Συμπερασματικά

Έχω μια αδυναμία στις συνόψεις. Δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να επισημάνω από τούτο εδώ το μέρος το συνεκτικό, συμπαγές, πλήρες κατά την άποψή μου και ευθύβολο σχόλιο: "Λιτότητα και πολλά λόγια".

Βρήκα επίσης ενδιαφέρον το παρακάτω παράθυρο με την αντίστοιχη λεζάντα:

Ένα από τα πολλά παράθυρα του ελληνικού δημοσίου

από το οποίο όποιος ήθελε έμπαινε.

Τα σχόλια στις αναρτήσεις άρθρων γνώμης

Σε κάθε άρθρο αναγνωρίσιμου στις ηλεκτρονικές εκδόσεις των άλλοτε μεγάλων εφημερίδων μπορεί κανείς να διαβάσει ένα σωρό σχόλια. Ειδικά όταν το άρθρο (γνώμης) έχει κατεύθυνση αποκλίνουσα από το «λαϊκό» αίσθημα για τα γεγονότα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ευκαιριακοί σχολιαστές κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα. Στις έντυπες εκδόσεις των εφημερίδων δεν δημοσιεύονται επιστολές χωρίς να έχουν ελέγξει τουλάχιστον το όνομα του αποστολέα τους. Στις ηλεκτρονικές σχεδόν όλα δημοσιεύονται, τουλάχιστον όσα δεν δημιουργούν νομικά προβλήματα.

Ορισμένα σχόλια, επικριτικά ή και εγκωμιαστικά, πλουτίζουν τον διάλογο. Άλλα θυμίζουν τη χυδαιότητα διαφόρων ακροδεξιών και ακροαριστερών μπλόγκς. Το περιεχόμενο αυτών των συγκεκριμένων σχολίων είναι πολύ συχνά κοινό καθώς και το λεξιλόγιό τους.

Γράφει ο Σωμερίτης στην ηλεκτρονική έκδοση του ΒΗΜΑΤΟΣ σχετικά: Τα «επιχειρήματα» διαφωνούντων με τις απόψεις μου «σχολιαστών» είναι πολύ συχνά τα ίδια. Είμαι  «παπαγαλάκι», όργανο διαφόρων ελληνικών και κυρίως ξένων συμφερόντων, «μισώ» (μάλιστα) την Ελλάδα και τους Έλληνες, είμαι βαλτός από το ΠαΣοΚ ή από τον Σύριζα ή από το κουκουέ, παραπληροφορώ, είμαι διαπλεκόμενος. Ακόμα χειρότερα: ορισμένοι (λίγοι είναι αλήθεια) φαίνεται να πιστεύουν ότι η καταγωγή μου δεν είναι «καν» ελληνοορθόδοξη.

Τους μεν τους μπερδεύει το «Ριχάρδος» (κάποτε, θρησκευτικό περιοδικό με είχε χαρακτηρίσει «ρωμαιοκαθολικό δημοσιογράφο») άλλους τους μπερδεύει το επώνυμο Σωμερίτης. Υποψιάζονται ότι κρύβει το εβραϊκό Somers οπότε όλα εξηγούνται. Ανησύχησα και το έψαξα : άλλη είναι η οικογενειακή μου κληρονομιά !!

Το χειρότερο είναι ότι μερικοί με εγκαλούν γιατί ισχυρίζονται ότι στο παρελθόν «αδιαφόρησα» για το ένα και «υποστήριξα» το άλλο αποκαλύπτοντας έτσι ότι ναι μεν με «ανακάλυψαν» πρόσφατα χωρίς αυτό να τους αφαιρεί το «ελεύθερο» της κακοήθους αρλούμπας...

Ορισμένοι προσπαθούν να με κατατάξουν κάπου. Συνήθως δεν το καταφέρνουν. Εδώ θα σημειώσω μόνο, για να τους βοηθήσω, ότι πήρα μέρος στην Αντίσταση (ΕΠΟΝ) και αργότερα, από το 1967 και μετά, στον αντιχουντικό αγώνα, ότι έφαγα ξύλο για την Κύπρο αλλά πιστεύω τώρα πια, που τα κάναμε θάλασσα, σε λύση ισότιμης ομοσπονδίας των δύο κοινοτήτων, ότι εκτιμούσα βαθύτατα τον Κωνσταντίνο Καραμανλή του Παρισιού και του 1974, ότι εκτιμώ βαθύτατα τον Κώστα Σημίτη αλλά δεν δίστασα και να εναντιωθώ μαζί τους, ότι είμαι από τις αρχές της δεκαετίας του '50 ευρωπαϊστής, και «παιδιόθεν» πολιτικά φιλελεύθερος και κοινωνικά δημοκράτης σοσιαλιστής ή αν προτιμάτε κεντροαριστερός. Αυτά και πολλά άλλα - τα περισσότερα με κόστος, οικογενειακό και προσωπικό.

Συνεπώς, αγαπητοί φίλοι ανώνυμοι συκοφάντες και υβριστές σας συνιστώ κάποιο προσωπικό κουράγιο που φαίνεται σπανίζει σε τόσους ανένδοτους επαναστάτες και υπερπατριώτες λες και ζούμε στο καθεστώς ανελευθερίας που ορισμένοι από αυτούς ονειρεύονται: η κριτική σας με το ονοματάκι σας!

Μήπως όμως και αυτά είναι χρήσιμα διότι αποκαλυπτικά του πού φτάσαμε; Ίσως, αλλά όχι όσο τα σχόλια ουσίας που ανεξάρτητα από το αν αντικρούουν τις απόψεις μου ή τις επικροτούν προκαλούν τη χαρά και το ενδιαφέρον ενός διαλόγου, κλεινει το σημείωμά του ο Σωμερίτης.

Δυστυχώς η λογική των κομματικών συναθροίσεων και του καφενείου εν πολλοίς έχει μεταφερθεί στα περισσότερα σχόλια σε άρθρα γνώμης. Και θα μου πείτε που είναι η είδηση; Ο καθένας μας διαχειρίζεται το λόγο και τη σκέψη του όπως έχει μάθει…

Στοιχειώδες Γουάτσον

Του Στάθη

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (23-11-10)

Αυτό που δεν πρέπει να μας συμβεί

Ως λαός θα πάθουμε πολλά. Αυτό όμως που δεν πρέπει να μας συμβεί είναι να χάσουμε το ηθικό μέτρο και τον πολιτικό ορθολογισμό μας.
Ούτε ίδιους θα μας κάνουν. Ούτε θα μας τρελάνουν.

Γράφει στο υστερόγραφό του άρθρου του με τίτλο "Θα μας τρελάνουν;" ο Γιάννης Πανούσης στη σημερινή Ελευθεροτυπία.

Τα ρέστα σας κ Ρουμελιώτη

Αξίζει να διαβαστεί αυτούσιο το άρθρο του Αντρέα Ρουμελιώτη στη σημερινή Ελευθεροτυπία, με τίτλο "σα να μη συνέβη τίποτα".

"ΕΤΣΙ είναι αυτά τα πράγματα φιλαράκο μου... Εσύ νόμισες πως με την αποχή σου θα πάρουν το μήνυμα. Οτι θ' ακούσουν τη σιωπηρή πλειοψηφία πριν αρχίσει να ουρλιάζει. Αλλά φευ! Εκείνοι συμπεριφέρονται πάλι σαν να μη συνέβη τίποτα.

ΔΥΟ φορές τους γύρισες την πλάτη κι εκείνοι πανηγυρίζουν για το θρίαμβό τους. Για τη μεγαλειώδη νίκη τους!.. Με την αρωγή των media φυσικά. Τα οποία αποσιωπούν, υποβαθμίζουν, προσπερνούν, κοινώς «κάνουν γαργάρα» το γεγονός ότι οι... θριαμβευτές τους ψηφίστηκαν μόλις από το 12%-18% του εκλογικού σώματος.
ΕΤΣΙ είναι αυτά τα πράγματα φιλαράκο μου... Σημασία έχει πάντα ποιος είναι ο νικητής. Εκείνος που θα παραλάβει τα κλειδιά, θα έχει το ταμείο και θα κάνει κουμάντο. Εκείνος που θα αποφασίζει για σένα χωρίς εσένα. Ο οποίος, βεβαίως βεβαίως, είναι και μεγάθυμος. Δηλώνει ανερυθρίαστα πως κατανοεί τους λόγους της αποχής σου και σε προ(σ)καλεί ν' αλλάξεις στάση και να συμμετέχεις. Στο πλευρό του...
ΤΑ παπαγαλάκια του όμως σπεκουλάρουν πως είσαι αδιάφορος, απολίτικος, αποστασιοποιημένος, παθητικός και απογοητευμένος ή και σχεδόν βολεμένος στην ιδιωτεία σου. Κάτι σαν ηλίθιος. Βλαξ δηλαδή! ΠΟΥ όχι μόνο δεν αντιδράς και δεν διαμαρτύρεσαι για όσα σου (μας) συμβαίνουν αλλά είσαι ένας κακομοίρης, ένας μαλάκας και μισός, ο οποίος βουλιάζει στον καναπέ του και καταβροχθίζει τα σκουπίδια της μεσημεριανής τηλοψίας. Το πολύ πολύ να χρειαστεί να σου βουλώσουν το στόμα με μια χαζοχαρούμενη μαγειρική εκπομπή. Ούτε για τάλεντ σόου δεν αξίζεις του λόγου σου. Γιατί τότε θα πήγαινες φορώντας ψηλοτάκουνα και το καλό σου ταγεράκι για να ψηφίσεις το ίνδαλμά σου: τον Ψινάκη...
ΠΩΣ να υπερασπιστώ; Μέχρι και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σε επέπληξε. Ψιθύρισα δυο-τρία φωνηεντάκια, αλλά οι απανταχού θριαμβευτές δεν χαμπαριάζουν από τέτοια. Είπα με το ζόρι προσπαθείς να συγκρατήσεις τον θυμό και την οργή σου. Πως είσαι έμπλεος άγχους, ότι ζεις μες στην ανασφάλεια, την αγωνία και το φόβο για το αύριο. Πως είσαι δύσθυμος, μανούρης, στραβωμένος με όλα, ότι σου 'χουνε σπάσει τα νεύρα και συνήθως ξεσπάς σε λάθος ανθρώπους. Σαν λιοντάρι στο κλουβί είσαι.
ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑ να τους πω ότι θα 'πρεπε να σε ευγνωμονούν που καταφέρνεις να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου και δεν αντέδρασες σπασμωδικά, ασύμμετρα, τυφλά. Ισχυρίστηκα πως είσαι ένας άνθρωπος μορφωμένος, καλλιεργημένος, με επίγνωση της κρισιμότητας, που δεν αντιδράς γιατί νιώθεις αμήχανος, γιατί δεν έχεις - δεν βλέπεις αυτή τη στιγμή βιώσιμη εναλλακτική.
ΤΟΥΣ είπα ότι οφείλουν ν' αφουγκραστούν τη σιωπή σου, να κρυφακούσουν και τα μπινελίκια που ξεστομίζεις όταν μουρμουρίζεις. Να σε σεβαστούν τουλάχιστον! Να ενδιαφερθούν που ανεβάζεις πίεση, που δεν μπορείς να κοιμηθείς τα βράδια από το άγχος, που έφτασες να ζητάς τη βοήθεια ψυχίατρου. Να συμμεριστούν την αγωνία σου για το μέλλον των παιδιών σου, τον αγώνα που δίνεις καθημερινά για την επιβίωση. Τους έγραψα ότι όταν η πλειονότητα των πολιτών γυρίζει την πλάτη στο υπάρχον πολιτικό σύστημα αυτό δεν είναι μόνο απαξιωτικό, αλλά και επικίνδυνο. Αλλά...
ΞΕΡΩ ότι κανείς θριαμβευτής δεν διέθετε ποτέ ευαίσθητα αυτιά για να τ' ακούσει αυτά. Οι κάθε είδους και στιλ εξουσιαστές ευελπιστούν πως όσοι έχουν ξαπλώσει στους καναπέδες δεν πρόκειται να σηκωθούν· θα τους πάρει σε λίγο ο ύπνος από την τηλεόραση. Εγώ όμως, που σε γνωρίζω καλά, θέλω να πιστεύω ότι όταν ξεπεράσεις το πρώτο σοκ, με κάθε τρόπο θα αντιδράσεις και θα αναζητήσεις καλύτερη τύχη κάπου. Θα φύγεις στο εξωτερικό; Θα αλλάξεις δουλειά και θα «ανακαλύψεις» νέο εισόδημα; Ελπίζω στην ευρηματικότητά σου. Κάτι πάλι θα σκαρώσεις και χωρίς τη βοήθειά τους θα επιβιώσεις".

