία 108 ετών εγκατέλειψε τα εγκόσμια την Παρασκευή ο Εμμανουήλ Κριαράς, φιλόλογος Καθηγητής, μια από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες των γραμμάτων στη χώρα μας.

Ο εκλιπών γεννήθηκε στις 28 Νοεμβρίου του 1906 στον Πειραιά από οικογένεια κρητικής καταγωγής, ενώ τα πρώτα παιδικά του χρόνια έζησε στη Μήλο. Το 1914 με την οικογένειά του εγκαταστάθηκε στα Χανιά της Κρήτης, όπου και τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές. Το 1924 ξεκίνησε τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία αποφοίτησε το 1929. Από το 1930 έως το 1950 εργάστηκε στο Μεσαιωνικό Αρχείο της Ακαδημίας Αθηνών, αρχικά ως συνεργάτης και από το 1939 ως διευθυντής. Παράλληλα με την εργασία του στο Μεσαιωνικό Αρχείο συνέχισε τις σπουδές του· το 1930 μετέβη στο Μόναχο με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών για να ενημερωθεί σε θεωρητικά και τεχνικά ζητήματα της λεξικογραφίας στο περιβάλλον του Thesaurus Linguae Latinae, το 1938-1939 και το 1945-1948, ως διδάκτορας πλέον, για μετεκπαίδευση στο Παρίσι, την πρώτη φορά στη βυζαντινολογία και τη δεύτερη στη συγκριτική γραμματολογία. Πήρε το διδακτορικό του δίπλωμα το 1938 από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τη διατριβή Μελετήματα περί τας πηγάς του Ερωτοκρίτου. .

Το 1948 ήταν υποψήφιος για την έδρα της νέας ελληνικής φιλολογίας στην Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την οποία όμως κατέλαβε ο Λίνος Πολίτης. Δύο χρόνια αργότερα, εκλέχτηκε στην θέση του τακτικού καθηγητή της μεσαιωνικής ελληνικής φιλολογίας στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Στην Θεσσαλονίκη δίδαξε κυρίως μεσαιωνική φιλολογία, εκτάκτως μεσαιωνική ελληνική ιστορία, νεοελληνική φιλολογία, αλλά και γενική και συγκριτική γραμματολογία, αφού χάρη στις δικές του ενέργειες ιδρύθηκε (το 1965) η πρώτη -και για πολλά χρόνια μοναδική στην Ελλάδα- έκτακτη αυτοτελής έδρα της Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας. Το διδακτικό έργο του Εμμανουήλ Κριαρά διακόπηκε βίαια τον Ιανουάριο του 1968, όταν η Χούντα των Συνταγματαρχών αποφάσισε να τον απολύσει για τα δημοκρατικά του φρονήματα . Η απόλυσή του από το Πανεπιστήμιο τον έστρεψε με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στη σύνταξη του ''Λεξικού της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας (1100-1669)'' (την απόφαση για τη συγκρότησή του είχε ήδη πάρει το 1956), ενώ από τότε μέχρι το θάνατό του συνέχισε το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο. Η σύζυγός του, καθηγήτρια της ψυχοτεχνικής στη Βιομηχανική Σχολή της Θεσσαλονίκης (σημερινό Πανεπιστήμιο Μακεδονίας), Αικατερίνη Στριφτού-Κριαρά, με την οποία είχε παντρευτεί το 1936, απεβίωσε την 1η Μαΐου του 2000.

Υπήρξε πολυγραφότατος: τα Λεξικογραφικά που υπερβαίνουν τις οκτώμισι χιλιάδες σελίδες, τα Γραμματολογικά του περίπου έξι χιλιάδες, τα Σύμμικτα υπερβαίνουν τις τρεις χιλιάδες, έπονται τα Επιστολογραφικά με περίπου χίλιες πεντακόσιες σελίδες, με τελευταία τα καθαρά Γλωσσικά που εγγίζουν τις εννιακόσιες σελίδες.

