Αφιέρωμα στην 28η Οκτωβρίου 1940

Ομιλητής Γιάννης Σταμέλος

95 χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης

Υποθέσεις από το μαύρο ντοσιέ

Το βιβλίο «Υποθέσεις από το μαύρο ντοσιέ»», είναι ένα θεατρικό έργο σε επτά πράξεις, το οποίο ασχολείται με τις μορφές πέντε ιστορικών προσωπικοτήτων από το χώρο των μαθηματικών. Οι τέσσερεις είχαν άδικο θάνατο, ενώ ο πέμπτος, ο Γαλιλαίος, είχε τη γνωστή δίκη, στην οποία αναγκάστηκε να αποκηρύξει τις απόψεις του για να γλιτώσει την πυρά της Ιεράς Εξέτασης.

Ο Ίππασος ο Μεταπόντιος, η Υπατία, ο Τζορντάνο Μπρούνο, ο Γαλιλαίος και ο Άλαν Τιούρινγκ περνάνε από τη σκηνή για να αναπτύξουν τη δική του ο καθένας ιστορία, σε μια υποθετική συνάντηση, που διαδραματίζεται, ποιητική αδεία, στον άλλο κόσμο.

190 Χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου - Η Εκδήλωση

Στις 11 Απριλίου εφέτος συμπληρώθηκαν 190 χρόνια από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου. Με αφορμή την επέτειο η  Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου σε συνεργασία με την Πολιτιστική Ομάδα Καθηγητών Αγίου Νικολάου διοργάνωσαν μια ξεχωριστή εκδήλωση μνήμης και τιμής για να επισημάνουν τη μεγάλη σημασία της Εξόδου  ως ιστορικού γεγονότος στη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Την εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο, άνοιξε με ομιλία του ο Πρόεδρος της  Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου Γιάννης Σταμέλος.

Στη συνέχεια ο φιλόλογος Παύλος Γουλιαρμής αναφέρθηκε εκτενέστερα στο Μεσολόγγι και στο  χρονικό της Εξόδου.

Η φιλόλογος Ανθούλα Ρουμπελάκη  μίλησε για τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού και η, επίσης φιλόλογος, Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα αναφέρθηκε στον μεγάλο φιλέλληνα λόρδο Μπάιρον.

Η καθηγήτρια Πόπη Μαστοράκη διάβασε ένα απόσπασμα από τη «Γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού.

Η καθηγήτρια Γιάννα Παπαδάκη με τα παιδιά της Χορωδίας του 2ου και του 3ου Γυμνασίου Αγ. Νικολάου  ερμήνευσαν μελοποιημένα αποσπάσματα από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Τη συνόδευσε στα κρουστά ο καθηγητής Μανώλης Κλώντζας.

(Στιγμιότυπα από την εκδήλωση του Ν. Τραντά, όπως αναρτήθηκαν στην ΑΝΑΤΟΛΗ)

ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ

190 χρόνια από την μεγάλη Έξοδο του Μεσολογγίου

Η 10^η Απριλίου του 1826 ήταν του Λαζάρου και η 11^η των Βαΐων. Την νύχτα της 10^ης προς την 11^η επέλεξαν οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Μεσολογγίου για την Μεγάλη, την ηρωική τους Έξοδο.

Η νύχτα αυτή είναι μία από τις ιστορικότερες για την ανθρωπότητα. Γιατί το Μεσολόγγι συμβολίζει από τότε την ελευθερία και τον ηρωισμό και έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης πολλών μεγάλων δημιουργών απ’ όλον τον κόσμο (Βύρων, Γκαίτε, Ουγκώ, Ντελακρουά, Ντελανσάκ, κ.α.).

Η Έξοδος του Μεσολογγίου είναι από τα σημαντικότερα γεγονότα του Αγώνα των Ελλήνων, που είχε αρχίσει το 1921, για την εθνική μας παλιγγενεσία.

Η πτώση του, μετά την ηρωική έξοδο όσων μπορούσαν να κρατήσουν όπλο, ο μαρτυρικός θάνατος όσων έμειναν, είχε δυο πολύ σοβαρές συνέπειες για την συνέχιση του Αγώνα. Η πρώτη αφορούσε το ηθικό των μαχόμενων Ελλήνων. Ήταν και ο σοβαρότερος λόγος για την διάλυση της τρίτης εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου, του 1826, και στην συνακόλουθη παραίτηση της κυβέρνησης Κουντουριώτη. Η δεύτερη αφορούσε το κλίμα συμπάθειας προς τους μαχόμενους Έλληνες που αναθερμάνθηκε στο εξωτερικό. Ήταν αυτό που επιτάχυνε ουσιαστικά τις διαδικασίες γα την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων, η οποία οδήγησε τελικά στη δημιουργία του ελεύθερου Ελληνικού κράτους.

Η Μεγάλη Έξοδος πραγματοποιήθηκε την Κυριακή των Βαΐων του 1826 και είχε πάρα πολλά θύματα. Αναφέρεται ότι από τους περίπου 9.000 Μεσολογγίτες διασώθηκαν περίπου 1300-1500, κυρίως μαχητές.

Στις Ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Ελβετία, Γερμανία και Αγγλία) διοργανώθηκαν διαδηλώσεις εναντίον των Ευρωπαίων ηγεμόνων που είχαν εγκαταλείψει τους επαναστατημένους Έλληνες στο έλεος των Τούρκων και του Ιμπραήμ, υπογράφτηκαν διακηρύξεις και έγιναν εκκλήσεις για ενεργότερη συμμετοχή στα βάρη του πολέμου. Τόση ήταν η επίδραση που είχε το γεγονός στους κύκλους των διανοουμένων ώστε να γραφτούν ποιήματα, θεατρικά έργα, άρθρα στον ευρωπαϊκό τύπο, να εκφωνηθούν λόγοι σε επιστημονικές και πολιτιστικές οργανώσεις, να διοργανωθούν έρανοι υπέρ των μαχόμενων Ελλήνων και να γίνουν διπλωματικά διαβήματα.

Όπως είναι γνωστό οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Μεσολογγίου έφτασαν για να πάρουν την απόφαση της ηρωικής Εξόδου ύστερα από τις φοβερές ελλείψεις κυρίως σε τρόφιμα από τον αποκλεισμό της πόλης από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ.

Ήδη από τον Φεβρουάριο του 1826 η κατάσταση είχε γίνει τραγική γι’ αυτούς. Αναγκάστηκαν για να φάνε ότι μπορούσε να φαγωθεί μέσα στην πόλη. Και αφού εξαντλήθηκαν κι αυτά άρχισαν να τρώνε ότι χόρτο και φυτό υπήρχε γύρω. Τα αποτελέσματα του υποσιτισμού ήρθαν γρήγορα και ήταν αρρώστιες, θάνατοι και αδυναμία να κάνουν πόλεμο με τον εχθρό.

Το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε ξανά στις 11 στις Μαΐου του 1829.
Το 1937 αναγνωρίστηκε ως «Ιερά Πόλις» και η Κυριακή των Βαΐων ορίστηκε ως επέτειος της εξόδου.

Στις 11 Απριλίου εφέτος συμπληρώθηκαν 190 χρόνια από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου το 1826. Η ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου σε συνεργασία με την Πολιτιστική Ομάδα Καθηγητών Αγίου Νικολάου για να τιμήσουν και να επισημάνουν τη μεγάλη σημασία του γεγονότος αυτού, συνδιοργανώνουν εκδήλωση-αφιέρωμα στον χώρο του Επιμελητηρίου Λασιθίου, στον Άγιο Νικόλαο.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 17 Απριλίου και ώρα 19.00 με ελεύθερη είσοδο.