14 μέρες

Του Στάθη

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία (22-10-10)

Εργασία και χαρά

Του ΣΤΑΘΗ

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία (19-10-10)

Βαθιές τομές στην Παιδεία

Του Γιάννη Καλαϊτζή

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία (27-8-2010)

Στο μέλλον με την ... όπισθεν

«Μπαίνουμε στο μέλλον οπισθοχωρώντας» είναι ο τίτλος του άρθρου του Καθηγητή Γιάννη Μανουσάκη που δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 19ης Ιουλίου 2010. Μεταξύ άλλων σημειώνει: «… Λίγος χρόνος έφτανε να χάσει η Ελλάδα τις αισθήσεις της. Αισθήσεις που για να αποκτηθούν χρειάστηκαν αιώνες ένδοξων έργων και εθνικών συμφορών. Που αποτελούν το συσσωρευμένο έργο σοφών, αγίων και ηρώων πρώτης επιλογής. Το αποτέλεσμα μιας καταπληκτικής γεωγραφικής, φυλετικής και ιστορικής συγκυρίας. Ομως η τελευταία δόνηση ήταν τόσο ισχυρή που οι πιο καλοστημένες αξίες έφυγαν από τη θέση τους. Το ελληνικό πνεύμα, σχηματισμένο από μύριες διαφορετικές σκέψεις, λαμπάδιασε. Η πνευματική Αθήνα δεν είναι λιγότερο πυρπολημένη από τη στρατιωτική Σπάρτη. Ολα δεν χάθηκαν ακόμη. Ομως όλα μυρίζουν σαπίλα και μπαρούτι. Οι ιστορίες που θέλουν τις Ερινύες αγκαλιά με τις Νύμφες δεν είναι πια γραμμένες στα βιβλία της μυθολογίας. Βρίσκονται στα δελτία ειδήσεων.

Στην πορεία μας ως λαός αντιληφθήκαμε κραταιές αυτοκρατορίες να βυθίζονται αύτανδρες. Στα βάθη της Ιστορίας διακρίνονται ακόμη τέτοια ναυάγια φορτωμένα γνώση και πλούτο. Ναυάγια που κάποτε δεν γυρίζαμε καν να κοιτάξουμε. Τόση ήταν η ορμή μας. Τώρα η δική μας τριήρης βάζει νερά. Τα ίδια τα γεγονότα μάς δίδαξαν ότι κινδυνεύουμε μονίμως, η ύπαρξή μας είναι εύθραυστη όπως η ζωή. Οτι πολύ εύκολα μπορεί να περιγελαστούν τα πιο ωραία έργα, τα πιο παλιά, τα πιο ένδοξα. Επιπλέον, είδαμε έκπληκτοι ότι καλούνται να λύσουν το πρόβλημα αυτοί που δεν το δημιούργησαν. Οι θύτες εμφανίζονται ως κριτές, τιμητές και σωτήρες των θυμάτων τους. Αμαρτωλοί νομοθετούν νόμους που ξεπλένουν τις αμαρτίες τους. Παράσιτα άνοιξαν τον ασκό του Αιόλου και μετά διερωτώνται πού βρέθηκε τόσος αέρας.

- Αμοιρε Ορφέα, άδικα τραγουδάς λυπητερά. Η λύρα σου δεν έχει πια τη δύναμη να επαναφέρει στην επιφάνεια της γης την ηθική τάξη των πραγμάτων. Να προσφέρει τη ζωή στην αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Μια ζωή χωρίς τον δόλο, την επαιτεία, τη διαπλοκή, την εξάρτηση. Σε μια κοινωνία που δεν θα ξεχωρίζει τους ανθρώπους σε δυνατούς και αδύνατους, φτωχούς και πλούσιους, τυχερούς και άτυχους. Ανιστορήσου κι εσύ πονεμένε λαέ. Μαρμαρωμένος κοιτάζεις τον καινούργιο ετούτο επιτάφιο. Που η περιφορά του θα κρατήσει χρόνια. Σε διέσυραν και ταπείνωσαν οι ανίκανοι πολιτικοί, οι μισθωτοί τεμπέληδες, οι παρανομούντες δικαστές, οι αδούλευτοι αριστοκράτες, οι αυλικοί της εξουσίας. Εξαργύρωσαν την ψυχή σου με spreads. Κατάντησαν αυτή τη χώρα να έχει πόλεις χωρίς πύλες, λιμάνια χωρίς προκυμαίες, παιδιά χωρίς σχολεία, δικαιώματα χωρίς νόμους, την αυγή χωρίς το ξημέρωμα.

Σήμερα η ανατροπή της ηθικής τάξης των πραγμάτων είναι προφανής, τα γεγονότα αμείλικτα. Η γνώση είναι αδύναμη, οι αξίες ατιμασμένες, οι ιδεολογίες συνταράσσονται, τα πιο καθαρά μυαλά βρίσκονται σε αμηχανία. Ο δικομματισμός καταπονείται από αμαρτίες και λάθη. Η Αριστερά, δέσμια της εσωστρέφειας και θύμα της φαντασίας της, ενώ διακηρύσσει την αλληλεγγύη, η ίδια διασπάται. Οι συντεχνίες, ο ναρκισσισμός, τα μικροσυμφέροντα μας πέρασαν από την πάλη των τάξεων στην πάλη όλων εναντίον όλων. Τώρα πρέπει να πετύχουμε εκεί που απέτυχαν οι Μαρξ, Φρόιντ, Νίτσε...

Σε μια τέτοια αταξία ρωτήστε οποιοδήποτε μαντείο τι προβλέπει για το μέλλον. Θα σας πει «τίποτα». Ομως πρόκειται για ένα αόρατο τίποτα, όπως οι ακτινοβολίες της φύσης. Ο χώρος είναι γεμάτος από μια καταπληκτική ενέργεια που καταλήγει στο απέραντο, την αρμονική ισοκατανομή. Ετούτες τις χαμηλόφωνες ώρες, η Ελλάδα, στο κάλεσμα της επιθανάτιας αγωνίας της, σαν μια ανέλπιδη άμυνα του είναι και του έχω, υπακούει στην αναζωογόνηση των αναρίθμητων αξιών της. Η λαϊκή οργή, το αίσθημα της τιμωρίας επαυξάνονται.Ο ξεπλυμένος πολιτικός τρελαίνεται όπως το ποντίκι στη φάκα. Οι προπατορικές αξίες, οι μεγάλοι άνδρες, τα παλιά έργα ξαναβρίσκουν τη θέση τους. Το φάσμα της αλληλεγγύης, του δικαίου, της ηθικής απλώνει δειλά τα ποικίλα χρώματά του φωτίζοντας μ' ένα αμυδρό φέγγος το αποπνέον ελληνικό πνεύμα.

Τελικά ο Ελληνας είναι σκληρός όπως η πέτρα. Σπάει, αλλά δεν λυγίζει. Ολα καταστρέφονται, ξαναρχίζει. Ολα χαλάνε, τα ξαναχτίζει. Αχ, αυτή τη φορά χαθήκαμε, δεν υπάρχει ελπίδα. Οχι! Η τωρινή Ελλάδα είναι αυτό που είναι, δηλαδή λίγα πράγματα. Ομως εάν εμφανίζουμε τόσα αποθέματα όταν δεν έχουμε τίποτα, μέχρι πού φτάνουν άραγες οι δυνατότητές μας σήμερα που διαθέτουμε ήδη κάτι; Οταν το κακό μάς πολιορκεί όλους μαζί, ας μην υποκύπτει χωριστά ο καθένας στα μουρμουρητά της μοιρολατρίας. Η συλλογικότητα να αυξηθεί. Εγώ, ο καθένας, ας αρνηθώ να διασχίσω σπαρμένα πτώματα μ' ένα τριαντάφυλλο στο χέρι. Εδώ και τώρα, αυτή τη στιγμή, σ' αυτή τη χώρα, σ' αυτή τη ζωή».

*Ο Γιάννης Μανουσάκης είναι Καθηγητής Πανεπιστημίου στο Παρίσι, ymanous@gmail.com

Ρέκβιεμ για ζωντανούς και πεθαμένους

Ο Γιάννης Μανουσάκης είναι καθηγητής πανεπιστημίου στο Παρίσι. Σε άρθρο του με τίτλο: «Εγώ, το σχολείο, πεθαίνω» στη σημερινή Ελευθεροτυπία επισημαίνει πικρές αλήθειες για τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Όποιος έχει τα’ αυτιά του ανοιχτά και τα μάτια αλλά κυρίως το μυαλό ας διαβάσει προσεκτικά.

