Η κάθε εποχή και ο δικός της Τόμσεν

Αντιγράφουμε από την ηλεκτρονική έκδοση του "Πρώτου Θέματος" το άρθρο του Βασ. Αναστασόπουλου "Τα όμορφα μυαλά όμορφα καίγονται". 

"Υπάρχει μια «περίεργη» γενιά εκεί έξω. Αδόκιμα, και εντελώς αυθαίρετα, συνηθίζω να τους αποκαλώ «Νεφωτισμένους» (από τη σύντμηση των λέξεων «νέοι» και «πεφωτισμένοι»). Τι είναι, όμως, οι «Νεφωτισμένοι»; Όπως, προφανώς, υποδεικνύει η ίδια η λέξη, πρόκειται για νέους ανθρώπους, ηλικίας 25-35 ετών, οι οποίοι διάβασαν, σπούδασαν, μορφώθηκαν, μόχθησαν, βρήκαν τις ευκαιρίες, τις «άρπαξαν από τα μαλλιά» και σήμερα κατέχουν σημαντικές θέσεις σε διάφορες επιχειρήσεις και οργανισμούς, καταφέρνοντας μάλιστα να αμείβονται και καλά, για τα δεδομένα της εποχής. Άλλοι πάλι εξ αυτών έχουν έντονη παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου, συμμετέχοντας σε πρωτότυπα projects και δράσεις που κάνουν πιο «ανθρώπινο» το προφίλ των μεγάλων αστικών κέντρων.

Μια συζήτηση με τέτοιους ανθρώπους είναι πάντα... απολαυστική. Έχουν φρέσκες ιδέες, τεκμηριωμένες απόψεις, στιβαρά επιχειρήματα, ανοιχτό πνεύμα και πάθος για δημιουργία. Έχουν ωστόσο και ένα αντικειμενικό πρόβλημα. Απογοητευμένοι από τις παθογένειες του εγχώριου πολιτικού συστήματος, μπέρδεψαν το «ακομματίκ» με το «απολιτίκ» και αποστασιοποιήθηκαν από την πολιτική ζωή του τόπου. Απηύδησαν με τις «κωλοτούμπες» του Σαμαρά, τις παλινωδίες του Τσίπρα, τη σήψη του ΠΑΣΟΚ, την έλλειψη νέων προτάσεων από το ΚΚΕ, τις «κορώνες» του Καμμένου, τις... κόκκινες γραμμές του Κουβέλη, το παραλήρημα της Χρυσής Αυγής... Έψαχναν κάτι νέο για να στηρίξουν και να στηριχθούν, δεν το βρήκαν και, έτσι απλά, έπαψαν να ασχολούνται -ή δεν ασχολήθηκαν ποτέ.

Αυτοί οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα ψήφου. Κι όμως, δεν το αξιοποιούν. Επιλέγουν το άκυρο ή το «λευκό» -που, όσο να πεις, δεν είναι πολιτική στάση. Προκρίνουν τη «σιωπηρή διαμαρτυρία». Κι αν τους ρωτήσεις τι θα κάνουν, σε περίπτωση που τα τόσο όμορφα πλασμένα σχέδιά τους, δεν βρουν πρόσφορο έδαφος στην Ελλάδα, προκειμένου να ευοδωθούν, η απάντηση «θα φύγω στο εξωτερικό» είναι η πρώτη που τους έρχεται στο μυαλό. 

Δεν είναι θλιβερό αυτό; Δεν είναι κρίμα που, αντί να κάτσουν να «στύψουν» τα υπέροχα μυαλά τους και να γίνουν οι ίδιοι, η αλλαγή που θέλουν να δουν, επιλέγουν να ρίξουν την ασπίδα, να παραδοθούν αμαχητί και να αφομοιωθούν από τη μάζα; 

Κι όμως, αυτούς τους νέους χρειάζεται η Ελλάδα. Τους ευφυείς, τους αισιόδοξους, τους οργανωτικούς, που ξέρουν να ελίσσονται και να βρίσκουν λύσεις ακόμα και στα πιο δύσκολα προβλήματα. Που δεν φοβούνται να βγουν μπροστά, να πάρουν πρωτοβουλίες, να ηγηθούν. Και η ευθύνη είναι δική τους να πάψουν να μεμψιμοιρούν και να «συναντηθούν», επιτέλους, να βάλουν στην άκρη το «εγώ» και να «αγκαλιάσουν» όλους εκείνους που συμμερίζονται την ίδια απογοήτευση από το υπάρχον πολιτικό προσωπικό.

Μόνο που, αν είναι να το κάνουν, καλό θα είναι να κινηθούν γρήγορα και να προλάβουν τις επόμενες εθνικές εκλογές. Μετά, δεν αποκλείεται να είναι πολύ αργά..."