Ο φιλόλογος Παύλος Γουλιαρμής θα κάνει μια αναφορά στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής και θα αναφερθεί στο χρονικό της Εξόδου.

Η φιλόλογος Ανθούλα Ρουμπελακη θα αναφερθεί στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» και στον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό.

Η καθηγήτρια Πόπη Μαστοράκη θα διαβάσει απόσπασμα από τη «Γυναίκα της Ζάκυνθος» του Διονυσίου Σολωμού.

Η φιλόλογος Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα θα αναφερθεί στον Λόρδο Βύρωνα και στη σχέση του με το Μεσολλόγι.

Η καθηγήτρια μουσικής Γιάννα Παπαδάκη θα διευθύνει μια μαθητική χορωδία την οποία δίδαξε σε μελοποιημένα ποιήματα σχετικά με το Μεσολόγγι.

Ι. Σταμέλος

190 χρόνια από τη Μεγάλη Έξοδο

Το Λασίθι μέσα από τα μνημεία του

«Το Λασίθι μέσα από τα μνημεία του»

Διάλεξη της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Ν. Λασιθίου

Ο Αντώνης Σπυρίδωνα Βασιλάκης γεννήθηκε το 1952 στην Κνωσό Ηρακλείου, όπου και κατοικεί μόνιμα. Σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία τέχνης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο (1970-1975) και ανακηρύχθηκε διδάκτορας Προϊστορικής Αρχαιολογίας από το Πανεπιστήμιο Κρήτης (1992). Υπηρέτησε στην αρχαιολογική υπηρεσία Ηρακλείου (1978-2010) και το 2011 διορίστηκε Έφορος Αρχαιοτήτων Κεφαλληνίας-Ιθάκης και Ζακύνθου, από όπου αφυπηρέτησε το Νοέμβριο 2011.

Εργάστηκε σε ανασκαφές σε όλη την Κρήτη από τα φοιτητικά του χρόνια, από τα Γουρνιά μέχρι τους Αρμένους και το Ιδαίο άντρο, και σε πάνω από 50 θέσεις στο Ηράκλειο, στην Κεφαλονιά και στην Ιθάκη. Έχει δημοσιεύσει 20 βιβλία για τα ευρύ κοινό και πάνω από 80 μελέτες για τον πολιτισμό της Κρήτης, καθώς και δυο επιστημονικές μονογραφίες (η μια στα αγγλικά). Το συνθετικό βιβλίο του για τη Μινωική Κρήτη διδάσκεται σε πανεπιστήμια στη Βρετανία και στην Ελλάδα (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων).

Δίδαξε επί 35 χρόνια στην ιδιωτική εκπαίδευση, στη Σχολή Ξεναγών και στο ΤΕΙ Κρήτης, στα ΙΕΚ φυλάκων και συντηρητών αρχαιοτήτων στο Ηράκλειο και στις Μοίρες, στα ΠΕΚ Κρήτης (με μαθήματα στο Ρέθυμνο, στο Λασίθι και στο Ηράκλειο. Το 2012-13 ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Βανκούβερ του Καναδά. Έχει δώσει διαλέξεις σε πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα στο Ηράκλειο, στην Αθήνα, στο Ρέθυμνο, στο Οροπέδιο, στη Βρετανία, στην Ιταλία και στη Γαλλία.

Την Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2015 προσκεκλημένος της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου και ώρα 19.00, θα μιλήσει στο Επιμελητήριο Λασιθίου, στον Άγιο Νικόλαο, με θέμα: «Το Λασίθι μέσα από τα μνημεία του».

Ειδικότερα, ο ομιλητής θα παρουσιάσει συνθετικά και συνοπτικά την ιστορία και τον πολιτισμό της ανατολικής Κρήτης, με τη μορφή σύντομης περιήγησης στους σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία 5.000 χρόνων, από την αρχή της μινωικής εποχής μέχρι και την πρωτοβυζαντινή περίοδο.

Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Ι. Σταμέλος

Στυλιανός Παπαδάκης

Το βιβλίο της Μαρίας Σεργάκη

«Ο Κρης Στυλιανός Παπαδάκης»

Όποια πέτρα κι αν σηκώσεις σ’ αυτή τη χώρα θα βρεις ιστορία πολιτισμό αλλά και απάτη. Το Βραχάσι έχει δώσει σημαντικές προσωπικότητες στην ιστορία αυτού του τόπου: Λαδάς, Γιανναδάκης, οι Σφακιανάκηδες Ιωάννης, Κωνσταντίνος, Ματθαίος, Μιχαήλ, ο επίσκοπος Αμβρόσιος, κατάγονταν από εδώ. Ο Ιωάννης μάλιστα είναι ο πρώτος πρωθυπουργός της αυτόνομης Κρήτης.

Ο Στυλιανός Παπαδάκης από το Βραχάσι, είναι λιγότερο γνωστός μάλλον εξ αιτίας των απόψεών του, οι οποίες ήταν αντίθετες από εκείνες του Βενιζέλου που επικράτησαν τελικά. Αυτός ήταν ο λόγος άραγε που δεν αξιολογήθηκαν από τους ερευνητές, όπως ενδεχομένως θα έπρεπε; Ή μήπως πραγματικά δεν ήταν τέτοιες που να προκαλέσουν το ενδιαφέρον τους;

Η Μαρία Σεργάκη θέλησε να διερευνήσει το θέμα. Το αποτέλεσμα των ερευνών της κατέθεσε με την έκδοση του βιβλίου «Ο Κρης Στυλιανός Παπαδάκης, βίος και πολιτεία».

Η Σεργάκη σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετεκπαιδεύτηκε στην Μετεωρολογία και τα Παιδαγωγικά.

Δίδαξε στη Β/θμια Εκπ/ση στην Ελλάδα και στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου υπήρξε συνεργάτης της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξανδρείας, του Παραρτήματος Αλεξανδρείας του Εθνικού Ιδρύματος Πολιτισμού και του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού Ασίας-Αφρικής, κυρίως κατά την περίοδο 1993-1998.

Εργάστηκε, ακόμα, ως υπεύθυνη βιβλιοθήκης στο Βόλο, ενώ το 2006 ενεργοποίησε και στη συνέχεια οργάνωσε τα Γενικά Αρχεία του Κράτους για το νομό Λασιθίου, στη Νεάπολη.

Τα τελευταία 15 χρόνια ασχολείται με την έρευνα και μελέτη της λασιθιώτικης και αιγυπτιακής ιστορίας.

Τον Στυλιανό Παπαδάκη (1840-1914) ανακάλυψε στην Αλεξάνδρεια, όταν αυτή υπηρετούσε στο Αβερώφειο Γυμνάσιο, στο οποίο δίδαξε και αυτός ως καθηγητής μαθηματικών και φυσικών.

Όπως ισχυρίζεται η Σεργάκη το μόνο βιογραφικό κείμενο που υπήρχε γι’ αυτόν ήταν μερικές μόνο γραμμές στην Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια.

Το βιβλίο της νομίζω ότι κινείται επιχειρώντας να αναδείξει την προσωπικότητα του Στυλιανού Παπαδάκη, εντός του ιστορικού πλαισίου της εποχής του. Η Σεργάκη υποστηρίζει ότι είναι μια πολύ σημαντική προσωπικότητα κυρίως για τους αγώνες του στο Κρητικό ζήτημα και την προσφορά του στα γράμματα. Παρέμεινε δε πίσω από την πρώτη γραμμή, αδίκως, λόγω των απόψεών του.

 Ο Παπαδάκης έχει δυο όψεις: του αγωνιστή και αυτή του παιδαγωγού και λογίου.