«Τέσσερις σχολικοί τοίχοι που περικλείουν το τρυφερότερο των γήινων εκείνων όντων που έχουν ήδη μετακομίσει σ' ένα νέο πλανήτη, αυτόν του καταναλωτισμού, του ατομικισμού, της γενικευμένης αδιαφορίας, της τιποτένιας καθημερινότητας.
Ο άνθρωπος δεν θέλει πια τα δένδρα, τα βουνά, την ελευθερία, την ηρεμία... Προτιμά τη σχιζοφρένεια του χρήματος, που έγινε αυτοσκοπός. Το σχολείο, όπως όλα, παραδόθηκε σ' αυτή τη λογική. Τα διπλώματα απονέμονται με μοναδικό σκοπό να γίνει το άτομο πιο κερδοφόρο. Η παρεχόμενη γνώση περιορίζεται στο ελάχιστο που χρειάζεται για την άσκηση επαγγέλματος. Οι παιδαγωγικές δραστηριότες επαναλαμβάνονται μηχανικά και ανέκφραστα. Ενα σχολείο χωρίς βάθος, πάθος και όραμα. Η εικόνα της ίδιας της κοινωνίας. Μέσα σε όλα αυτά πού είναι «η παιδεία» όπως την όρισαν οι αρχαίοι; Χάθηκε. Πού είναι ο άνθρωπος; Χάθηκε. Ο σκοταδισμός επανήλθε δριμύτερος με νέο πρόσωπο. Αυτό της σύγχρονης ημιμάθειας. Προκλητικός και ύπουλος. Σωκράτης, Αριστοτέλης, Ευκλείδης, Θαλής... Τα πνευματικά τους ιμάτια διαμελίστηκαν και παίχτηκαν στα χρηματιστήρια του κόσμου. Τέσσερις αιώνες Τουρκοκρατίας δεν μπόρεσαν να σβήσουν το κερί του Κρυφού Σχολειού. Μερικά χρόνια διεφθαρμένης ελληνοκρατίας ήταν αρκετά να γυρίσουν ανάποδα τις πιο καλοκρεμασμένες λάμπες. Να φτάσουν μια ένδοξη χώρα να έχει τον ήλιο χωρίς το φως.
Ομως δεν είναι μονάχα η λογική των αγορών που ροκανίζει τα σωθικά της παιδείας. Οι παιδαγωγικές μέθοδοι, επιφανειακές και απάνθρωπες, θυμίζουν τον Pavlov στα πειράματα με τα σκυλιά. Ζάχαρη για τη σωστή απάντηση, ηλεκτροσόκ για την κακή. Προσθέστε την αποπροβάτωση της πολιτείας, τα κακογραμμένα βιβλία, τους βαριεστημένους καθηγητές. Και το μείγμα γίνεται εκρηκτικό. Υπάρχουν και τα υπόλοιπα. Θέλετε να διαπιστώσετε πώς ο νέος μαθαίνει να σέβεται τη δημόσια περουσία; Δείτε τα πεταμένα βιβλία στους δρόμους όταν κλείνουν τα σχολεία. Γιατί αυτά τα βιβλία δεν επιστρέφονται, όπως γίνεται στην υπόλοιπη Ευρώπη; Ρωτήστε τα κυκλώματα που τα εμπορεύονται. Πώς οι μαθητές ευαισθητοποιούνται στην οικολογία; Μετρήστε τα δένδρα στα σχολικά προαύλια. Γιατί δεν σέβονται τα σχολικά κτίρια; Πρόκειται για κακόγουστες κατασκευές που προκαλούν. Γιατί οι νέοι είναι βίαιοι, χρειάζονται ψυχολόγο; Ανία και πίεση μέσα σ' ένα παιδαγωγικό τούνελ, που βγάζει σε μια κοινωνία που κανείς δεν ανέχεται πια.
Συμπληρώστε το όλο θλιβερό θέαμα με τα φαρμακερά βέλη της σχολικής αυλής: επιμελής, αμελής, ανίκανος, έξυπνος, καθυστερημένος, αλήτης, βίαιος... Χαρακτηρισμοί που κολλάνε, σαν τσίχλα στο παπούτσι, στο κάθε παιδί, πριν καν μάθει να γράφει τ' όνομά του. Δημιουργώντας κόμπλεξ, αντιζηλίες, ενοχές. Παρ' όλο που είναι δουλειά του παιδαγωγού να απελευθερώσει τις κρυφές δυνάμεις του νέου. Να τον μετατρέψει από αμελή σε επιμελή, από χαζό σε έξυπνο, από αλήτη σε καλό.
- Κλάψε, μικρέ Ορέστη, κλάψε, κλάψε. Το μαγικό ραβδί του σχολείου δεν μεταμόρφωσε τον δράκο της παιδικής σου άγνοιας στον πρίγκιπα της γνώσης, της επιστημονικής περιέργειας, της δημιουργικής φαντασίας. Δεν απάντησε στα χιλιάδες ερωτήματα του αθώου μυαλού σου: Γιατί δεν μπορείς να μετρήσεις τ' άστρα; Γιατί παίρνει η αδελφή σου τα παιχνίδια σου; Δεν σου έδωσε το φιλί που θα σε ορθώσει σε ζωντανό, προβληματισμένο πολίτη. Αλλά σε εξαπάτησε με το δηλητηριασμένο μήλο, που σε μετέτρεψε σε θύμα των αγορών, του καταναλωτισμού. Μην εμπιστεύσαι λοιπόν κι εσύ τους μεγάλους. Επιβιώνουν μέσα σε μια ατμόσφαιρα όλο συμβατικότητες, προλήψεις και πλάνες. Οι ασχολίες τους είναι κακομοίρικες, τα επαγγέλματά τους κοκαλωμένα. Προφυλάξου ιδιαίτερα από τους δήθεν σωτήρες και φωστήρες. Τους αδιάφορους πολιτικούς, που μέλημά τους είναι η δική τους κλονίζουσα θέση. Εκείνους τους πανεπιστημιακούς που μοναδική ασχολία τους είναι πώς να μαζέψουν μερικά άθλια χρήματα από εξωπανεπιστημιακές δραστηριότητες. Τους καθηγητές αυτούς που είναι χείριστοι παιδαγωγοί το πρωί και άριστοι φροντιστές το απόγευμα. Τα διάφορα άλλα παράσιτα του χώρου, που παριστάνοντας τους σπουδαίους, τους αδαείς, προσπαθούν να κρύψουν την τιποτένια ύπαρξή τους πίσω από τα ραδιόφωνα, τις τηλεοράσεις.
Δηλαδή δεν υπάρχει πια ελπίδα; Οχι, Ορέστη, τίποτε δεν χάθηκε. Γιατί υπάρχει και ο πανεπιστημιακός, που μέσα από το σπουδαίο του έργο προετοιμάζει το μέλλον. Ο καθηγητής, ο δάσκαλος, ο πνευματικός άνδρας που ψάχνει με αγωνία να βρει το χέρι σου μέσα στο σκοτάδι. Σ' όλους αυτούς ανήκει η ευθύνη να αποδώσουν το σχολείο στη γενναιοδωρία των ανθρώπων. Αυτοί κρατάνε το κλειδί του ονείρου σ' έναν κόσμο γεμάτο εφιάλτες. Εξω από συντεχνίες, συμφέροντα, ιδεολογίες. Μαζί θα θεμελιώσετε τη νέα κοινωνία. Που ανατέλλει εκεί ακριβώς που αρχίζει η μάθηση μιας ζωής όλο παρουσία. Μια ζωή στηριγμένη στη δημιουργία και όχι στην υπερπαραγωγή. Στο αυθεντικό και όχι στη βιτρίνα. Στον σεβασμό των επιθυμιών του καθένα και όχι στους μηχανισμούς της ψευτο-ικανοποίησης. Μια ζωή χωρίς τον φόβο, τον περιορισμό, τις τύψεις, τη συναλλαγή, την εξάρτηση. Μην κλαις, αλλά να είσαι χαρούμενος, υπομονετικός και μακρόθυμος. Οι όποιες αντιστάσεις υπάρχουν, δεν είναι περισσότερες από όσες προβάλλει η φύση στην άνοιξη που έρχεται».

Τι εστί πολιτική;

Ο Α. Ρουμελιώτης έχει ανθολογήσει στην Ελευθεροτυπία του Σαββάτου 10-4-10 μερικά καλά τσιτάτα περί πολιτικής. Μερικά απ’ αυτά: (Δες σχετικά: Πολιτική τσιτατομανία )

«ΜΙΑ από τις τιμωρίες που δεν καταδέχεσαι να ασχοληθείς με την πολιτική είναι ότι καταλήγεις να σε κυβερνούν οι κατώτεροί σου», Πλάτων, 427-347 π.Χ., φιλόσοφος. «Ο πολιτικός σήμερα πρέπει να είναι ένα υβρίδιο χορευτή και λογιστή», Paul Valery, 1871-1945, Γάλλος ποιητής. «Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» Οτο φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος. «Πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων», Φρανσουά Μιτεράν, 1916-1996, Γάλλος πρόεδρος. «Η πολιτική δεν είναι η τέχνη του εφικτού. Είναι η επιλογή μεταξύ του καταστροφικού και του δυσάρεστου», John Kenneth Galbraith, 1908-2006, Καναδός οικονομολόγος.

«Η εξουσία πάνω στους ανθρώπους αποκτάται μόνο προσφέροντάς τους υπηρεσίες. Αυτός ο κανόνας δεν έχει εξαιρέσεις», Victor Cousin, 1792-1867, Γάλλος φιλόσοφος. «Η υψηλή πολιτική δεν είναι παρά κοινή λογική που εφαρμόζεται σε μεγάλα πράγματα», Ναπολέων Βοναπάρτης, 1769-1821, Γάλλος στρατηλάτης και αυτοκράτορας. «Αν απουσιάζει η δικαιοσύνη, τι άλλο είναι πολιτική εξουσία, παρά οργανωμένη ληστεία;». Ιερός Αυγουστίνος, 354-430, άγιος.

«ΟΙ πολιτικοί είναι παντού ίδιοι: Υπόσχονται να χτίσουν γέφυρες ακόμα κι όταν δεν υπάρχουν ποτάμια», Νικίτα Χρουστσόφ, 1894-1971, Σοβιετικός ηγέτης. «Ενας πολιτικάντης σκέφτεται τις επόμενες εκλογές. Ενας πολιτικός, τις επόμενες γενιές», Arthur Clarke, 1917-2008, Βρετανός συγγραφέας επιστ. φαντασίας. «Αυτοί που είναι εναντίον της πολιτικής είναι υπέρ της πολιτικής που τους επιβάλλεται», Bertolt Brecht, 1898-1956, Γερμανός συγγραφέας.

«ΤΡΙΑ πράγματα δεν κάνεις στην πολιτική: δεν υποχωρείς, δεν ανακαλείς και δεν παραδέχεσαι τα λάθη σου», Ναπολέων Βοναπάρτης, 1769-1821, Γάλλος στρατηλάτης και αυτοκράτορας. «Η μειοψηφία μπορεί και να έχει δίκιο, η πλειοψηφία πάντα κάνει λάθος», Ερρίκος Ιψεν, 1828-1906, Νορβηγός θεατρικός συγγραφέας. «Πολιτική είναι η τέχνη να μοιράζεις την πίτα με τέτοιο τρόπο, ώστε ο καθένας να πιστεύει ότι πήρε το καλύτερο κομμάτι», Maurice Couve de Murville, 1907-1999, Γάλλος πολιτικός και πρωθυπουργός.