Κλείνουμε με δυο παρατηρήσεις: Αν το ελληνικό εκλογικό σώμα ήθελε αυτά τα μυαλά θα τα είχε αναζητήσει και όπου τα έβρισκε θα τα ψήφιζε. Όμως τι είν' ο κάβουρας, τι ειν' το ζουμί του. Συνεχώς τα ίδια και η κάθε εποχή με τον δικό της Τόμσεν. Και η δεύτερη: το νέος στις ιδέες κλπ στον δημόσιο βίο δεν είναι κατ' ανάγκη ηλικιακός προσδιορισμός. Το 25-35 ενδεχομένως να έχει φρεσκάδα και ορμή αλλά δεν είναι βέβαιο ότι έχει και την εμπειρία να διαχειριστεί τύχες ανθρώπων και κοινωνιών. Ιστορικά τουλάχιστον δεν επιβεβαιώνεται.

Σκέψεις

Πολλοί δεν κατανοούν πως ο ορθολογισμός είναι απαραίτητος για να σε οδηγήσει στα όρια και την υπέρβασή του. Κανείς δεν μπορεί να ζήσει από τον ορθολογισμό – αλλά και κανείς χωρίς αυτόν.

 Ο ορθολογισμός για μένα ορίζει τα όρια της δημόσιας σκέψης, γνώσης και πράξης. Αυτής που μοιράζεται και ρυθμίζει (ή θα έπρεπε να) την κοινωνική ζωή μας. Η επιστήμη, η γνώση, η τεχνολογία.  Είναι ο ΚΟΚ, ο σεβασμός του άλλου, η κατηγορική προσταγή του Καντ.Τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι νόμοι, οι κανόνες. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να ζήσουμε. Είναι η «ελευθερία από».

Αλλά μόνο με αυτά, πάλι δεν μπορούμε να ζήσουμε. Ζούμε με ότι βρίσκεται πέρα από τον ορθολογισμό: την αγάπη, την ομορφιά, την πίστη. Την τέχνη, το συναίσθημα, την θρησκεία. Αυτά μας γεμίζουν. Είναι τα περιεχόμενα του ιδιωτικού μας χώρου. Τα οποία όμως προϋποθέτουν την ύπαρξη του δημόσιου ορθολογισμού για να λειτουργήσουν ανεμπόδιστα. Είναι η «ελευθερία προς».

Ανορθολογισμός υπάρχει όταν ο ιδιωτικός χώρος ξεχύνεται στον δημόσιο. Όταν το πάθος μου δεν σέβεται την ελευθερία του άλλου. Όταν η δική μου πίστη πρέπει να επιβληθεί στους άλλους.

Συμπερασματικά: είμαι ορθολογιστής, για να μπορώ να μην είμαι.  Οι μεγάλοι ποιητές που γνώρισα, από τον Ελύτη ως την Δημουλά, ήταν ορθολογιστές στην ζωή, για να μην είναι στην ποίηση.

Σκέψεις του Ν. Δήμου περί ορθολογισμού στο "κι άλλο υστερόγραφο".

Με ποια προοπτική;

Μεσογειακός λαός είμαστε ανέκαθεν αλλά δεν είμαστε πάντα έτσι. Η Επιστήμη έχει την εξήγηση, γράφει ο Τζανάκης στα σημερινά ΝΕΑ. Οι ερευνητές έβαλαν ποντίκια σε ένα µεγάλο κουτί. Στην αρχή ήταν λίγα –και η συνύπαρξη ήταν αρµονική.

Μετά, άρχισαν να βάζουν κι άλλα ποντίκια µέσα στο κουτί – ώσπου η έλλειψη χώρου έκανε τη συνύπαρξη αδύνατη. Το αποτέλεσµα ήταν να γίνουν τα πειραµατόζωα... χούλιγκαν – και να αρχίσουν να σκοτώνουν το ένα το άλλο.

Στη δική µας περίπτωση δεν φταίει ο χώρος αλλά η προοπτική. Όλο και περισσότεροι είναι απολύτως πεπεισµένοι ότι γι’ αυτούς δεν έχει δρόµο, δεν έχει οδό. Από τον νεαρό που έχασε τα χρόνια του για τα µεταπτυχιακά που οδηγούν σε δουλειά ντιλιβερά ως τον 55άρη που απολύθηκε για λόγους Μνηµονίου.

Και παλαιότερα γίνονταν τέτοια – αλλά, τότε, οι πάντες είχαν την αίσθηση ότι το µέλλον θα ήταν καλύτερο από το παρελθόν. Σήµερα, είµαστε ακόµα στο µέσον του πειράµατος – ακόµα οι «επιστήµονες» προσθέτουν ποντίκια…

Να δουμε πόσο θα αντέξουμε ως κοινωνία.