Η Σεργάκη στο βιβλίο της πρώτα ασχολείται με το ιστορικό πλαίσιο της εποχής. Μετά με την οικογένεια του Στυλιανού από την οποία αυτός έμαθε να εκτιμά τις αξίες και τα γράμματα. Στο Βραχάσι αυτήν την περίοδο έχει πολλά πρότυπα επαναστατών, αγωνιστών καθώς και πνευματικών ανθρώπων.

Κι ενώ το κλίμα της οικογένειας και της εποχής είναι στραμμένο προς την θεολογία, την εκκλησία, τα νομικά, την ιατρική, αυτός επιλέγει να σπουδάσει μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Κατά τα έτη 1870-73 μεταβαίνει στο Παρίσι και σπουδάζει και νομικά. Η διατριβή του, στα γαλλικά, είναι στο κληρονομικό δίκαιο. Την εκδίδει το 1873 και έχει τίτλο «Κέρδη από την απογραφή και τα αποτελέσματά της». Η εισαγωγή είναι γραμμένη στα λατινικά.

Επιστρέφοντας μένει στην Κρήτη και προσφέρει εδώ τις υπηρεσίες του ως νομικός.

Ο Παπαδάκης έγραψε δυο διδακτικά βιβλία. Η «Πρακτική αριθμητική προς χρήσιν των Ελληνικών σχολείων», το οποίο εξέδωσε στην Αλεξάνδρεια το 1891 σε δυο τόμους είναι το ένα. Χρησιμοποιεί σ’ αυτό το σύστημα των ερωταποκρίσεων. Στόχος του, όπως δηλώνει στον πρόλογο, είναι «να απλωποιήσωμεν τα σύνθετα, να διασαφήσωμεν τα δυσνόητα, να χειραγωγήσωμεν δια καταλλήλων ερωτήσεων, να υπαγάγωμεν το μερικόν υπό το γενικόν, να διαλευκάνωμεν τα ζητήματα διά καταλλήλων προβλημάτων (…) Διότι είναι αληθέστατον, δυστυχώς, ότι οι πλείους των Ελλήνων μαθητών κατέχονται υπό μαθηματικοφοβίας, ήτις κλείει αυτοίς εσαεί την θύραν προς εκμάθησίν τινός των θετικών επιστημών, αίτινες δικαίως σήμερον κατέχουσιν την πρώτην θέσιν και θεωρούνται η βάσις της ευημερίας των λαών».

Από την σχετική αρθρογραφία στην εφημερίδα «Ομόνοια», που εκδίδει ο ίδιος στην Αλεξάνδρεια, αντλούμε τις παιδαγωγικές του αρχές: Όχι στην κατ’ οίκον εργασία των μαθητών του Γυμνασίου,  όχι στην απομνημόνευση «μερών αμοίρων σημασίας», φραγμός στις τιμωρίες των μαθητών με αντιγραφή χωρίων, μετριασμός της υπέρμετρης αυστηρότητας και μεγαλύτερη προσοχή στην σωματική άσκηση, στις φωνητικές ασκήσεις και τη μουσική διότι προσδίδουν σθένος και φρόνημα.

Το δεύτερο διδακτικό βιβλίο έχει τίτλο «Ο ασύρματος τηλέγραφος Μαρκόνι», από 20 σελίδες, το οποίο εκδόθηκε το 1902 στην Αλεξάνδρεια. Αφορμή το πιο συζητημένο τεχνολογικό επίτευγμα της εποχής. Οι εκπομπές ασυρμάτου του Μαρκόνι.

Τα υπόλοιπα οκτώ από τα δέκα συνολικά βιβλία του είναι πολιτικά, υπομνήματα, συλλογές εγγράφων και επιστολών, αναφορές και κρίσεις πάνω σε ιστορικά γεγονότα καθώς και η διατριβή του στο κληρονομικό δίκαιο.

Το 1887 φτάνει στην Αλεξάνδρεια για να διδάξει στο Ελληνικό Γυμνάσιο της Αλεξάνδρειας και λίγο αργότερα αγοράζει την ελληνόφωνη εφημερίδα «Ομόνοια». Την «Ομόνοια» χρησιμοποιεί, όπως υποστηρίζει ο Σκόκος στο «Εθνικόν ημερολόγιον», για να «υπηρετήση ενεργότερον τους αγώνας της Κρήτης και του έθνους μέχρι αυτοθυσίας σχεδόν. (…) Εκ των πρωτεργατών της κρητικής επαναστάσεως του 1866 δεν έπαυσε αγωνιζόμενος δια της γραφίδος, των όπλων, του ιδίου χρήματος, του λόγου, της πείρας ως πληρεξούσιος, δια παντός μέσου υπέρ της Κρήτης και του Έθνους».

Ο Παπαδάκης  δίδαξε μαθηματικά στο Βαρβάκειο, στο γυμνάσιο Χανίων, στο Αβερώφειο Γυμνάσιο Αλεξανδρείας και στον Πειραιά.

Ο μητροπολίτης Χίου Παντελεήμων Φωστίνης, μαθητής του στον Πειραιά, με αφορμή τον θάνατο του Φλέμινγκ θυμάται και γράφει για τον Παπαδάκη ότι, παρότι γέρος την περίοδο εκείνη «εδίδασκε με μεγάλη πειστικότητα, μα και επαγωγικότητα. Αγαπούσε την επιστήμη του. Αντλούσε ηδονή όσες φορές δίδασκε». Τον συσχετίζει μάλιστα με τον Φλέμινγκ σημειώνοντας ότι: «Η είδησις του θανάτου του μεγάλου ανθρωπιστού Αλεξάνδρου Φλέμινγκ αυτάς τας ημέρας έφερε ζωηρά εις την μνήμην μου τα μαθητικά μου χρόνια. Είδα με τα ψυχικά μου μάτια ακόμα μίαν φοράν τον αείμνηστον καθηγητήν μου Παπαδάκη».

Για να γράψεις ένα βιβλίο, υποστηρίζει ο Όσκαρ Ουάλιντ, χρειάζεσαι δυο πράγματα: να έχεις μια καλή ιδέα και να κάτσεις να την γράψεις. Όμως η συγγραφή βιβλίων, όπως αυτό της Σεργάκη, απαιτεί έρευνα, διασταύρωση στοιχείων, αξιολόγηση πηγών, σύνθεση. Ο συγγραφέας, συνήθως, δημιουργεί πολλές εκδοχές και κάνει, επίσης, πολλές αναθεωρήσεις μέχρι να δώσει την τελική μορφή στο βιβλίο του. Γιαυτό απαιτείται συνήθως χρόνος, επιμονή, υπομονή και σχέδιο.

Το βιβλίο της Σεργάκη είναι αυτοέκδοση. Περικλείει αγάπη για το θέμα και την πίστη ότι το πόνημα αξίζει να κατατεθεί στους φιλαναγνώστες, στους ερευνητές, στους μελετητές της τοπικής ιστορίας, στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Κατάφερε να αναδείξει την ξεχασμένη μορφή του αγωνιστή και λογίου Στυλιανού Παπαδάκη με τρόπο αποτελεσματικό. Να αποκαταστήσει, όπως θα έπρεπε, τη μνήμη του.

Αξίζει να αγοράσετε το βιβλίο, να το προσφέρετε, να το διαβάσετε και κυρίως να το μελετήσετε. Είναι βιβλίο που αναδεικνύει την τοπική ιστορία, τις αξίες του πολιτισμού μας, γιατί προσφέρει θετικά πρότυπα σε μια εποχή που τα έχει ανάγκη. Πρωτοκυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2014, έχει σχήμα 17χ23, αποτελείται από 256 σελίδες, είναι καλά τεκμηριωμένο και έχει ασπρόμαυρη εικονογράφηση.