«Η ψήφος είναι πιο δυνατή από τη σφαίρα. Με τη σφαίρα μπορεί να σκοτώσεις τον εχθρό σου. Με την ψήφο μπορεί να σκοτώσεις το μέλλον των παιδιών σου», Αβραάμ Λίνκολν, 1809-1865, Αμερικανός πρόεδρος. «Στην πολιτική, διαδέχεται κανείς ηλίθιους και αντικαθίσταται από ανίκανους», Ζορζ Κλεμανσό, 1841-1929, Γάλλος πρωθυπουργός. «Ενας συναινετικός πολιτικός είναι αυτός που κάνει πράγματα που δεν πιστεύει, επειδή αυτά κρατάνε τους ανθρώπους ήσυχους όταν τα κάνει», John Major, γ. 1943, Βρετανός πρωθυπουργός (1990-1997).

«ΣΤΗΝ πολιτική δεν υπάρχουν μόνιμες έχθρες και μόνιμες φιλίες», Ανώνυμος. «Η πολυτέλεια καταστρέφει τις δημοκρατίες. Η φτώχεια τις μοναρχίες», Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής. «Δεν πρέπει να προσανατολιζόμαστε από την κοινή γνώμη. Δεν είναι φάρος, αλλά περιπλανώμενα φώτα», Andre Maurois, 1885-1967, Γάλλος συγγραφέας.

«ΟΙ πολιτικοί που τους ενοχλούν τα Μέσα Ενημέρωσης είναι σαν τους ναυτικούς που τους πειράζει η θάλασσα», Enoch Powell, 1912-1998, Βρετανός πολιτικός. «Μια κοινωνία προβάτων θα βγάλει, αναπόφευκτα, κάποια στιγμή, μια κυβέρνηση λύκων», Henry de Jouvenel, 1876-1935, Γάλλος πολιτικός.

Εξαιρέσεις με νόημα

Είναι ο τίτλος αρθρίδιου του Γιάνν Παντελάκη στην Ελευθεροτυπία του Σαββάτου. 10-4-2010 (το είδα σήμερα.
Για κάποιο περίεργο λόγο ο ΥΠΟ αποφάσισε να απαλλάξει τα σώματα ασφαλεία από την περικοπή του 12%, όπως τους υπόλοιπους δημόσιους υπάλληλους.
Η κυβέρνηση με την απόφασή της αυτή ανοίγει ένα μεγάλο θέμα. Τι θα γίνει αύριο αν ένας ένας κλάδος ζητάει εξαίρεση; Και γιατί να μην το κάνει;
Σίγουρα, γράφει ο Παντελάκης, οι αποδοχές όσων υπηρετούν στα σώματα ασφαλείας δεν είναι ηγεμονικές, αλλά μήπως είναι των υπολοίπων;

Το αβάσταχτο βάρος της γνώσης

Του Γιάννη Μανουσάκη

(Καθηγητής Πανεπιστημίου στο Παρίσι, yannis@lri.fr)

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 6ης Απριλίου 2010

«Η μοιρολατρία θριαμβεύει μονάχα εάν πιστέψεις σ' αυτήν»

Simone de Beauvoir

Πώς κατάντησε έτσι το ελληνικό σχολείο; Πού είναι ο Πλάτωνας, ο Ξενοφώντας, ο Αριστοτέλης; Είναι σίγουρο ότι όλους αυτούς τους σκεπάζει χώμα ελληνικό; Πυθαγόρας, Ιπποκράτης, Ευκλείδης... Τι γυρεύουν τόσα λαμπρά κρανία σ' ένα τέτοιο έρημο μέρος;

Εμείς, «οι μη βάρβαροι», ανοίξαμε διακριτικά την πόρτα και χαθήκαμε μέσα στη νύχτα χωρίς καν να κοιτάξουμε πίσω μας. Τελευταία στις γνώσεις βρίσκονται μόνιμα τα Ελληνόπουλα στη διεθνή κατάταξη κατά τις μελέτες PISA του ΟΟΣΑ. Αφήνοντας πίσω μόνον την Τουρκία και το Μεξικό ανάμεσα από τα 30 κράτη-μέλη του διεθνούς οργανισμού. Ομως η επιστήμη προχωράει. Εξισώσεις, πλανήτες, ενέργεια, δύναμη, ηλεκτρόνια, φωτόνια, Big Bang... Ο άνθρωπος είναι η ταυτοποίηση του δημιουργικού συναγωνισμού, της μόνιμης πάλης για γνώση, για παραγωγή. Αλλα εμείς φαίνεται κουραστήκαμε να σκεφτόμαστε, να παράγουμε. Μας στέρεψε η επιθυμία για ακραία πειράματα, εξαντλήσαμε τους μαθηματικούς συνδυασμούς. Το βάρος των ανακαλύψεων μας λύγισε. Μήπως τελικά ήρθε η ώρα να παρατήσουμε τις υπέρμετρες υποχρεώσεις, τις μεγαλειώδεις φιλοδοξίες; Να υιοθετήσουμε μια πιο... ήσυχη ζωή;

- Αντίο φαντάσματα, η Ελλάδα δεν σας χρειάζεται άλλο. Πληρώσαμε τον βαρκάρη να σας περάσει στην απέναντι όχθη. Μην πληρώσουμε τώρα και την επιστροφή! Φτάνουν οι αργοναυτικές εκστρατείες στα ανεξερεύνητα της γνώσης. Οχι άλλες τύψεις για τις περασμένες δόξες. Οι μεγαλειώδεις τριήρεις γεμάτες σοφία και πολιτισμό ναυάγησαν, οι φωτεινές λάμπες απολαμπίζουν, τα ένδοξα έργα έφυγαν από τη θέση τους. Οι τριήρεις ας μείνουν στα γαλάζια βάθη των αιώνων, οι λάμπες χωρίς λάδι, τα έργα πεσμένα στο έδαφος. Αντίο κι εσύ μέλλον, έπαψες να μας απασχολείς. Κι ας γυρίζει ο μύλος της καινοτομίας ασταμάτητα. Το μέλλον χρειάζεται ελπίδα. Αλλά τελικά με τι όραμα να μαθαίνεις, να δημιουργείς, αφού η ελευθερία πνίγεται, τα ιδανικά βρίζονται, η αξιοκρατία κατακουρελιάζεται. Καλός μαθητής, καλή συμπεριφορά, καλοί νόμοι, καλή διατροφή, καλό περιβάλλον, καλός πολίτης. Λέξεις όλο υποκρισία και ψέμα...

Ετσι αθόρυβα ξεθώριασε το παρελθόν, διαγράφτηκε το μέλλον. Εμεινε όμως το «σήμερα». Μισοζαλισμένος, όπως όλοι, μέσα σ' αυτό το ελληνικό σήμερα, περνώ τελευταία μπροστά από την «Ακαδημία του Πλάτωνα». Αλλά δεν τολμώ να μπω μέσα. Πάνω από την είσοδο γράφει ότι αυτοί που δεν ξέρουν γεωμετρία να απομακρυνθούν από τον χώρο. Κι εγώ δεν είμαι σίγουρος ότι ξέρω γεωμετρία. Ούτε και για τους υπόλοιπους είμαι πλέον σίγουρος. Γιατί το έγραφε αυτό ο Πλάτωνας; Μπορεί από υπέρμετρο εγωισμό• ίσως γιατί ήταν ενάντια στην αμάθεια. Μπορεί ακόμη να ήταν επηρεασμένος από τον ελιτισμό του Σωκράτη, που θεωρούσε ότι η πρωτοπορία και το σχολείο πάνε μαζί. Δεν έχει σημασία πια. Ομως μάλλον πρέπει όλοι να απομακρυνθούμε απ' αυτό τον χώρο. Οι διάδρομοι του καλλιμάρμαρου κτιρίου στένεψαν επικίνδυνα. Αλλωστε απέναντι υπάρχει η μεγάλη της Ελλάδος πύλη. Που γράφει αυτό που επιτρέπει στους περισσότερους να σεργιανίσουν ελεύθερα στους κήπους της: τηλεόραση, καφενείο, διαφθορά, αυτοκίνητο, τράπεζα, ταβέρνα, βία, πλουτισμός, κομμωτήριο, γυμναστήριο... Μέσα σε μια τέτοια «φιλοσοφημένη» καθημερινότητα δεν παραλείψαμε να ληστέψουμε και τη νιότη των παιδιών μας.

Το πρωί σε σχολεία που θυμίζουν πάρκινγκ αυτοκινήτων. Παιδαγωγικές μέθοδοι χωρίς αποτελέσματα και καθηγητές χωρίς όρεξη. Το απόγευμα σαν τρελά από το ένα φροντιστήριο στο άλλο. Το βράδυ εξαντλημένα μπροστά στην τηλεόραση μέχρι να τα πάρει ο ύπνος. Το χάπι για το άγχος, η ηλεκτρονική κονσόλα. Οποιος σημερινός μεσήλικας έκανε αυτή την άχαρη ζωή σαν παιδί, να σηκώσει το χέρι.

Σίγουρα η οικονομική κρίση μάς λύγισε. Οι κρίσεις των αξιών, του περιβάλλοντος, της συμπεριφοράς, της πολιτικής μάς περικύκλωσαν. Ομως η κρίση του πνεύματος και της διανόησης, πανούργα και διπρόσωπη, άπλωσε τα πλοκάμια της και μας άρπαξε από τον λαιμό. Αυτή είναι το όπλο, σφαίρες οι υπόλοιπες κρίσεις. Εμείς «οι διαφορετικοί» ας καταλάβουμε επιτέλους ότι κανένας λαός δεν γεννιέται με προδιάθεση να κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Οτι ο κάθε πολιτισμός είναι θνητός, εύθραυστος όπως η ζωή. Αυτοκρατορίες με βασιλιάδες, με σκλάβους, με πολεμικές μηχανές βούλιαξαν αύτανδρες. Και μαζί τους, εκεί στα βάθη του παρελθόντος, παρέσυραν θεούς, νόμους, γλώσσες, τέχνες, αγάλματα. Αλλοι πήραν τη θέση τους.

Οι λεωφόροι της Ιστορίας είναι μεγάλες για να παρελάσουν όλοι. Η γη είναι γεμάτη τέτοιες στάχτες• αλλά ακόμη κι αυτές οι στάχτες έχουν κάποια προειδοποίηση να στείλουν. Ως λαός, δεν εξαντλήσαμε μονάχα τα χρηματικά μας αποθέματα αλλά και τα ιστορικά. Ας μην ψάχνουμε συστηματικά στο μέλλον αυτά που βρίσκονται οριστικά στο παρελθόν. Τα παλιά ένδοξα έργα δεν μας προστατεύουν πια. Γιατί έπαψαν να μας ανήκουν. Ανήκουν στην ανθρωπότητα. Πέρασαν στην αιωνιότητα, ενώ εμείς παραμένουμε θνητοί. Για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε πρέπει να συνεχίσουμε να μαθαίνουμε, να δημιουργούμε. Η χειμερία νάρκη κράτησε αιώνες, ο χειμώνας έπαψε να 'ναι η δικαιολογία. Η άνοιξη δεν είναι μακριά, ώρα να την πάρουμε στα χέρια μας.