Έγραψε περισσότερα από 1.000 άρθρα και περίπου 60 βιβλία. Ξεχωρίζουν οι μονογραφίες του για τον Ψυχάρη, τον Σολωμό και τον Παλαμά, οι εκδόσεις των παλαιότερων κειμένων της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Πανώριας του Χορτάτση, των θεατρικών του Πέτρου Κατσαΐτη, κ.ά), οι ποικίλες μελέτες του για τον δημοτικισμό και κυρίως οι 14 πρώτοι τόμοι του Λεξικού της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας (1100-1669) που έχει καθιερωθεί διεθνώς ως Λεξικό Κριαρά. Ήταν ίσως η επιτομή του έργου του. Το 1997, για προσωπικούς λόγους, ο Ε. Κριαράς εγκατέλειψε το μεσαιωνικό λεξικό του, παραδίδοντας το σχετικό λεξικογραφικό του αρχείο στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας της Θεσσαλονίκης. Το Κέντρο συνεχίζει την επεξεργασία του αρχείου και έχει εκδώσει τον 15ο (2006), 16ο (2008) και 17ο (2011) τόμο του Λεξικού, καθώς και δίτομη επιτομή των πρώτων 14 τόμων (με την επιμέλεια Ι. Ν. Καζάζη και Τ. Α. Καραναστάση), η οποία είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο. Στο λεξικογραφικό χώρο ανήκει και η σύνταξη από τον Ε. Κριαρά του Λεξικού της σύγχρονης ελληνικής δημοτικής γλώσσας, γραπτής και προφορικής το 1995 που εξέδωσε η Εκδοτική Αθηνών.

Παρά το πολυσχιδές επιστημονικό του έργο ο Κριαράς δεν υπήρξε «επιστήμονας του εργαστηρίου». Όπως δήλωνε σε συνέντευξή του στην Ο. Αντωνοπούλου το 2002: «Ο επιστήμονας δεν πρέπει να μένει μόνο στο εργαστήριο. Βέβαια το εργαστήριο χρειάζεται, διότι αλλιώς εργασία δε θα υπάρξει. Αλλά δε φτάνει αυτό. Εκείνος που έχει συνείδηση των καθηκόντων του των πνευματικών, πρέπει όσο γίνεται να εκλαϊκεύει την επιστήμη του. Αυτό επιδίωξα γενικότερα στη ζωή μου, αλλά κυρίως μετά το '74, όταν αποκαταστάθηκε η Δημοκρατία στον τόπο μας. Ο επιστήμονας πρέπει να είναι και ερευνητής και δάσκαλος, εκλαϊκευτής». 

Ο Κριαράς υπήρξε πιστός της δημοτικιστικής ιδεολογίας από τα μαθητικά του χρόνια, συγκεκριμένα από το 1923, και αγωνίστηκε με όλα τα μέσα που διέθετε για τα γλωσσικά του πιστεύω. Σημαντική ήταν η συνεισφορά του τόσο στην αναγνώριση της δημοτικής ως επίσημης γλώσσας του ελληνικού κράτους όσο και στην καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος γραφής. Είναι γνωστό ότι με το νόμο 309/23.1.76 η κυβέρνηση Κωνσταντίνου Καραμανλή με υπουργό παιδείας το Γεώργιο Ράλλη αποφάσισε την αναγνώριση της δημοτικής στο χώρο της παιδείας και της δημόσιας διοίκησης. Τότε δόθηκε στη σχολική χρήση ανασυγκροτημένη γραμματική της δημοτικής γλώσσας με βάση τη Νεοελληνική Γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Η Γραμματική του Τριανταφυλλίδη, τυπωμένη το 1941, για να χρησιμεύσει στην εκπαίδευση χρειαζόταν συντόμευση και κάποια προσαρμογή στην εκπαιδευτική και γλωσσική πραγματικότητα. Το έργο αυτό ανέλαβε ειδική επιτροπή της οποίας μέλος υπήρξε και ο Κριαράς. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1981-1982, η κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου πήρε δύο συμπληρωματικές αποφάσεις: πρώτον, να συντάσσονται οι νόμοι στη δημοτική γλώσσα και να μεταγραφούν οι σημαντικότεροι δικαστικοί κώδικες στη δημοτική και, δεύτερον, να καθιερωθεί το μονοτονικό σύστημα γραφής. Ο Κριαράς ήταν ο πρόεδρος της εικοσαμελούς επιτροπής που ανέλαβε και έφερε εις πέρας το δύσκολο έργο της μεταγραφής των δικαστικών κωδίκων και επίσης πρόεδρος της επιτροπής που εισηγήθηκε το είδος του μονοτονικού που επρόκειτο να εφαρμοστεί. Στα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την καθιέρωση της δημοτικής μέχρι το θάνατό του, ο Κριαράς συνέχιζε να υπερασπίζεται τη δημοτική γλώσσα. Αρθρογραφούσε συχνά, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει επιμέρους δυσκολίες στη χρήση της γλώσσας και προτείνοντας λύσεις. Παράλληλα, προσπαθούσε να διαφωτίσει και το πλατύ κοινό για επιμέρους γλωσσικά ζητήματα μέσα από τηλεοπτικές εκπομπές (Τα πεντάλεπτα στην ΕΡΤ από το 1985 έως το 1987).