Ι. Σταμέλος

stamelosioa@gmail.com

Η ψησταριά και το αντικολλητικό τηγάνι «εφευρέσεις του Μυκηναϊκού Πολιτισμού»

Nέα Υόρκη

Η άρχουσα τάξη του Μυκηναϊκού Πολιτισμού απολάμβανε σουβλάκια ψημένα σε φορητές ψησταριές καθώς και ψωμί που ετοιμαζόταν σε τηγάνια αντικολλητικής τεχνολογίας, υποστηρίζουν αμερικανοί ερευνητές.

Η Δρ Τζούλι Χρούμπι του Πανεπιστημίου του Ντάρτμουθ ήταν περίεργη να μάθει πώς χρησιμοποιούνταν τα μαγειρικά σκεύη που έχουν βρεθεί σε ανασκαφές. Τα πήλινα σκεύη βρέθηκαν σε κέντρα του Μυκηναϊκού Πολιτισμού, ο οποίος άκμασε την ύστερη Εποχή του Χαλκού μέχρι το 1200 π.Χ., οπότε εξαφανίστηκε μυστηριωδώς.

Τα ευρήματα περιλαμβάνουν ένα στρογγυλό πήλινο ταψί που χρησιμοποιούνταν πιθανώς για την παρασκευή ψωμιού. Η μια επιφάνεια του ταψιού είναι επίπεδη, ενώ η άλλη είναι διάστικτη με τρύπες, και οι αρχαιολόγοι δεν γνώριζαν ποια από τις δύο ακουμπούσε στη φωτιά.

Ένα άλλο ενδιαφέρον σκεύος είναι ένας πήλινος ορθογώνιος δίσκος, τον οποίο οι ερευνητές ονομάζουν «δίσκο για σουβλάκια». Οι αρχαιολόγοι δεν ήταν σίγουροι αν το σκεύος τοποθετούνταν πάνω στην φωτιά, με το λίπος από το κρέας να στάζει μέσα στο δίσκο, ή αν λειτουργούσε ως υποδοχή για κάρβουνα.

Η Χρούμπι προσπάθησε να εξακριβώσει ποιες ήταν οι μαγειρικές τεχνικές των Μυκηναίων κατασκευάζοντας δύο ταψιά και δύο δίσκους για σουβλάκια από πηλούς που μοιάζουν με τον άργιλο των ευρημάτων.

Όπως έδειξαν τα πειράματα, οι πήλινοι δίσκοι είχαν υπερβολικά μεγάλο πάχος για να επιτρέπουν τη μεταφορά θερμότητας -σε αυτή την περίπτωση, τα χοιρινά σουβλάκια της μελέτης έμεναν άψητα. Η τοποθέτηση αναμμένων κάρβουνων μέσα στο δίσκο έδινε καλύτερα αποτελέσματα.

«Θα φανταζόμασταν αυτά τα αγγεία ως φορητές συσκευές ψησίματος -ίσως χρησιμοποιούνταν στα μυκηναϊκά πικνίκ» αναφέρει η Δρ Χρούμπι στο LiveScience, το οποίο παρακολούθησε την παρουσίαση της μελέτης στο συνέδριο του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής.

Όσον αφορά το στρογγυλό ταψί, ή τηγάνι, τα πειράματα έδειξαν ότι η ζύμη του ψωμιού κολλούσε πιο εύκολα στην επίπεδη πλευρά. Οι τρύπες στην άλλη επιφάνεια του τηγανιού πρέπει να ήταν μια αντικολλητική τεχνολογία, η οποία επίσης εξασφάλιζε την ομοιόμορφη κατανομή του λαδιού πάνω στο τηγάνι.

Ποιοι ήταν όμως οι τυχεροί που απολάμβαναν αυτές τις μαγειρικές τεχνολογίες; «Προέρχονταν από την άρχουσα τάξη, αν και αμφιβάλλω ότι οι εκπρόσωποι της ελίτ μαγείρευαν μόνοι τους» λέει η Χρούμπι.

«Στο αρχείο της Γραμμικής Β' [της γλώσσας των Μυκηναίων] υπάρχουν αναφορές για επαγγελματίες μάγειρες» επισημαίνει.

Newsroom ΔΟΛ

Πηγή: http://news.in.gr/science-technology/article/?aid=1231286255

Εκδήλωση

Ο Αθηναϊκός Τύπος στα γεγονότα των τελετών της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα και το λεύκωμα των αγωνιστών από το Νομό Λασιθίου που κυκλοφόρησε η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου

Η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου κλείνοντας το αφιέρωμά της στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από την Ένωση της Κρήτης διοργανώνει εκδήλωση την Κυριακή 15 Δεκεμβρίου και ώρα 11.30 στην αίθουσα διαλέξεων του Επιμελητηρίου Λασιθίου, στον Άγιο Νικόλαο.

Η εκδήλωση θα είναι διαρθρωμένη σε δυο μέρη. Στο πρώτο θα γίνει μια σύντομη αναφορά στα γεγονότα των τελετών της Ένωσης, όπως παρουσιάστηκαν από τον Αθηναϊκό Τύπο της εποχής και στο δεύτερο θα παρουσιαστεί το βιβλίο που κυκλοφόρησε η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου με σύντομα βιογραφικά σημειώματα και εικαστικές προτάσεις σχετικά με τους αγωνιστές της Ένωσης από το Νομό Λασιθίου.

Η όλη παρουσίαση θα υποστηριχθεί από πολυμέσα, ένα μικρό ντοκιμαντέρ και δυο μικρά μονόπρακτα.

Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Λεύκωμα Αγωνιστών της Ένωσης από το Ν. Λασιθίου

Μεγάλο το τόλμημα της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου για τη δημιουργία και την έκδοση του Λευκώματος «Αγωνιστές της Ένωσης από το Νομό Λασιθίου».

Δύσκολο να συγκεντρώσει κανείς μέσα σε τόσο λίγες σελίδες ζωές ολόκληρες, βιογραφικά πολυτάραχα, ψυχές αδούλωτες κι ελεύθερες, μορφές χωρίς όρια και σκέψεις απέραντες.

Ήρωες που αγωνίστηκαν για την Ελευθερία και την Ένωση της Κρήτης, για να μπει το Νησί ξανά στη μητρική αγκαλιά, να γαληνέψει και να δημιουργήσει, για να νοιώσουν χαρά παντοτινή τα παιδιά των παιδιών τους, οι γενεές των γενεών.

Σήμερα, εκατό χρόνια μετά την Ένωση, όλο το Νησί μας, όλοι οι Κρήτες, πρέπει να «ψηλώσουμε» στο ανάλογο ύψος για να νοιώσουμε το νόημα και τις θυσίες των προγόνων μας για την ελευθερία και την Ένωση και να τις φωτίσουμε για να τις εκτιμήσουν οι νέοι μας.

Η Περιφέρεια Κρήτης, οι Δήμοι, οι Πολιτιστικοί Φορείς συνεργάζονται φέτος σ’  αυτή την κατεύθυνση.

Θερμά συγχαρητήρια στον Πρόεδρο της ΙΛΕΝ κ. Γιάννη Σταμέλο για την ιδέα, την οργάνωση, την έρευνα και τα κείμενα.

Άπειρες ευχαριστίες στους καλλιτέχνες που με τον καλύτερο τρόπο μας δίνουν μια ολοκληρωμένη εικόνα η οποία δεν είναι απλά «χίλιες λέξεις» αλλά «χίλιες σελίδες ιστορίας» με χιλιάδες πρόσωπα και γεγονότα.