Τα παιδιά που δεν αγαπάμε

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 10-12-2009, το υπογράφει ο Αναπληρωτής Καθηγητής της Ιατρικής Αθηνών Διονύσης Βενιεράτος και είναι καλό για να το αγνοήσουμε.
«Τα παιδιά είναι ό,τι πολυτιμότερο έχουμε: το μέλλον και η ελπίδα της κοινωνίας και αξίζουν όλη την αγάπη και τη φροντίδα μας.
Οι δαπάνες για την Παιδεία αποτελούν την καλύτερη επένδυση...». Αυτές οι κοινότοπες και ανούσιες μεγαλοστομίες έρχονται σε κραυγαλέα αντίθεση με την πραγματικότητα που βιώνουν τα ίδια τα παιδιά, που τις ακούνε πλέον «βερεσέ». Το ότι εξεγείρονται είναι μια ένδειξη ότι δεν τα αποβλακώσαμε εντελώς. Οταν πάλι εξεγείρονται με λάθος τρόπο (ανόητες «καταλήψεις» και καταστροφές) είναι απόδειξη ότι δεν τους μάθαμε πώς να αντιδρούν εποικοδομητικά.

Αυτά ίσχυαν και πριν από την αποφράδα 6η Δεκεμβρίου 2008. Ομως, ο τραγικός θάνατος του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, εκτός από αποτρόπαιο γεγονός απέκτησε και έναν απροσδόκητο συμβολισμό-παραλληλισμό: ένας ψυχικά διαταραγμένος αστυνομικός, του οποίου καθήκον αποτελεί η προστασία της ζωής των πολιτών από βίαιες πράξεις, σκοτώνει ένα δεκαπεντάχρονο παιδί. Αίφνης μια σοκαρισμένη νεολαία διαπιστώνει ότι μια άρρωστη κοινωνία, της οποίας η ίδια υποτίθεται ότι αποτελεί πρώτιστο μέλημα, δολοφονεί καθημερινά το πνεύμα και την ψυχή των νέων με τις πράξεις, τις παραλείψεις και την αδιαφορία της.

Η έλλειψη αγάπης προς τα παιδιά διαφαίνεται ήδη από τις άοκνες προσπάθειες να περιορίσουμε τον αριθμό τους (ανά οικογένεια) εκεί που δεν θα θέσει σε κίνδυνο την επίπλαστη (προς επίδειξιν) ευμάρειά μας (life style). Οταν το παιδί γεννηθεί φροντίζουμε στοιχειωδώς για την υγεία του, αλλά ανεπαρκώς για την πνευματική του ανάπτυξη, εγκαταλείποντάς το στο έλεος τηλεοπτικών υποπροϊόντων, εις βάρος της πραγματικής επικοινωνίας μαζί του και ενθάρρυνσης της (καθοριστικής σημασίας) παιδικής περιέργειας για γνώση.

Στο σχολείο (με ευθύνη των αναρμοδίων «αρμοδίων» του υπουργείου Παιδείας και ανεκπαίδευτων εκπαιδευτικών) παιδιά και οικογένειες εξουθενώνονται σε ατέλειωτη καταναγκαστική, άχαρη και ανούσια «πνευματική» εργασία, στην οποία τα παιδιά «μαθαίνουν» πολλά για την επόμενη μέρα για να τα ξεχάσουν αμέσως τη μεθεπόμενη. Οι βασικές γνώσεις χάνονται στον ωκεανό τής μη αφομοιώσιμης άχρηστης πληροφορίας. Επιπλέον, το σχολείο δεν διαπαιδαγωγεί (δεν διαπλάθει έντιμους χαρακτήρες, σωστούς πολίτες, άτομα με υγιή κοινωνικότητα). Ούτε μαθαίνει στα παιδιά να αποφεύγουν τους υπαρκτούς κινδύνους της σύγχρονης κοινωνίας: τα τροχαία, τα ναρκωτικά, τον χουλιγκανισμό. Καταφέρνει όμως να τα κάνει να περιφρονούν ό,τι ωραίο προσφέρει η κοινωνία (γνήσια τέχνη, επιστημονική γνώση) και να μισήσουν το βιβλίο. Και φυσικά το ίδιο το σχολείο.

Τα παιδιά και οι έφηβοι εργάζονται απάνθρωπα σκληρά για το απόλυτο τίποτε («tabula rasa»). Οι κατά τεκμήριο καλύτεροι πρώην μαθητές και νυν φοιτητές της Ιατρικής Σχολής Αθηνών αγνοούν τι είναι θερμότητα, τι είναι η φωτιά, τι είναι τα σύννεφα, γιατί ο ουρανός είναι γαλάζιος κ.ο.κ. Απορίες που διατύπωναν ως νήπια δεν κατάφεραν να λύσουν ούτε ως φοιτητές μετά από ατέλειωτες ώρες μελέτης και φροντιστηρίων. Αγνοούν στοιχειώδεις γνώσεις ανατομίας, φυσιολογίας, νοσολογίας, νομικής, φιλοσοφίας, ιστορίας. Δεν αφομοιώνουν αποτελεσματικά τα επιστημονικά δεδομένα, διότι έχουν μάθει μόνο να αποστηθίζουν. Χρησιμοποιούν γλώσσα φτωχή γεμάτη λάθη. Το πτυχίο που τελικά («τσάτρα-πάτρα») θα αποκτήσουν, αν μείνουν άνεργοι, θα ισοδυναμεί με το παράσημο της ανοικτής παλάμης...

Οι υπουργοί Παιδείας, όλοι με καλές προθέσεις, αντιμετωπίζουν το «τέρας» -εκπαιδευτικό σύστημα (ανα)συγκροτώντας Εθνικά Συμβούλια Παιδείας, επιτροπές «σοφών», πρυτάνεων και λοιπών «ειδικών» και ατέρμονους «εθνικούς διαλόγους», που όμως μονίμως εκκινούν από την αρχή. Ο μύθος του Σίσυφου. Τα χρόνια όμως περνούν και το Τέρας συνεχίζει αδιατάρακτα να κατατρώει τις νεανικές ψυχές. Και όλα αυτά τη στιγμή που υπάρχει γνωστό και διαθέσιμο (χωρίς copyright) το βάσει αποδείξεων επιτυχέστερο εκπαιδευτικό σύστημα του κόσμου, το φινλανδικό. Αν κάποιος θαρραλέος υπουργός αποφάσιζε να το εφαρμόσει και στην Ελλάδα, «εδώ και τώρα», ποιος θα είχε αντίρρηση και με ποια επιχειρήματα;

Η άρρωστη κοινωνία μας δεν παρέχει στα παιδιά και στους νέους αυτό που πρωτίστως δικαιούνται: Παιδεία. Και του θεωρήματος «όποιος αγαπά παιδεύει», προκύπτει αβιάστως το πόρισμα: όποιος δεν παιδεύει, δεν αγαπά".

Ελληναράδικο

Το βρήκα δημοσιευμένο σε κάποιο blog. Μου φάνηκε ενδιαφέρον και το αναδημοσιεύω.
Είναι του Α. Ρουμελιώτη και δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 24ης Οκτωβρίου 2009.
ΚΑΥΧΙΕΣΑΙ που ο γιος σου είναι γαμιάς και η κόρη σου παρθένα.
Καυχιέσαι που ήσουν λοκατζής στο Μεγάλο Πεύκο, χλευάζοντας τους πεζικάριους, αλλά βάζεις βύσμα για να πάει ο γιος σου κέντρο στην Κόρινθο και ειδικότητα διαβιβαστής στο Χαϊδάρι. Καμαρώνεις που το χωριό σου θυμίζει λίγο από Ζωνιανά, αλλά γκρινιάζεις ότι η επαρχία απ' όπου κατάγεσαι, είναι η πιο ριγμένη απ' όλες.

ΚΥΡΙΑΚΗ πρωί κοινωνάς στην εκκλησία και το απόγευμα ρίχνεις Χριστοπαναγίες στο γήπεδο. «Καταλαβαίνεις» τους ξένους «από τη φάτσα». Εχεις Φιλιππινέζα να σου κρατάει το παιδί, Βουλγάρα να σου καθαρίζει το σπίτι, Αλβανούς στο συνεργείο της οικοδομής, Πακιστανούς να σου φροντίζουν το κτήμα για να πληρώνεις λιγότερο και να μην κολλάς ένσημα, κι όμως φωνάζεις να φύγουν οι ξένοι να ξεβρωμίσει η χώρα.

ΚΑΘΕ καλοκαίρι «πρέπει να πας στο χωριό». Οταν ταξιδεύεις στο εξωτερικό για να ξεφύγεις λίγο από την Ελλάδα, ψάχνεις για άλλους Ελληνες για να κάνεις παρέα. Εκλιπαρείς το προσωπικό του αεροδρομίου να επιτρέψουν τις παραπάνω βαλίτσες που έχεις, αμέσως μόλις ο πατέρας σου σταματήσει να το κάνει για σένα και την οικογένεια. Οταν ταξιδεύεις με το αεροπλάνο και επιστρέψεις, βρίσκεις 20 άτομα να σε περιμένουν στο αεροδρόμο. Χειροκροτείς τον πιλότο όταν προσγειωθείς. Οποτε ταξιδεύεις στο εξωτερικό απορείς πώς ο κόσμος ζει χωρίς περίπτερα. Βρίσκεις τους τουρίστες αστείους. Και τους μαθαίνεις να λένε «malaka».

ΕΧΕΙΣ δέκα χρόνια να μπεις σε λεωφορείο. Περιγράφεις το κτίριο της Interamerican στην Κηφισίας ως «ουρανοξύστη». Παραγγέλνεις ταυτόχρονα σουβλάκια κι ένα ασθενοφόρο και το ασθενοφόρο έρχεται όταν χωνεύεις τα σουβλάκια. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πέσεις σε μποτιλιάρισμα στις 6 π.μ. της Κυριακής. Εχεις αυτοκίνητο που κοστίζει πάνω από 60.000 ευρώ και αρνείσαι να δώσεις στον παρκαδόρο 5 ευρώ πουρμπουάρ γιατί το θεωρείς κλοπή.

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΕΙΣ με τα φώτα για μπλόκο, αλλά παραπονιέσαι στον αστυνομικό ότι δεν δίνει κλήση και στους άλλους οδηγούς. Διπλοπαρκάρεις για τσιγάρα κλείνοντας τον δρόμο και απολογείσαι σ' αυτούς που κορνάρουν, αλλά στο παρακάτω στενό πλακώνεις τον οδηγό που έκανε ακριβώς το ίδιο. Οταν σταματάς στο φανάρι έχεις το χέρι στην κόρνα. Πάντα αναρωτιόσουν σε τι διάολο χρησιμεύει η «διάβαση πεζών». Είσαι βέβαιος ότι το κακό μάτι έχει αποδειχθεί και επιστημονικά.