Άλλα λόγια

Κι ενώ δεν ξέρουμε κυριολεκτικά τι μας ξημερώνει το αύριο η πολιτική συζήτηση παραμένει επιφανειακή. Μόνο για το πάπλωμα. Συζητούνται τα πάντα εκτός από αυτά που πρέπει να συζητηθούν. Τι σημαίνει αυτοδιοίκηση; Ποιος θα πρέπει να είναι ο πραγματικός της ρόλος; Τι είναι ο Καλλικράτης; Πέρα από τις αναγκαστικές συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων τι θα προκύψει; Γιατί ήταν απαραίτητος; Ανάθεμα δε ταϊμ που λένε και οι μπόμπιρες…

Είναι εξοργιστικό το γεγονός ότι οι περισσότερες των πολιτικών δυνάμεων λένε άλλα λόγια να αγαπιόμαστε, αποφεύγουν να τοποθετηθούν, δεν αναλαμβάνουν την παραμικρή δέσμευση και εξαντλούνται σε εύκολες ρητορείες ή σε σενάρια πολιτικής επιβίωσης κομμάτων και προσώπων.

Δυστυχώς το πολιτικό σύστημα σε μια εποχή κρίσιμη προστατεύεται και δεν δεσμεύεται. Προτιμά τα παραμύθια. Δοκιμασμένο το κόλπο, για έναν λαό που σε κάθε στιγμή ζει το δικό του μύθο. Είναι αυτό ίσως το μεγαλύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα της χώρας, πιο μεγάλο και από το έλλειμμα και το χρέος.

Μερικές σκέψεις που μας πέρασαν από το μυαλό διαβάζοντας το άρθρο του  Καρακούση «της πολιτικής τα παραμύθια» στο σημερινό ΒΗΜΑ.

Σκέψεις

Ο Γιανναράς γράφει στη σημερινή Καθημερινή μεταξύ άλλων στο άρθρο του με τίτλο «Ψήφος αντίστασης στη μικρόνοια»:
Η δευτεράντζα της κομματοκρατίας, δήμαρχοι, νομάρχες, περιφερειάρχες τώρα ή ό,τι άλλο παραπληρωματικό, ούτε τις λακκούβες στους δρόμους ή τις αγέλες των αδέσποτων δεν είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν. Τοποτηρητές είναι, ελάσσονες, των κομματικών συμφερόντων.
Βρίσκουν και τα κάνουν. Οι μάζες των ευνουχισμένων, των δίχως σκέψη και κρίση ψηφοφόρων, μοιάζει να μην έχουν καταλάβει πού έχουμε φτάσει και γιατί. Γιατί σε λούκι στερήσεων, φτώχειας, ανεργίας, εφιαλτικής αβεβαιότητας για το αύριο, γιατί πουθενά ελπίδα ανάκαμψης;
Όμως, η κρίσιμη εκλογική μάζα, ψηφοφόροι δίχως σκέψη και κρίση, τους εκλεκτούς αυτών των κομμάτων θα ψηφίσουν, δεν καταφέρνουν να συνδέσουν τον εφιάλτη που ζούμε με τα συγκεκριμένα εγκλήματα που τον προκάλεσαν και με τους αυτουργούς των εγκλημάτων.
Ο ευνουχισμός έχει συντελεστεί μεθοδικά, έντεχνα, «ανεπαισθήτως». Αν υπάρξουν ιστορικοί στο μέλλον με ενδιαφέρον για την περίπτωσή μας, το υλικό μελέτης του ευνουχισμού μας θα τους προσφερθεί άφθονο: Τα σχολικά βιβλία που τιτλοφορούνται «Η Γλώσσα μας», ο γκαιμπελικός προπαγανδισμός του ψυχωτικού «φιλαθλητισμού», του κρατικού τζόγου, ο επιχορηγούμενος κιτρινισμός και κρετινισμός των τηλεοπτικών καναλιών. Ακρως αποτελεσματικές πρακτικές εξηλιθίωσης της κρίσιμης εκλογικής μάζας.