Σας συγχαίρω όλους γιατί μ’ αυτό το λεύκωμα δημιουργείτε μια μνημειώδη παρακαταθήκη, με αφορμή τη συμπλήρωση των εκατό χρόνων από τη Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, και παραδίνετε στους νέους μια ακόμη πηγή ιστορικής γνώσης για την καλλιέργεια της ιστορικής μας συνείδησης.

Άγιος Νικόλαος, Ιούνιος 2013

Νίκος Καστρινάκης

Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου

Με αφορμή την έκθεση των Ιστορικών ντοκουμέντων της Συλλογής Τραντά

Τί περιπτώσεις ανθρώπων, άραγε, μπορεί να είναι αυτοί που αποκαλούμε «συλλέκτες»; Σίγουρα όχι συνηθισμένες. Αν επιχειρήσουμε να το διερευνήσουμε επαγωγικά ίσως θα έπρεπε να ξεκινούσαμε από κάποιους αναγνωρίσιμους. Ίσως με τις περιπτώσεις του Άντι Χουόρχολ ή του δικού μας Ιόλα. Ίσως με τις περιπτώσεις του Κωστάκη ή της Γουλανδρή. Οι περιπτώσεις του Γιάννη Ιωαννίδη ή του Μπιλ Γκέιτς της Microsoft νομίζω είναι διαφορετικές. Οι συλλογές τους έχουν κυρίως τον χαρακτήρα της στενά επενδυτικής δραστηριότητας. Ο συλλέκτης μπορεί να δραστηριοποιείται σε οποιονδήποτε χώρο. Να είναι πολιτικός και να έχει μια αρχαιολογική συλλογή ή μια συλλογή όπλων ή μια σημαντική συλλογή έργων τέχνης.

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον, επίσης, να δει κανείς το τι αντικείμενα συλλέγουν οι άνθρωποι. Εύκολα διαπιστώνεις ψάχνοντας, ότι μαζεύουν από αυτοκόλλητα ποδοσφαίρου ή μπάσκετ, γραμματόσημα, τηλεκάρτες, μεταλλικές ταυτότητες, πώματα μπουκαλιών, δίσκους, ταινίες, μινιατούρες, πετρώματα, όστρακα, καρτ ποστάλ, μέχρι videogames και ό,τι άλλο μπορεί να συλλάβει η φαντασία του ανθρώπου.

Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς, ακόμα, το πώς συντηρούνται κάποιες απ’ αυτές τις συλλογές. Το τι προσοχή χρειάζεται στο ξεσκόνισμα πχ όταν η συλλογή σου αποτελείται από μικροαντικείμενα ή το αλεύρωμα στα φύλλα παλιών εφημερίδων για να μην τα αποδεκατίσουν διάφοροι μικροοργανισμοί κ.α.

Άλλο ενδιαφέρον σημείο είναι οι χώροι όπου φυλάσσονται οι συλλογές. Ο Μυταράς για παράδειγμα που μαζεύει όστρακα απ’ όλο τον κόσμο έχει στη Χαλκίδα ένα τεράστιο σπίτι για να τα στεγάσει.

Η ασφάλεια των συλλογών, επίσης, είναι ένα άλλο τεράστιο θέμα για τους συλλέκτες.

Οι συλλέκτες, πάλι, διαπιστώνεις ότι είναι άτομα που δραστηριοποιούνται πολύ έντονα προκειμένου να υποστηρίξουν το χόμπι τους. Ιδρύουν συλλόγους, εκδίδουν έντυπα, οργανώνουν δημοπρασίες και εκθέσεις, δημιουργούν φόρουμ στο διαδίκτυο και διαδικτυακές δημοπρασίες, οργανώνουν συνέδρια, γράφουν βιβλία…

Τον Θανάση Κουτρουβέλη, αρχιτέκτονα στο επάγγελμα, γνώρισα από ένα διεθνές συμπόσιο που είχε οργανώσει το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών με αφορμή την έκθεση της συλλογής του, την οποία αποτελούσαν γεωμετρικά όργανα και πυξίδες. Μια συλλογή ιδιαιτέρως μεγάλης αξίας. Είχαμε οργανώσει εδώ στο νομό μας μια εκδήλωση προς τιμήν του και είχε μιλήσει για την ιστορία της τεχνολογία με αφορμή τα αντικείμενα της συλλογής του. Είχαμε κάνει και μια κουβέντα σχετικά με τις συλλεκτικές του δραστηριότητες.

Τι είναι αυτό που κάνει κάποιον να γίνει συλλέκτης, τον είχα ρωτήσει. Πρέπει να υπάρχει το γονίδιο, μου είχε απαντήσει.

Και γιατί ο κάθε συλλέκτης προσανατολίζεται στη συγκεκριμένη συλλογή; Σίγουρα είναι το ενδιαφέρον για το αντικείμενο. Μου είχε, μάλιστα, αναφέρει την περίπτωση ενός Άγγλου μεγαλοτραπεζίτη που ήθελε να γίνει αρχιτέκτονας και για κάποιους λόγους δεν πραγματοποίησε την επιθυμία του και ο οποίος έχει μια από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές σχεδιαστικών οργάνων.

Πολλά ερωτήματα μπορεί να υποβάλλει κανείς σχετικά. Παραδείγματος χάριν, το τι σκέπτονται για την τύχη των συλλογών τους.

Ο Ντ. Γκετζ στο βιβλίο του «Το θεώρημα του παπαγάλου» αναφέρεται στην περίπτωση του συλλέκτη με την αρρωστημένη συμπεριφορά, ο οποίος κρατούσε αποκλειστικά για πάρτι του τα έργα τέχνης που είχε στην κατοχή του απαγορεύοντας οποιονδήποτε άλλον να τα δει.

Στην κουβέντα που είχα κάνει με τον Κουτρουβέλη μου είχε μιλήσει για τον τρόπο επιλογής των έργων που αγόραζε. Η αξιολόγηση είναι μια πολύ δύσκολη δουλειά. Θέλει διάβασμα, έρευνα, χρόνο, κόπο, ένστικτο, τακτική, και η απόκτηση συνήθως σημαντικά ή και πάρα πολλά χρήματα.

Επίσης χρειάζεσαι και κάποιες επιπρόσθετες ικανότητες που θα σου επιτρέπουν να αντιλαμβάνεσαι και να αποφεύγεις τους όποιους επιτήδειους οι οποίοι θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευτούν το ακριβό σου πάθος.

«Η συλλογή δεν είναι ποτέ μια εύκολη υπόθεση. Μερικές φορές πρέπει να απαρνηθείς βασικές βιοποριστικές σου ανάγκες. Βέβαια αυτό το κάνεις χωρίς να σκέφτεσαι, γιατί αν το σκεφτείς τότε δεν είσαι συλλέκτης. Το κόστος δεν το πληρώνεις μόνος σου, το πληρώνουν όλοι οι άνθρωποι που είναι γύρω σου. Κανείς συλλέκτης δεν θέλει τη συλλογή του να σκορπίζεται και σίγουρα πάντα αναζητά κάποια στέγη. Εάν κάποια στιγμή κάποιος πιτσιρικάς περάσει από κάπου και τη δει και πει μέσα του «αυτή δεν είναι τίποτα ρε μεγάλε. Εγώ όταν μεγαλώσω θα δεις τι θα μαζέψω» τότε θα έχω κερδίσει τον παράδεισο, υποστήριζε ο Κουτρουβέλης.