Η πολύπλευρη προσφορά του καθηγητή Κριαρά τόσο στην επιστήμη όσο και ευρύτερα στο ελληνικό έθνος είναι από καιρό αναγνωρισμένη και στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η Ελληνική Δημοκρατία του είχε απονείμει κατά καιρούς τα παράσημα του Σταυρού των Ταξιαρχών του Τάγματος του Φοίνικος (δις), του Σταυρού των Ταξιαρχών του Τάγματος Γεωργίου Α΄ και του Ταξιάρχη του Τάγματος Τιμής. Η Γαλλία του απένειμε το παράσημο του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής και η Ιταλία το παράσημο του Ταξιάρχη επί τιμή της Ιταλικής Δημοκρατίας. Το 1977 για το συνολικό επιστημονικό του έργο του απονεμήθηκε στη Βιέννη από το γερμανικό Alfred Toepfler Stiftung το σημαντικό Βραβείο Herder, ενώ έργα του έχουν κατά καιρούς τιμηθεί με τα βραβεία Zappas της Γαλλίας (το διδακτορικό του), Γουλανδρή (η μονογραφία του για το Σολωμό), Γεωργίου Φωτεινού της Ακαδημίας Αθηνών (η έκδοση της Πανώριας), κ.ά. 

Ο Κριαράς ήταν, μεταξύ πολλών άλλων, επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας, της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων, επίτιμο μέλος του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας και του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών. Παράλληλα, ήταν αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και ξένος εταίρος της Ακαδημίας Arcadia της Ρώμης και της Ακαδημίας του Παλέρμου. Το 2006, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του, τιμήθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης με την ανώτατη τιμητική του διάκριση, το Χρυσό Αριστοτέλη, ενώ την ίδια χρονιά αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Μνήμη Μάνου Χατζιδάκι

"Ζεϊμπέκικο" Μάνου Χατζιδάκι
15 Ιουνίου 1994 ήταν όταν ο Μάνος μας αποχαιρέτησε
Με την ΚΟΕΜ του Ξαρχάκου στο Γκαζάρτε

Ένας βλάχος στα σαλόνια

"Τα ωραία του Τσιτσάνη" στην Όπερα του Άμστερνταμ

Κωστής Παπαγιώργης

Στις 21 Μαρτίου του 2014 απεβίωσε ο  Κωστής Παπαγιώργης, σε ηλικία 67 ετών.

Ο σπουδαίος δοκιμιογράφος γεννήθηκε το 1947 στο Nεοχώρι Yπάτης όπου εργαζόταν ως δάσκαλος ο πατέρας του. Στη συνέχεια έζησε στην Παραλία της Kύμης (1951-1960) και τέλος στο Xαλάνδρι όπου και διέμενε  μέχρι και σήμερα.

Από το 1975 επιδίδεται στη μετάφραση φιλοσοφικών έργων αλλά και τη συγγραφή δοκιμιακών κειμένων όπως και βιβλίων. Έχει εκδώσει το θεωρητικό περιοδικό «Χώρα». Έχει επίσης συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, διατηρώντας κατά καιρούς στήλες στην εφημερίδα Επενδυτής, στο περιοδικό Αθηνόραμα, και στην εφημερίδα Lifo.

Το 2002 τιμήθηκε με το κρατικό λογοτεχνικό βραβείο μαρτυρίας - χρονικού για τον "Κανέλλο Δεληγιάννη". Ήταν παντρεμένος με τη Ράνια Σταθοπούλου.

Ο Κωστής Παπαγιώργης, ένας συγγραφέας λαμπρών έργων με έντονο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα και κέντρο τα ανθρώπινα πάθη σε συνέντευξή του με αφορμή το συγγραφικό του έργο ανέφερε πως τον είχε απασχολήσει η έννοια του θανάτου και η «αρχάριά» του σχέση με αυτόν και τη ζωή. «Όλα τα κειμενάκια που έχω κάνει έχουν πίσω τους ένα τράνταγμα – θάνατο, ζήλια, μισανθρωπιά, αλκοόλ… Σαν να τρως ένα χαστούκι και να λες: Τώρα, με βάση τον πόνο, να προλάβω να γράψω…».