ΜΙΣΕΙΣ τους δημόσιους υπαλλήλους, αλλά όνειρο ζωής είναι να γίνεις ένας από αυτούς. Ποτέ δεν σου φτάνουν τα χρήματα για τα βασικά είδη ανάγκης, αλλά πάντα σου περισσεύουν για τα είδη πολυτελείας. Ξέρεις ότι όλοι οι άλλοι είναι τουρκόσποροι ή Σλάβοι, αλλά εσύ το 'χεις στανταράκι πως είσαι γνήσιος απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πας γυμναστήριο και καπνίζεις κι ένα πακέτο τσιγάρα τη μέρα. Κάνεις φραπέ πριν φύγεις από το σπίτι, όταν φτάνεις στο γραφείο, μετά το φαγητό, όταν έχεις καλεσμένους, πριν φύγουν οι καλεσμένοι, αφού φύγουν οι καλεσμένοι και πριν πέσεις για ύπνο.

ΤΡΩΣ πρωινό πριν πας για ύπνο. Δεν τρως ποτέ βραδινό πριν από τις 10 μ.μ. Μαλώνεις για το ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό. Το πρώτο σου hangover ήταν γύρω στα 5 σου, όταν ο μπαμπάς / θείος / παππούς σού έδωσε να δοκιμάσεις ουίσκι, γιατί το ζήταγες κλαίγοντας. Η μαμά βάζει σεμεδάκι πάνω από την οθόνη του PC σου.

Και πάλι τα σχολικά μαθηματικά

Τα Μαθηματικά ξεκίνησαν πριν από χιλιάδες χρόνια και χρειάστηκε πολύς δρόμος για να αναπτυχθεί η μαθηματική γνώση, όπως την ξέρουμε σήμερα. Πάντα η νέα γνώση προέρχεται από έρευνα, συζήτηση, αμφισβήτηση, αντιπαραθέσεις. Θέματα που σε μας σήμερα είναι προφανή δεν ήταν πάντα τέτοια.

Το μηδέν χρειάστηκε να περάσουν εκατονταετίες για να πάρει τη θέση του στους αριθμούς, το ίδιο και οι αρνητικοί αριθμοί. Η φανταστική μονάδα ακόμα και σήμερα φαίνεται να είναι αντικείμενο ενός άλλου κόσμου.

Οι μαθητές ανεβαίνοντας τις τάξεις θα πρέπει να ανεβαίνουν και την κλίμακα των γνώσεων που έχει κατακτήσει η ανθρωπότητα. Περνάνε κατά κάποιο τρόπο τα στάδια που πέρασε ο άνθρωπος μέχρι σήμερα στη γνώση. Αυτό γίνεται οργανωμένα στα σχολεία με κύριο γνώρισμα την αλλαγή της συμπεριφοράς. Αυτή είναι και η βασική διδακτική υπόθεση στο διδακτικό πρόγραμμα των μαθηματικών.

«Τόσο όμως η ιστορία των μαθηματικών όσο και πολλές σύγχρονες έρευνες έχουν δείξει ότι πολλές μαθηματικές έννοιες που φαίνονται απλές στους δασκάλους -επειδή διαθέτουν ήδη συγκροτημένες μαθηματικές δομές- δημιουργούν απίστευτες δυσκολίες στους μαθητές που επιχειρούν να τις κατανοήσουν, κυρίως διότι αντιβαίνουν σε κάποιες διαισθητικές τους αντιλήψεις. Για παράδειγμα, είναι δύσκολο να δεχθεί ένας μαθητής της τρίτης δημοτικού ότι ο πολλαπλασιασμός δεν «μεγαλώνει» πάντα (διότι αυτό του καταρρίπτει την αντίληψη του πολλαπλασιασμού ως επαναλαμβανόμενης πρόσθεσης) ή ότι η διαίρεση δεν «μικραίνει» ή ακόμα ότι ένας αριθμός μπορεί να μην έχει επόμενο.

Η πιο σημαντική δυσκολία, ωστόσο, είναι ότι πολλές φορές οι δάσκαλοι, επειδή δεν κατανοούν επαρκώς τον τρόπο που ιδιοποιούνται τις μαθηματικές έννοιες οι μαθητές τους, αντιμετωπίζουν τα πιθανά λάθη των μαθητών ως έλλειψη προσπάθειας ή προσοχής και τους επιβάλλουν τις σχετικές κυρώσεις που συχνά δεν περιορίζονται στη βαθμολογία. Αυτή η αλόγιστη απαξίωση ενδέχεται να προκαλεί μεγάλα μαθησιακά προβλήματα.

Πολλοί σημαντικοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο τρόπος με τον οποίο σήμερα διδάσκονται τα μαθηματικά, για παράδειγμα η έμφαση στην απομνημόνευση, δημιουργεί μεγάλο άγχος στους μαθητές. Και ενώ στα απλά μαθηματικά προβλήματα η απομνημόνευση μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική, όσο τα πράγματα γίνονται πιο σύνθετα, η έλλειψη ουσιαστικής κατανόησης δημιουργεί ανυπέρβλητα εμπόδια στους μαθητές. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε το γιατί ενώ πολλά παιδιά ξεκινούν με θετικά συναισθήματα για τα μαθηματικά, καθώς μεγαλώνουν τα πράγματα αντιστρέφονται» γράφει στην Ελευθεροτυπία της 12^ης Σεπτεμβρίου 2009 η Ευγενία Κολέζα.

Μπορεί να γίνει κάτι σχετικά, προκειμένου να βελτιωθεί η κατάσταση με τους μαθητές;

«Το πρώτο βήμα που επιβάλλεται να κάνουμε είναι να αναγνωρίσουμε ότι η μαθηματική εκπαίδευση των νέων είναι ένα σύνθετο πρόβλημα με επιστημονικές, κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις και ως τέτοιο να αντιμετωπιστεί συλλογικά. Προσπάθειες που περιορίζονται αποκλειστικά και μονοδιάστατα στην επιμόρφωση των δασκάλων ή στη συγγραφή νέων εγχειριδίων ή στην αλλαγή των προγραμμάτων σπουδών, δύσκολα μπορούν να ευδοκιμήσουν. Το να αλλάξουμε το πρόγραμμα σπουδών χωρίς να αλλάξει η πρακτική διδασκαλίας ή το να αλλάξουμε τα εγχειρίδια διατηρώντας όμως την ίδια διδακτική πρακτική και τις ίδιες μορφές αξιολόγησης ή το να υιοθετήσουμε νέες πρακτικές διδασκαλίας μέσα από «μεταρρυθμιστικά» εγχειρίδια διατηρώντας στην ουσία το ίδιο πρόγραμμα σπουδών, είναι χαμένος κόπος.

Ακόμα, όμως, κι αν όλες οι προηγούμενες διαστάσεις -πρόγραμμα σπουδών, μορφή διδασκαλίας, αξιολόγηση- ληφθούν συνολικά υπόψη, κινδυνεύουμε και πάλι να αποτύχουμε, αν δεν απαντήσουμε στο ακόμη πιο θεμελιώδες ερώτημα: «Τι μαθηματικά θέλουμε να μάθουν οι μαθητές μας και γιατί;». Και δεν πρόκειται καθόλου για θεωρητικά ερωτήματα, όπως πολλοί πιστεύουν, δεδομένου ότι το περιεχόμενο του προγράμματος σπουδών καθορίζεται από τη συγκεκριμένη απάντηση που δίνουμε κάθε εποχή σε αυτά» επισημαίνει η Κολέζα.

Σχετικά: Άρθρο Ελευθεροτυπίας

Ευτυχία και έρευνες

«H ευτυχία στην εποχή της κρίσης» είναι ο τίτλος άρθρου της Βίκυς Τσιώρου που δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 15-7-09.

Οι μελετητές από διάφορους χώρους ισχυρίζονται ότι η ευτυχία βρίσκεται στην επίτευξη στόχων. Άρα οι εφικτοί στόχοι είναι μυστικό της ευτυχίας. Άλλοι ισχυρίζονται ότι πρέπει να επιθυμούμε πράγματα που έχουμε. Άλλοι στις μικρές απολαύσεις, στην αναγνώριση, στην επικοινωνία, στους φίλους, στα παιδιά, στην κοινωνική προσφορά, στην εργασία, στην τέχνη, … είναι μερικές από τις θέσεις, τα μυστικά, της ευτυχίας.

Ο Φλομπέρ επί του προκειμένου είναι ειρωνικός: «Για να είναι κανείς ευτυχισμένος, πρέπει να είναι βλάκας, εγωιστής και με καλή υγεία».

Η ευτυχία αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινήτρου. Χωρίς αυτόν οι άνθρωποι θα είχαν εξαφανιστεί εδώ και καιρό. Βρίσκεται στην αρχή της επιβίωσης του ανθρώπινου είδους. Γι’ αυτό και το ενδιαφέρον να μάθουμε περισσότερα γι’ αυτήν. «Το πρόβλημα είναι ότι κάπου τη χάσαμε. Ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν είχαν τόση καλή υγεία. Τα σπίτια τους θερμαίνονται τον χειμώνα, έχουν τηλέφωνα για να επικοινωνούν μεταξύ τους, τηλεοράσεις να διασκεδάζουν, βιβλία για να μορφώνονται και εμβόλια κατά των ασθενειών. Παρ' όλα αυτά, σε όλες τις έρευνες ανά τον κόσμο, για το αν είμαστε ευτυχείς, οι περισσότερες απαντήσεις αποκαλύπτουν μια χρόνια έλλειψη ικανοποίησης» γράφει η Τσιώρου.

Ποια είναι τα μυστικά της ευτυχίας; Υπάρχουν μυστικά; Μπορεί να διδαχθούν;

Τι λένε οι άνθρωποι που δηλώνουν ευτυχείς; Η απάντηση που δίνεται στο άρθρο είναι: «Έχουμε τη δύναμη να επιλέξουμε την ευτυχία μας. Αρκεί να αποφασίσουμε πως μπορούμε να βρούμε κάτι καλό σε κάθε στιγμή της ζωής μας. Εκπαιδευόμενοι στην αναγνώριση της ευτυχίας, μπορούμε να την εκτιμήσουμε και να γίνουμε όλο και πιο ευτυχείς».

Ποιο είναι το μυστικό της ευτυχίας; Ποιο το μυστικό των ευτυχισμένων ανθρώπων; Τι πρέπει να κάνουμε για να αδράξουμε την ευτυχία μας και να τη γευτούμε; Μαθαίνεται η ευτυχία; Γεννιόμαστε ευτυχισμένοι; Υπάρχουν συνταγές για να βρει κανείς την ευτυχία και συνταγές για να τη διατηρήσει; Ολως παραδόξως, απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δίνουν το τελευταίο διάστημα οι οικονομικές επιστήμες. Υπάρχει μια σχολή σκέψης που εξαπλώνεται σταδιακά: είναι «η οικονομία της ευτυχίας», η οποία δηλώνει την παρουσία της σε διεθνή φόρα.