Στις υγιείς περιπτώσεις, συνήθως, οι συλλέκτες ή προσφέρουν τη συλλογή τους σε κάποιο δημόσιο φορέα, οπότε μάλλον θα είναι τυχεροί αν βρουν τη θέση που τους αξίζει κάπου τα αντικείμενα της συλλογής τους, ή δημιουργούν κάποιο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα σύλλογο ο οποίος τα διαχειρίζεται.

Βρισκόμαστε ήδη στον 10^ο μήνα των επετειακών εορταστικών εκδηλώσεων που διοργάνωσε η Περιφέρεια Κρήτης με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα. Αρκετές εκδηλώσεις έγιναν σε όλη την Κρήτη, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.

Μια από τις ενταγμένες στον επίσημο εορτασμό είναι και η έκθεση από επιλεγμένες  εικόνες και καρτ ποστάλ, μέρος της μεγάλης συλλογής του δημοσιογράφου Νίκου Τραντά, την οποία διοργανώνει από 16-30 Οκτωβρίου στην Δημοτική Πινακοθήκη ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Αγίου Νικολάου.

Οι εικόνες της έκθεσης προέρχονται από εφημερίδες ευρωπαϊκών χωρών (Αγγλίας, Γαλλίας, Ιταλίας και Γερμανίας) οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για την εικονογράφηση άρθρων και ανταποκρίσεων από την επαναστατημένη Κρήτη της περιόδου 1880-1913.

Ο δημοσιογράφος  Νίκος Τραντάς, ανήκει στην κατηγορία των συλλεκτών ιστορικών τεκμηρίων. Τα όσα αναφέραμε στην αρχή του άρθρου αφορούν και τη δική του δραστηριότητα. Χρόνος πολύς, χρήμα, ψάξιμο, διάβασμα, ενημέρωση αλλά και χαρά μεγάλη όταν το αποτέλεσμα έχει ευτυχή κατάληξη.

Μου δημιούργησε μεγάλη έκπληξη όταν μου απάντησε ακριβώς όπως και ο Κουτρουβέλης: Ο συλλέκτης το έχει στο γονίδιο. Έτσι γεννιέται, μου είπε, απαντώντας σε σχετικό ερώτημά μου.

Σε άλλο ερώτημα, γιατί ειδικά αυτή η συλλογή, μου είπε: «Είχα ξεκινήσει με γραμματόσημα. Για διάφορους λόγους τα εγκατέλειψα. Το ενδιαφέρον μου για τη συγκεκριμένη συλλογή προέκυψε όταν έπεσε στα χέρια μου ένα σχολικό βιβλίο γεωγραφίας του 1900, της Κρητικής Πολιτείας (το βιβλίο εκτίθεται στην έκθεση). Είχε μέσα, μαζί με τα άλλα κράτη και το κράτος της Κρήτης. Αυτό ήταν. Μου προκάλεσε τέτοιο ενδιαφέρον που όταν αργότερα ήρθα στην Αθήνα για να σπουδάσω Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο, άρχισα να ψάχνω και να μαζεύω οτιδήποτε είχε σχέση με την ιστορική αυτή περίοδο της Κρήτης: Γκραβούρες, καρτ ποστάλ, εφημερίδες κ.α. Για καθαρά οικονομικούς λόγους επικέντρωσα στην περίοδο της αυτονομίας και τη μετάβαση στην Ένωση. Με το υστέρημα, εννοείται, κυρίως την περίοδο των φοιτητικών μου χρόνων. Και συνεχίζεται, βέβαια, μέχρι σήμερα».

Η έκθεση αποτελείται από τέσσερις ενότητες. Η πρώτη αφορά την τελευταία φάση της επαναστατικής περιόδου 1880-1900. Η δεύτερη την επέμβαση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων και την παρουσία τους στη μεγαλόνησο. Η τρίτη την έλευση του πρίγκιπα αρμοστή και η τέταρτη αφορά καρτ ποστάλ από τις εκδηλώσεις της Ένωσης.

Το υλικό που εκτίθεται στην Πινακοθήκη σε μεγάλο βαθμό παρουσιάζεται για πρώτη φορά. Ο επισκέπτης θα δει εικόνες, φωτογραφίες, χαρακτικά, λιθογραφίες και σκίτσα σε καλής ποιότητας δημοσιογραφικό χαρτί, κάποιες είναι ρετουσαρισμένες, και θα μπορέσει να σχηματίσει μια πολύ καλή εικόνα για τα πολλά και σημαντικά γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία του τόπου μας εκείνη την περίοδο.

Η επιλογή των εκθεμάτων έχει γίνει με ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα. Είναι συμπαγής, συνεκτική, έχει στηθεί με μεράκι και υψηλή αισθητική και οι ερμηνευτικές σημειώσεις που συνοδεύουν τις εικόνες είναι λιτές, χρηστικές και άκρως κατατοπιστικές. Η αίσθηση που δημιουργείται στον επισκέπτη κατά την άποψή μας δεν θα τον οδηγήσει σε ακραίους συναισθηματισμούς αλλά θα τον κάνει να βιώσει καλά το κλίμα της εποχής των μεγάλων γεγονότων που διαδραματίστηκαν στην μαρτυρική μεγαλόνησο και τα οποία οδήγησαν τελικά στην πολυπόθητη Ένωση.

Είναι μια μοναδική ευκαιρία να περάσουν όλοι οι μαθητές κάθε βαθμίδας και οι πολίτες της περιοχής  για να δουν μια πολύ υψηλού επιπέδου έκθεση. Μια από τις πιο σημαντικές εκδηλώσεις στον τόπο μας, στο πλαίσιο των 100 χρόνων από την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα.

Είναι ακόμα μια αφορμή για να σκεφθεί ο κ. Τραντάς το πώς θα μπορούσε να δημοσιοποιήσει το υλικό που διαθέτει ίσως με κάποιες εκδόσεις ή με τη δημιουργία μια μόνιμης έκθεσης. Συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές της θαυμάσιας έκθεσης.

Ι. Σταμέλος

stamelosioa@gmail.com

Νίκος Παππάς

Ο Νίκος Παππάς υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές μορφές της ελληνικής αντίστασης κατά της χούντας. Ως κυβερνήτης του θρυλικού αντιτορπιλικού «Βέλος», στις 25 Μαΐου  1973 εγκατέλειψε νατοϊκή άσκηση με το «Βέλος» στο Τυρρηνικό Πέλαγος και το οδήγησε στο Φιουμιτσίνο της Ιταλίας, όπου ζήτησε πολιτικό άσυλο το οποίο και δόθηκε από την κυβέρνηση της Ιταλίας στον ίδιο και στο πλήρωμα του "Βέλους", έξι αξιωματικοί και 25 υπαξιωματικοί. Όλοι τους αποφασισμένοι να αντισταθούν στη χούντα της Αθήνας.

Το ζήτημα γίνεται πρωτοσέλιδο στις περισσότερες εφημερίδες όλου του κόσμου και εκτενή δημοσιεύματα γράφονται σε πάρα πολλά έντυπα σχετικά με το «Βέλος» και την δικτατορία των Αθηνών.

Η «κυβέρνηση» στην Αθήνα και η ελληνική πρεσβεία στη Ρώμη, τα χάνουν. Ο Παππάς γίνεται αμέσως σύμβολο ενός αγώνα που το ηθικό του αίτημα ξεπερνά κατά πολύ τα ελληνικά σύνορα.

Οι φωτογραφίες των αξιωματικών και των ναυτών του Βέλος με πίσω τους απλωμένη την ελληνική σημαία κάνουν το γύρο του κόσμου. Από όλη την Ευρώπη φτάνουν εφημερίδες και δίκτυα, αλλά και έλληνες που θέλουν να τους συναντήσουν. Στις δηλώσεις τους, οι έλληνες αξιωματικοί αναφέρονται στην πίστη τους στη νομιμότητα, τη δημοκρατία, την πατρίδα. Ο Παππάς ασκεί σκληρή κριτική στη στάση του ΝΑΤΟ έναντι της χούντας.