Ένας καλόγηρος δωρικού ρυθμού

Μάρκος Βαμβακάρης, "Ο καλόγερος"

Προσκύνημα

Ξαρχάκος - Καμπανέλλης
Δημητράτος-Μοσχολιού-Ξυλούρης-Καλογιάννης

Αντίο Νίκο

Πέθανε σε ηλικία 71 ετών ο τραγουδιστής και ηθοποιός Νίκος Δημητράτος. Πρωτοεμφανίστηκε  στο θέατρο σε δύο παραστάσεις-σταθμούς: το 1971 στοΠαραμύθι Χωρίς Όνομα του Ι.Καμπανέλλη με τον θίασο της Νέας Πορείας και στο Μεγάλο Μας Τσίρκο του Ι.Καμπανέλλη με τον θίασο Καρέζη/Καζάκου -μία παράσταση που σηματοδότησε την έναρξη της πολυετούς συνεργασίας του με τον Σταύρο Ξαρχάκο.
Συνεργάστηκε με τον θίασο του Γ.Μιχαλακόπουλου και με τον Μ.Βολανάκη, ενώ έπαιξε και έγραψε τη μουσική για την παράσταση του Ματωμένου Γάμου στο θέατρο Στοά του Θ.Παπαγεωργίου και της Λ.Πρωτοψάλτη. 
Στο τραγούδι εμφανίστηκε την εποχή του Νέου Κύματος στις μπουάτ της Πλάκας. Με αφετηρία την παράσταση Το Μεγάλο Μας Τσίρκο, συμπορεύθηκε καλλιτεχνικά επί σειρά ετών με τον Σταύρο Ξαρχάκο στη δισκογραφία, τον κινηματογράφο και το θέατρο, ενώ συνεργάστηκε και με άλλους σημαντικούς συνθέτες όπως ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Χρήστος Λεοντής, ο Δήμος Μούτσης, ο Ηλίας Ανδριόπουλος, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Μίμης Πλέσσας, ο Νότης Μαυρουδής, ο Δημήτρης Λάγιος, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Δημήτρης Λέκκας και ο Θοδωρής Ξυδιάς. 
Παράλληλα συμμετείχε σε συναυλίες και μουσικές παραστάσεις με πολλούς ακόμα σημαντικούς Έλληνες τραγουδιστές και μουσικοσυνθέτες, όπως Μάρκος και Στέλιος Βαμβακάρης, Σωτηρία Μπέλλου, Νίκος Ξυλούρης, Απόστολος Καλδάρας, Ελένη Βιτάλη, Θανάσης Γκαϊφύλλιας, Σωτηρία Λεονάρδου κ.α.
Η κηδεία του θα γίνει την Παρασκευή στο Νεκροταφείο του Βύρωνα, στις 2.30 μ.μ.
Η οικογένειά του επιθυμεί, αντί στεφάνων, προσφορά χρημάτων στη Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Κιβωτός του Κόσμου».
Πηγή: in.gr

Έλα και πες μου για που πας

Ζαμπέτας-Χριστοδούλου-Μοσχολιού-Τζανετής

Ξημερώματα

Ζαμπέτας-Χριστοδούλου-Μοσχολιού

Μαρία Κάλλας

Στην μεγάλη ελληνίδα ντίβα της όπερας, Μαρία Κάλλας, είναι αφιερωμένο το σημερινό doodle της Google, με αφορμή την 90ή επέτειο από τη γέννησή της. 
Η Μαρία Κάλλας (Μαρία Άννα Σοφία Καικιλία Καλογεροπούλου) γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923 και πέθανε στο Παρίσι στις 16 Σεπτεμβρίου 1977. Η Κάλλας υπήρξε κορυφαία υψίφωνος και η πλέον γνωστή παγκοσμίως ντίβα της όπερας.
Η Μαρία Κάλλας πέρασε στην αιωνιότητα στις 16 Σεπτεμβρίου 1977 στο Παρίσι. Η κηδεία της έγινε στις 20 Σεπτεμβρίου και, αφού το σώμα της αποτεφρώθηκε όπως επιθυμούσε, την άνοιξη του 1979 η τέφρα της σκορπίστηκε στο Αιγαίο.

Γιάννης Καλαμίτσης

Δημοσιογράφος, επιθεωρησιογράφος, ραδιοφωνικός παραγωγός και πολύ καλός στιχουργός ο Γιάννης Καλαμίτσης που μας άφησε σήμερα.
Στο ραδιόφωνο τα σχόλιά του ήταν ευθύβολα και η παρλάτες του απόλαυση.
Γεννήθηκε το 1939 στον Πειραιά και έκανε διάφορες δουλειές στη ζωή του.
Τραγούδια του μελοποίησαν μεταξύ άλλων οι Θεοδωράκης, Σπανός, Γκαϊφύλλιας, Νικολόπουλος, Τουρνάς, Δάντης κ.α.
Έγραψε στίχους για 400 περίπου τραγούδια. Μερικά γνωστά τραγούδια του είναι: Μεσημεριανό φεγγάρι, Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν μονάχοι, Θα σ' αγαπώ, Χώμα Ελληνικό, Και δεν μίλησε κανείς, Άννα δεν είναι η βροχή κ.α.