Σε έρευνα 90.000 ανθρώπων από 46 χώρες απάντησαν με ερωτηματολόγια, όπως σημειώνεται στο άρθρο, διαπιστώθηκε:

1. Ένα ετήσιο εισόδημα 15.000 ευρώ εξασφαλίζει όλες τις απαραίτητες ανάγκες μας και δεν χρησιμεύει σε τίποτε να κερδίζουμε παραπάνω. Αν συνηθίσουμε σε ένα υψηλότερο εισόδημα, καταναλώνουμε περισσότερο και επιθυμούμε και άλλα.
2. Η ευφυΐα δεν επηρεάζει καθόλου την ευτυχία. Το μορφωτικό επίπεδο την επηρεάζει ελαφρά , ενώ άντρες και γυναίκες είναι ίσοι απέναντι στην κατάκτηση της ευτυχίας.
3. Ο γάμος ή μια σταθερή μακροχρόνια σχέση, η καλή υγεία, μια καλή εργασία, η πίστη σε κάποια θρησκεία, η εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση της χώρας, η ολιγόωρη παρακολούθηση τηλεόρασης και η παρουσία δίπλα μας καλών και στενών φίλων είναι οι παράγοντες που μας βοηθούν να προσεγγίσουμε την ευτυχία.
4. Η οικονομία της ευτυχίας είναι αντίθετη στη γεωγραφική κινητικότητα των ανθρώπων, καθώς τους αποξενώνει από τους φίλους τους. Επίσης, προτιμά τον πληθωρισμό από την ανεργία και είναι αντίθετη στην ελαστικοποίηση της εργασίας.
5. Τα αγαθά της παθητικής κατανάλωσης δεν κάνουν τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Αντίθετα η ενέργεια που καταναλώνεται για έναν σκοπό και η ικανοποίηση να τον πραγματοποιήσουμε, φέρνει την ευτυχία.
   

Ολόκληρο το άρθρο της Β. Τσιώρου

Βιβλία

Η τέχνη του αφορισμού και η κριτική διαμαρτυρία της σκέψης

Άρθρο του Φώτη Τερζάκη για το βιβλίο του

Ζήση Σαρίκα

"Μακριά απ' τον κόσμο"

εκδόσεις Πανοπτικόν, σ. 195, 10,45 ευρώ

που δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 18-9-09

Ο Σαρίκας είναι Θεσσαλονικιός. Είναι κυρίως γνωστός ως μεταφραστής των έργων του Νίτσε. «Το συγγραφικό του καταστάλαγμα όμως αντιπροσωπεύεται από δύο μικρά βιβλία πρόζας, τα Ψίχουλα (2003) και το πρόσφατο Μακριά απ' τον κόσμο. Δύο βιβλία με αξιοσημείωτη μορφολογική, υφολογική και θεματογραφική συνέχεια, που θα μπορούσαν να διαβαστούν ως μέρη του ίδιου βιβλίου.

Το Μακριά απ' τον κόσμο αντιμετωπίστηκε μάλλον ως βιβλίο πεζογραφίας. Εσφαλμένα, διότι τα 131 ολιγοσέλιδα (μερικές φορές και μονοσέλιδα) γραπτά που το απαρτίζουν δεν είναι διηγήματα. Διηγηματογραφική είναι η αφηγηματική τεχνική που χρησιμοποιεί ο Ζήσης Σαρίκας, ο οποίος αποδεικνύεται μάλιστα βαθιά εξοικειωμένος με τη σπουδαία πεζογραφική παράδοση της Θεσσαλονίκης, την αστική τοπιογραφία της και τον γλωσσικό ρεαλισμό της· χρησιμοποιεί όμως τη φόρμα μόνο σαν άλλοθι, προκειμένου να την κάμψει, για να υποβάλει κάτι διαφορετικό. Και αυτό είναι κατ' εξοχήν σκέψεις. Το βιβλίο είναι στην πραγματικότητα ηθικοί αφορισμοί, μολονότι σε κάπως πιο ανεπτυγμένη μορφή απ' ό,τι συνήθως σκεφτόμαστε με τον όρο. Σε όλα τα κείμενα, το κέντρο βάρους πέφτει στην τελευταία παράγραφο ή, ακόμα πιο ενδεικτικά, την τελευταία πρόταση που έχει ακριβώς χαρακτήρα αφορισμού. Εκείνο που έχει προηγουμένως κάνει είναι να δημιουργήσει ένα παραστατικό σκηνικό, μια υποδειγματική κατάσταση, η οποία ανακινεί -και ίσως από μόνη της υποβάλλει στον υποψιασμένο αναγνώστη- την τελική κρίση. Το είδος αυτό γραφής έχει την απώτατη αφορμή του στους φιλοσοφικούς αφορισμούς του Νίτσε (και δεν πρέπει να ξεχνάμε, ίσως, τους «μαύρους» αφορισμούς του Ε.Μ. Cioran...). Ακόμα περισσότερο όμως συγγενεύει με ένα μεταπολεμικό, και ιδιοφυές, δείγμα αφοριστικής φιλολογίας: τα Minima Moralia, του Τ.Β. Αντόρνο. Μπορεί ακόμα να πει κανείς ότι ο στόχος του Ζ. Σαρίκα είναι κατ' ουσίαν ίδιος με του Αντόρνο: να φέρει στο φως τις εξοντωτικές αντιφάσεις που πλήττουν τη ζωή των σύγχρονων ανθρώπων, έτσι ώστε καμιά συνεπής ηθική στάση δεν είναι πια δυνατή.

Να πεις πεσιμιστική τη ματιά του Ζήση Σαρίκα είναι λίγο· ακριβέστερα, οι σελίδες του ξεχειλίζουν από αηδία για τους ανθρώπους, αηδία για τη ζωή... Εστιάζει ανελέητα τον φακό του σε όλη την ποικιλόχρωμη πανίδα της σύγχρονης ελληνικής ζωής: οι μικροαστοί με τη σιχαμένη τους ιδιοτέλεια, οι επιχειρηματίες με την κτηνώδη αναλγησία τους και οι ανενδοίαστοι πολιτικοί, πονηροί χωριάτες, που εποφθαλμιούν τον εξαστισμό με κάθε τίμημα, ανεγκέφαλοι τηλεπαρουσιαστές και δημοσιογράφοι, ψευτοκαλλιτέχνες και ψευτοδιανοούμενοι, συμβιβασμένοι επαναστάτες και ριζοσπάστες της κακιάς ώρας, χαυνωμένη νεολαία, περιθωριακοί κάθε είδους -πόρνες, τραβεστί, μετανάστες, απόκληροι- που παζαρεύουν την ενσωμάτωσή τους και μιμούνται ό,τι τους αποκλείει είναι μερικές από τις φιγούρες που μεγεθύνονται από τον ανατομικό του φακό, πάντα με τον ίδιο στόχο: να φωτιστεί το ψεύδος που κυβερνάει τη ζωή τους, η εξοντωτική ασυνέπεια ανάμεσα στην κοινωνική πρόσοψη και τα ψυχολογικά περιεχόμενα, ανάμεσα στους λόγους και την κρυφή λογική των πράξεων, της οποίας κανένας δεν είναι κύριος... Ακόμη και τα ορμέμφυτα, στα οποία θα μπορούσε κάποιος, ρομαντικά σκεπτόμενος, να προσφύγει σαν έσχατο τόπο αντίστασης στην κοινωνία, στο προγραμματισμένο ψεύδος της και στην απανθρωπιά των μηχανισμών της, αποδεικνύονται αλωμένα από αυτήν έως τα κατάβαθά τους: «Ο διάολος να πάρει τους ανθρώπους κι αυτά που έχουν θαμμένα στην ψυχή τους» αναφωνεί στην κατακλείδα της «Ψυχανάλυσης» (σελ. 123).

Αυτή η μισανθρωπία είναι ωστόσο γεμάτη πληγωμένο ανθρωπισμό. Υπάρχει άφθονη τρυφερότητα, που πλημμυρίζει επίσης αυτές τις σελίδες, υπόκωφα, μια ενάντια δύναμη όμως της κόβει διαρκώς τον δρόμο: είναι η επίγνωση της συνενοχής ανάμεσα στα θύματα και τους θύτες, του ποσοστού ευθύνης των καταδικασμένων, οι οποίοι παραχωρούν στον κύριο την ίδια τη δύναμη που θα στρέψει εναντίον τους. Σε αυτό το τοπίο του αυτοαναπαραγόμενου μαζοχισμού ο δρόμος της επανάστασης είναι πια κλειστός. Το «Πλύση εγκεφάλου» καταλήγει: «Ποιος μπορεί να σταματήσει την καταβρόχθιση της παρθένας γης, την απονέκρωση της θάλασσας, τη μόλυνση του αέρα; Ποιος μπορεί να κλείσει τα σαγόνια των αρπακτικών, που θα σταματήσουν να δουλεύουν μόνον όταν δεν θα υπάρχει πια τίποτε άλλο να φάνε; Ολοι ξέρουμε ποιος. Αλλά αυτός ο ποιος απουσιάζει» (σελ. 167).

Το κύριο αίσθημα που υπορρέει τη μελαγχολική γνωμική σοφία του συγγραφέα είναι αυτό της διπλής παγίδευσης: οτιδήποτε και αν κάνεις, ή δεν κάνεις, είσαι ματ... Ιδού μια ωραία εκδίπλωση του αδιεξόδου σε πλανητική κλίμακα («Τα καρκινώματα», σελ. 146»): «Την εποχή της παγκοσμιοποίησης, την εποχή της ελεύθερης διακίνησης ανθρώπων, ιδεών και εμπορευμάτων και της αποπεράτωσης του πλανητικού χωριού, φύτρωσαν και ανθίζουν ο τοπικισμός και ο εθνικισμός. Μπορούν τα καρκινώματα να τα βάλουν με τον καρκίνο;». Ο λαϊκός πολιτισμός, ούτως ή άλλως ετοιμοθάνατος και ανίκανος πλέον να προσφέρει προστασία, γίνεται αντικείμενο της ίδιας σπαρακτικής αμφιθυμίας: «Τα λαϊκά τραγούδια όλης της υφηλίου μοιάζουν λιγάκι, στα λόγια, με την ιστορία του Χριστού: ο καλός και ο ταπεινός, που οι δικοί του τον προδίδουν, οι κακοί που τον πατάνε κάτω, οι αναίσθητοι κι αγνώμονες περίοικοι, η ματαιωμένη αγάπη, το πρότυπο που καταλήγει στα σκουπίδια, η αδικία που βασιλεύει, η άφεσή της... Απίστευτη μιζέρια για θεούς και ανθρώπους» («Η μιζέρια», σελ. 57)· «Ο Καραγκιόζης», από την άλλη πλευρά, οδηγεί στη διαπίστωση: «Ηταν μεγάλη τύχη να βλέπεις ζωντανή μια τόσο παλιά και θεσπέσια τέχνη: δεν είχε πεθάνει αυτή, αλλά το κοινό της» (σελ. 83).