Τιμώντας τη μακρά παράδοση του πολεμικού ναυτικού, ο ναύαρχος Παππάς υπήρξε ένας από τους πλέον δημοκρατικούς αλλά και στρατιωτικά επαρκείς αξιωματικούς του όπλου. Συνέβαλλε, ακόμα, όσο λίγοι στην αποκατάσταση των δεσμών και της εμπιστοσύνης μεταξύ του πολιτικού κόσμου και του στρατεύματος στην Ελλάδα μετά τη χούντα. Υπήρξε ένα σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα ενάντια στη δικτατορία 1967-1974.

Ο  Ναύαρχος Νίκος Παππάς, άφησε την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 83 ετών στο σπίτι του, έπειτα από μακρά νοσηλεία, μας πληροφορεί η σχετική ειδησεογραφία.

39 χρόνια πίσω

Μίκη Θεοδωράκη-Μάνου Ελευθερίου

Από τα "Τραγούδια του Αγώνα"

Δαμοκλής

Σύμφωνα με τον Κικέρωνα, εις εκ των αυλικών του τυράννου των Συρακουσών Διονυσίου του Πρεσβυτέρου ήταν ο Δαμοκλής, ο οποίος φθονούσε τα πλούτη του τυράννου. Έτσι, ο Διονύσιος προσέφερε τη θέση του στον Δαμοκλή για μία ημέρα, ώστε ο κόλακας να διαπιστώσει τα... καλά της εξουσίας. Ο αυλοκόλακας ντύθηκε βασιλικά και κάθισε στον θρόνο για να απολαύσει τα εδέσματα. Μόνο που τότε παρατήρησε πάνω από το κεφάλι του να κρέμεται ένα μεγάλο σπαθί, το οποίο συγκρατούσαν τρίχες αλόγου, οι οποίες θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να κοπούν. Όταν ο Δαμοκλής εξέφρασε τη σχετική απορία του, ο Διονύσιος απάντησε: «Το σπαθί το τοποθέτησα εγώ για να μου θυμίζει να παίρνω τις σωστές αποφάσεις για τον λαό μου και εξ αυτού του λόγου να μου θυμίζει σε πόσο μεγάλο κίνδυνο είναι η ζωή μου καθημερινά». Ο Δαμοκλής όταν άκουσε την εξήγηση συνειδητοποίησε πόσο διαφορετική είναι η ζωή ενός (ενάρετου) άρχοντα συγκριτικά με αυτό που πίστευε. Γι’ αυτό ζήτησε να επιστρέψει στην ταπεινή του θέση. ΄Η, αλλιώς, αποφάσισε να πάει σπίτι του...

Μας το θύμισε ο Α. Λακασάς.

Η ιστορική οικογένεια των Σφακιανάκηδων από το Βραχάσι

Στην κάτω σειρά από αριστερά ο Ελευθέριος Βενιζέλος και

 στο μέσο δίπλα του ο Ιωάννης Σφακιανάκης.

* * *

Καταμεσής του Αναύλοχου εκεί ψηλά στην ράχη,

βρίσκεται το πανέμορφο και ηρωϊκό Βραχάσι

Το Βραχάσι είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στη νότια πλαγιά του βουνού Ανάβλοχος. Το τοπωνύμιο είναι υποκοριστικό του βράχος.

Το Βραχάσι υπήρξε κατά τις Κρητικές επαναστάσεις θέατρο πολλών συγκρούσεων. Υπήρξε έδρα του ομώνυμου Δήμου από το 1878 έως το 1925. Από το 1925 μέχρι το 1998 υπήρξε Κοινότητα με τους οικισμούς Σίσι, Επάνω Σίσι, Καρτσινιανός, Πύργος, Αγία Βαρβάρα. Σήμερα διοικητικά υπάγεται στον Καλλικρατικό Δήμο Αγίου Νικολάου.

Το Βραχάσι είναι γενέτειρα των γνωστών ιστορικών προσώπων Ιωάννη και Κωνσταντίνου Σφακιανάκη.

O Κωνσταντίνος Σφακιανάκης, υπήρξε οπλαρχηγός του Λασιθίου στις Κρητικές επαναστάσεις, γενικός αρχηγός των πέντε ανατολικότερων επαρχιών στην επανάσταση 1866-69, και είναι πατέρας του μετέπειτα προέδρου του Εκτελεστικού και των Κρητικών Συνελεύσεων.

Ο Ιωάννης Σφακιανάκης, (1848- 1924), από τις μεγαλύτερες πολιτικές και πνευματικές μορφές της Κρήτης, κάτοχος υψηλής μόρφωσης. Γεννήθηκε στο Βραχάσι Λασιθίου. Περίφημος γιατρός της εποχής του, λόγιος, επαναστάτης, πρώτος πρωθυπουργός (πρόεδρος του Εκτελεστικού) της Κρήτης, πρόεδρος της Γενικής των Κρητών Συνελεύσεως από τον Οκτώβριο του 1897, όταν μετά τα γεγονότα των Αρχανών, τον Αύγούστο εκείνης της χρονιάς, διαδέχτηκε τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Επί πολλά χρόνια άσκησε το επάγγελμα του ιατρού στο Μεγάλο Κάστρο (σημερινό Ηράκλειο), όπου εγκαταστάθηκε γύρω στο 1875, ήταν ο δημοτικός ιατρός της πόλης, δίδαξε στο γυμνάσιο και ήταν σεβαστός από όλους για τη μόρφωση και τον ευγενή του χαρακτήρα. Ως δημοτικός ιατρός μελέτησε επί χρόνια το πρόβλημα της λέπρας που τότε σάρωνε την Κρήτη. Το 1878 διαπραγματεύθηκε με την τουρκική διοίκηση τη Σύμβαση της Χαλέπας. Με την απελευθέρωση και την εγκατάσταση του πρίγκιπα Γεωργίου ως αρμοστή της Κρήτης, αρνήθηκε να αναλάβει υπουργικό αξίωμα (πιθανότατα προοριζόταν για εκείνον η θέση του προέδρου των συμβούλων του πρίγκιπα, που τελικά δεν ίσχυσε μετά την άρνηση του). Ήταν όμως ο πρόεδρος της πρώτης συντακτικής συνέλευσης του 1899, εισηγητής του πρώτου κρητικού συντάγματος και των πρώτων νόμων της Κρητικής Πολιτείας. Στη συνέχεια αποσύρθηκε από τη δημόσια ζωή και ανέλαβε διευθυντής της Τράπεζας Κρήτης στο Ηράκλειο. Είχε παντρευτεί την κόρη του Μίνωα Καλοκαιρινού.

Η Εταιρεία Γραμμάτων και Τεχνών Ανατολικής Κρήτης και η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου συνδιοργανώνουν την Τετάρτη 25 Απριλίου διάλεξη με θέμα «Η ιστορική οικογένεια Σφακιανάκηδων Βραχασίου» στο Επιμελητήριο Λασιθίου (7 μ.μ.) με ομιλητή τον επίτιμο  Σχολικό Σύμβουλο και συγγραφέα κ. Ιωάννη Χρηστάκη. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Ι. Σταμέλος

Διάλεξη για τους Σφακιανάκηδες

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΤΕΧΝΩΝ                       ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

        ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ                                              ΝΟΜΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η

Σας προσκαλούμε να παρακολουθήσετε τη διάλεξη που θα γίνει με θέμα: «Η ιστορική οικογένεια Σφακιανάκηδων Βραχασίου»

Ομιλητής θα είναι ο επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος και συγγραφέας, Ιωάννης Χρηστάκης.

Η εκδήλωση θα γίνει στο επιμελητήριο Λασηθίου στις 25 Απριλίου ημέρα Τετάρτη και ώρα 7 μ.μ.

       Ο Πρόεδρος                                                     Ο Πρόεδρος

Γιώργος Χατζηδάκης                                           Ιωάννης Σταμέλος

Ελλάδα–Ευρώπη: η μεγάλη παρεξήγηση

Του Etienne Roland, στη γαλλική "Le Monde"(*)

Νιώθω βαθιά ταπεινωμένος, ως φιλέλληνας, όταν μια εφημερίδα τολμά να βάλει τίτλο πως η Ελλάδα είναι «μια χώρα ίσως λιγότερο "ευρωπαϊκή" απ' ό,τι φαίνεται» κι όταν το περιεχόμενο αυτού του άρθρου είναι κακή σύνοψη μιας ιστορίας την οποία οι συντάκτες δεν έχουν ζήσει. Νιώθω ταπεινωμένος, ως Γάλλος, που.... συμπατριώτες μου πληγώνουν με τέτοιο τρόπο την ιστορία και τροφοδοτούν τον μύθο του ψεύτη και πονηρού (poniros στο πρωτότυπο) Έλληνα.

Αν λοιπόν δεν είναι η Ελλάδα ευρωπαϊκή χώρα, ποιος αξίζει αυτόν τον τίτλο; Ο γερμανός βάρβαρος ή η ύπουλη Αλβιών, την οποία ο μεγαλύτερος ποιητής της, ο Βύρωνας, κατηγορούσε ήδη για λεηλασία της χώρας του Ομήρου; Περισσότερο ευρωπαϊκή η Αγγλία, που δεν επιθυμεί καμία ευρωπαϊκή αλληλεγγύη - και κυρίως όχι εκείνη που θα της κόστιζε χρήματα; Δεν είναι αυτή η χώρα που επανέφερε στην Ελλάδα τον στρατό και τον βασιλιά στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πυροδοτώντας έναν κατακλυσμό που η Ελλάδα έμελλε να πληρώσει πολύ ακριβά, μια χώρα που μπορεί εντούτοις να υπερηφανεύεται για την αντίσταση την πιο υποδειγματική απέναντι στον Ναζί κατακτητή. Η ιδέα της Ευρώπης δεν έχει και πολλά χρόνια ζωή, αμφιβάλλω αν μπορούμε να διανέμουμε διπλώματα ευρωπαϊκότητας. Τόσο η ιδέα όσο και το γεωγραφικό της περιεχόμενο είναι προς οικοδόμηση και όχι ένα ακέραιο δεδομένο.

Ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν έβαλε την Ελλάδα στην Ευρώπη διότι, λέει, από αυτή τη χώρα έρχονταν η δημοκρατία και ο πολιτισμός. Έστω, αν και μπορεί κανείς να πει πολλά για αυτή την αθηναϊκή δημοκρατία, την οπαδό της δουλείας, την ιμπεριαλιστική … Αλλά ο τόνος τοποθετείται εσφαλμένα, διότι το πρόβλημα δεν είναι να μάθουμε πού γεννήθηκε η δημοκρατία, το πρόβλημα είναι να αναγνωρίσουμε ότι ο ελληνικός ή, καλύτερα ας πούμε, ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός είναι το μόνο κοινό σκυρόδεμα σε μια ιστορία φτιαγμένη από αντιπαλότητες και παγκόσμιους πολέμους. Αυτός ο περίφημος ελληνικός πολιτισμός έθρεψε την Αναγέννηση, τα γράμματα και τις τέχνες, τους κλασικούς μας του 18ου αιώνα και γονιμοποίησε τις ελίτ του ίδιου αυτού αιώνα που συντάραξαν τον κόσμο.

Η θέση της Ελλάδας είναι στο κέντρο της Ευρώπης, πρόκειται άλλωστε για μία από τις πιο ζωντανές και τις πιο λαμπερές εστίες της ευρωπαϊκής κουλτούρας : με πρόσωπα αξιοσημείωτα σε όλους τους τομείς, και όχι μόνο στην ποίηση, με μια πρωτότυπη σχολή ζωγραφικής που αρχίζει από τον Θεόφιλο και οδηγεί στον Τσαρούχη μέσω του Εγγονόπουλου, με φιλόσοφους όπως ο Κορνήλιος Καστοριάδης … Δείτε ποιοι μεταφράζονται στην Ελλάδα : ο Βερνάν, ο Φουκό και ο Ντεριντά• δείτε πού διαπλάθονται οι ελίτ : στον τομέα της ιστορίας, η E.H.E.S.S. (Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών) έχει παίξει μεγάλο ρόλο. Και θα βρείτε στην Ελλάδα μια γενιά αξιόλογων ιστορικών που συμμετέχουν στην ανανέωση του κλάδου.

Όλοι λοιπόν ψεύτες και κλέφτες τους οποίους πρέπει να υπερασπιστούμε γιατί εφηύραν κάποτε τη λέξη «δημοκρατία»; Υπάρχουν πολλά ακόμα πράγματα να βάλουμε στη ζυγαριά: η φιλοσοφία (α λα δυτικά), η ιστορία, το θέατρο… Υπάρχουν σήμερα σε αυτή τη χώρα άνδρες και γυναίκες από τους πιο καλλιεργημένους και τους πιο πολιτισμένους που γνωρίζω• δεν δέχομαι να τους βάζουν «βάρβαροι» στον πάγκο της Ευρώπης. Όσο για τους αξιοθρήνητους κομπιναδόρους, σε ποια χώρα δεν υπάρχουν, έχοντας διασπαθίσει δεκάδες δισεκατομμύρια ;

Το ερώτημα δεν είναι αν η Ελλάδα είναι περισσότερο ή λιγότερο ευρωπαϊκή: τα ίδια τα θεμέλια της Ευρώπης δεν υφίστανται χωρίς τον ελληνισμό.

Να θυμίσουμε πως η Ευρώπη ήταν μια πριγκίπισσα από τη Φοινίκη που απήχθη από Κρήτες προκαλώντας μία από τις πρώτες διαμάχες μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η Ευρώπη έχει λοιπόν και ανατολίτικες ρίζες κι αυτός είναι ένας πολύ χρήσιμος μύθος σε αυτές τις εποχές διασταύρωσης των πληθυσμών.

Τσιμέντο της Ευρώπης δεν είναι οι τράπεζες και οι τραπεζίτες αλλά ένας πολιτισμός, και ο ελληνικός πολιτισμός είναι ένα από τα στοιχεία που μας ενώνουν• αλίμονο, υπάρχουν τόσο λίγα !

Vive la Grece ! Και ας μην αφήσουμε τεχνοκράτες να γονατίσουν φίλους και αδελφούς, πόσω μάλλον να τους ταπεινώσουν και να ταπεινώσουν κι εμάς.

* Ο κύριος Ετιέν Ρολάν είναι πρώην Διευθυντής της Γαλλικής Σχολής Αθηνών (E.F.A.) και Επίτιμος Καθηγητής Ελληνικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Paris I - Πάνθεον - Σορβόνη.

Το κείμενο αυτό είναι η απάντηση του κ. Ετιέν Ρολάν στο πρόσφατο δισέλιδο δημοσίευμα της «Monde» με τίτλο «Ελλάδα–Ευρώπη: η μεγάλη παρεξήγηση», όπου αμφισβητούνταν η ευρωπαϊκότητα της χώρας μας.

Μέρες του '74