Και ό,τι ισχύει για τον κόσμο συνολικά, για τους άλλους τους οποίους ο συγγραφέας κατασκοπεύει αποτραβηγμένος στη σκήτη του -γιατί η μόνωση είναι όρος δυνατότητας, ώστε να μη στομώσει η αιχμή της κρίσης- δεν ισχύει λιγότερο για τον ίδιο και για την επιλογή του: ελάχιστα μπορεί να υπερηφανευθεί γι' αυτήν. Από το ομότιτλο με το βιβλίο γραπτό («Μακριά απ' τον κόσμο», σελ. 140-1) διαβάζουμε την οδυνηρή υποθήκη στον εαυτό του: «Τότε, πράγματι, μπορείς να ζήσεις "μακριά απ' τον κόσμο". Μην καμαρώνεις όμως και πολύ γι' αυτό. Γιατί με τους περισσότερους εξακολουθεί να σε συνδέει κάτι πολύ γερό: το ότι ζείτε, κι εσύ κι αυτοί, ετερόνομα, το ότι για τη ζωή και τον θάνατό σας αποφασίζουν κάτι άλλοι ελάχιστοι, άτομα, ιδεολογίες και θεσμοί. Μην τρέφεις, λοιπόν, αυταπάτες. Το λάθε βιώσας σου χαρίζει μια πολύ μικρή ελευθερία: να ζεις έξω απ' το κοπάδι, ενώ ανήκεις ώς τα μπούνια σ' αυτό».

Πολύτιμο στην περίπτωση του Ζήση Σαρίκα είναι ότι, καθώς φωτίζει τις ατελείωτες επιμέρους διαθλάσεις του σε απειράριθμες ατομικές μορφές, δεν χάνει στιγμή από τα μάτια του το μεγάλο ιστορικό πλάνο, την ανθρώπινη σκηνή και τα οικουμενικά της διακυβεύματα. Από αυτήν ακριβώς την αφόρητη ένταση ανάμεσα στο ατομικό και το καθολικό αποστάζει το μέγιστο της δραματικότητάς του. Αναπόφευκτη είναι άρα μια σειρά τελικών αναστοχασμών πάνω στην ίδια την ιστορία. Οπως: «Η ζωή μας είναι γραμμένη με συμπαθητική μελάνη, που κανένας δεν θα τη ζεστάνει στη φωτιά. Η μόνη παρηγοριά είναι ότι η γραμμένη ιστορία που θα μείνει για τις επόμενες γενιές είναι κατά ενενήντα εννιά τοις εκατό για πέταμα («Ενενήντα εννιά τοις εκατό για πέταμα», σελ. 156)· ή: «Είναι σαν τις παροιμίες, που η μια αναιρεί την άλλη. Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, είπε κάποιος. Η ιστορία επαναλαμβάνεται, αντέτεινε ένας άλλος. Η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα, διόρθωσε ένας τρίτος. Οποιος δεν διδάσκεται από την ιστορία, είναι καταδικασμένος να την επαναλάβει, ισχυρίστηκε ένας τέταρτος (...) Η ιστορία πρέπει να ξεκινήσει από την αρχή: αυτό είναι το σωστό ρητό» («Η ιστορία», σελ. 193). Αυτό προαναγγέλλει και τη νιτσεϊκή κατακλείδα του βιβλίου, την οριστική έξοδο: «Ας έρθει λοιπόν γρήγορα η συντέλεια του κόσμου» («Η συντέλεια», σελ. 195)».

Ολόκληρο το άρθρο

Αριθμοί και αντιλήψεις

Δημοσιεύτηκε στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της 30/6/09 έρευνα της εταιρείας The Point που έγινε για λογαριασμό της Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών Φροντιστών Ελλάδας. στην οποία συμμετείχαν 510 φοιτητές και φοιτήτριες πανεπιστημιακών σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης με συμπλήρωση ερωτηματολογίου και προσωπική συνέντευξη.
Σε ποσοστό 67,8% οι ερωτηθέντες έκριναν αρνητικά το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα (33,1% αρνητικά και 34,7% μάλλον αρνητικά). Μάλιστα στην περίπτωση των φοιτητών που κατά δήλωσή τους προέρχονται από χαμηλότερα οικονομικά στρώματα, η αρνητική αξιολόγηση του εκπαιδευτικού συστήματος εμφανίζει την υψηλότερη αρνητική επίδοση με 69,4%.
Οταν οι ερωτώμενοι κλήθηκαν να αξιολογήσουν τους παράγοντες που συνετέλεσαν στην εισαγωγή τους στα ΑΕΙ, το 81,8% απάντησε ότι οφείλεται στην προσωπική προσπάθεια, το 41% στο φροντιστήριο, το 21,6% σε ιδιαίτερα μαθήματα και μόνο το 8% στο σχολείο.

Γυναίκες

Στην Ελευθεροτυπία (24-6-09) ο Α. Ρουμελιώτης δημοσίευσε το παρακάτω άρθρο, με τίτλο:
"Ω, οι γυναίκες" και υπότιτλο: "Μέσ' στους αιώνες μιλούν οι ίδιες για τον εαυτό τους. Οι άνδρες; Για τα ελάχιστα που μπόρεσαν να καταλάβουν για 'κείνες... Μητέρα, κόρη, σύζυγος, ερωμένη· ω, οι γυναίκες!"

"«Η ομορφιά μιας γυναίκας είναι η πιο καλή συστατική επιστολή» Αριστοτέλης. Η γυναίκα είναι θηλυκό κατασκεύασμα και για όπλο της έχει τα δάκρυα» Ευριπίδης. «Η γυναίκα έπρεπε να ονομαστεί αστάθεια και όχι γυναίκα» Σέξπιρ.
«Οταν μια γυναίκα είναι τίμια, την εκτιμούν και δεν την πλησιάζουν. Οταν δεν είναι τίμια, την πλησιάζουν και δεν την εκτιμούν» Καντ.
«Τα πλούτη κάνουν τη γυναίκα αλαζονική, η ομορφιά ύποπτη κι η ασχήμια μισητή» Βολταίρος.
«Η γυναίκα πρέπει να είναι σαν μια καλή ταινία τρόμου: όσο περισσότερο χώρο αφήνει για τη φαντασία μας τόσο καλύτερα» Α. Χίτσκοκ. «Κάποτε οι κοπέλες κοκκίνιζαν όταν τις ντρόπιαζες, τώρα ντρέπονται όταν κοκκινίζουν» Σεβαλιέ. «Οι γυναίκες είναι πιο έξυπνες από τους άντρες επειδή ξέρουν λιγότερα και καταλαβαίνουν περισσότερα» Τζ. Στίβενς.
«Οι γυναίκες συνήθως βλέπουν χωρίς να κοιτάζουν, ενώ οι άνδρες κοιτάζουν χωρίς να βλέπουν. Οι γυναίκες παίζουν με την ομορφιά τους, όπως παίζουν τα παιδιά με το μαχαίρι τους: στα τελευταία πληγώνονται» Β. Ουγκώ «Εάν συνάντησες μια κακή γυναίκα, ν' απομακρυνθείς απ' αυτήν για να μην καταστρέψεις την ζωή σου, αν συνάντησες καλή γυναίκα, ν' απομακρυνθείς για να μην καταστρέψεις τη ζωή της» Ν. Βέκσιν.
«Η γυναίκα θέλει πολλά από έναν άνδρα. Ο άνδρας θέλει μόνο ένα! Από πολλές γυναίκες» Κ. Μελιχάν. «Αν η γυναίκα δεν έχει δίκιο, να της ζητήσεις συγγνώμη» Γαλλική ρήση.
«Το να βρει μια γυναίκα σύζυγο είναι τέχνη. Το να τον κρατήσει είναι εργασία» Σ.ντε Μπολιβάρ. «Η γυναίκα κρύβει από τον άνδρα το παρελθόν της, ο άνδρας από τη γυναίκα το μέλλον της» Αγνώστου. «Εάν μια γυναίκα αρκείται στα λεφτά, τότε σίγουρα δεν έχει επαρκή φαντασία» Α. Μπράιτερ.
«Κανέναν δεν μπορείς να κρατήσεις δίπλα σου την ημέρα, μ' εκείνο που έγινε τη νύχτα» Σάλι Στένφορντ. «Εάν ο σύζυγος βλέπει δύο ποδοσφαιρικούς αγώνες στη σειρά, τότε πρέπει να αναγνωριστεί νομικά νεκρός» Ερμα Μπόμπεκ. «Ανεξάρτητη γυναίκα είναι εκείνη η οποία δεν βρήκε κανέναν άνδρα που θα ήθελε να είναι εξαρτημένος απ' αυτήν» Σ. Γκιτρί. «Η γυναίκα είναι εκείνο το καρφάκι στο οποίο ο αστείος κρεμάει τις πλάκες του, ο κήρυκας της διδαχές του, ο γκρινιάρης τις γρουσουζιές του, ο αμαρτωλός τις δικαιολογίες του» Χ. Ρόουλεν.
«Τα γυναικεία δάκρυα είναι η συνέχεια της συζήτησης με άλλα μέσα» Μ. Μαστρογιάνι. «Το καλύτερο στολίδι μιας κοπέλας είναι η σεμνότητα και το διαφανές φόρεμα» Ε. Σβαρτς. «Εκανα μεγάλο λάθος όταν τοποθέτησα τη γυναίκα μου πάνω στο βάθρο. Τώρα απ' εκεί δεν μπορεί να φτάσει στο πάτωμα για να το καθαρίσει» Αγνώστου. «Οι γυναίκες χαλάνε οποιαδήποτε σχέση, όταν προσπαθούν να την παρατείνουν για πάντα» Ο. Ουάιλντ.
«Ποιο είναι το μυστικό της επιτυχίας μου με τις γυναίκες; Με την υπηρέτρια συμπεριφέρομαι σαν με την κυρία, αλλά με την κυρία, σαν με την υπηρέτρια» Τζ. Μπράμελ. «Για να μη βαρεθείς το περιεχόμενο πρέπει συχνότερα ν' αλλάζεις τη συσκευασία. Γι' αυτό οι γυναίκες με προθυμία υποτάσσονται στη μόδα» Ν. Κόβαρντ.
«Οι γυναίκες αγαπάνε τους σιωπηλούς άνδρες, γιατί νομίζουν πως εκείνοι τις ακούνε»... Σ. Γκιτρί."

Σχετικά: http://www.enet.gr/?i=arthra-sthles.el.home&id=56007