Ροΐδια

• Η στάθμευση στο μέσο του δρόμου με κλείσιμο του δρόμου και η αδιαφορία στον συμπολίτη
• Το διπλοπαρκάρισμα
• Η συζήτηση από το σταματημένο αυτοκίνητο που αγνοεί την ουρά που σχηματίζεται πίσω
• Η κατάληψη των θέσεων παρκαρίσματος από τους μπακάληδες, τους χασάπηδες, τους παπλωματάδες, τις λουλουδούδες και τις άλλες "συμπαθείς" ομάδες μαγαζατόρων
• Η κατάληψη των πεζοδρομίων και των πλατειών από τραπεζοκαθίσματα
• Τα σκουπίδια και η βρώμα από τους κάδους
• Η ανυπαρξία διαχείρησης της κυκλοφορίας
• Ο φωτισμός που πληρώνεται κανονικά στις αποδείξεις της ΔΕΗ αλλά είναι ανύπαρκτος

"Ό,τι βλέπει τις καθ΄εκάστην,

καταντά να μη το βλέπει πλέον"

 Εμμανουήλ Ροΐδης, Κατάλοιπα

Τα ξαδέλφια της Ελένης

Ο κ. Χ. Κ. Τσούκας (htsoukas@gmail. com) είναι καθηγητής στα Πανεπιστήμια Κύπρου και Warwick. Στο άρθρο του με τίτλο «Φον Φούφουτοι» ή κατσαπλιάδες; (Καθημερινή, 1.7.10) υπενθυμίζει κάποιες αλήθειες που δεν θα πρέπει να ξεχνάμε εύκολα.

Τι θα γινόταν πιθανώς αν στις 6.5.2010 δεν είχε η ελληνική κυβέρνηση υπογράψει το μνημόνιο; Θα συνεχιζόταν το προσφιλές μας σπορ, η λεηλασία των κοινών σημειώνει. «Οι πολιτικάντηδες, μετρ της ανικανότητας και της φαυλότητας, θα συνέχιζαν τα ρουσφέτια τους, τις δωροληψίες τους, τις μίζες τους. Οι πολίτες, πρωταθλητές του μικροαστικού ωχαδερφισμού, θα συνέχιζαν να βρίζουν το κράτος, να φοροδιαφεύγουν, να χτίζουν αυθαίρετα, αλλά να απαιτούν και μια θεσούλα στο Δημόσιο. Και, φυσικά, με την ίδια άνεση που οι πολίτες εξαπατούν το κράτος, αυτό θα εξακολουθούσε να εξαπατά τους εταίρους του. Ολα είναι κύκλος. Μια λέξη αποδίδει την κυρίαρχη κουλτούρα της μεταπολίτευσης: λαθρεπιβασία - πώς να καρπώνεσαι ιδιωτικά οφέλη, αλλά να πληρώνει άλλος τον λογαριασμό!» Και ξαφνικά ανακαλύψαμε το νόμο της βαρύτητας: «δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα. Δεν μπορείς να μεταθέτεις τα προβλήματά σου στο μέλλον εσαεί. Δεν μπορείς να εξαπατάς και να αυταπατάσαι στο διηνεκές. Υπάρχουν όρια. Η «αρχή της πραγματικότητας» δεν εξαφανίστηκε επειδή την περιφρόνησες.

Οι λαϊκιστές ηγέτες χάιδεψαν το εγώ μας. Μας έπεισαν ότι μπορούμε να ικανοποιούμε όλες μας τις επιθυμίες. Καταπιεσμένοι ποικιλοτρόπως στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, δίχως ελευθερία στη χουντική επταετία, θεωρήσαμε μετά στη μεταπολίτευση ότι η δημοκρατία είναι το πολίτευμα του κάνω-ό, τι-γουστάρω. Οι λαϊκιστές πολιτικοί, κολακεύοντας το πόπολο, εξέθρεψαν τον ναρκισσισμό του, εκμαύλισαν το ήθος του, του πρόσφεραν «συμμετοχή» σε όλα, ακόμα και στη διαφθορά. Οι θεσμοί ταυτίστηκαν με τον μυθοποιημένο «λαό»: αποδυναμώθηκε η διηθητική λογική τους, χαλάρωσαν οι κανόνες τους. Εννοιες κλειδιά ανασημασιοδοτήθηκαν: ο νόμος θεωρήθηκε αυθαίρετος περιορισμός, η νόμιμη εξουσία μεταφράστηκε σε παράλογη καταπίεση, η οικονομία εκλήφθηκε ως μια δευτερεύουσας σημασίας δραστηριότητα. Αντε τώρα να τα μαζέψεις…

Προσέξτε πόσο δύσκολα, ακόμα και τώρα, ξηλώνονται οι «βαθιές δομές» που καθηλώνουν τη χώρα. Παρά τη χρεοκοπία, οι κυανέρυθροι λαϊκιστές κηρύσσουν την έναρξη ανένδοτου αγώνα «απαλλαγής» από το Μνημόνιο! Διεκτραγωδούν τη «μείωση της εθνικής κυριαρχίας», μιλάνε για «κατοχική» κυβέρνηση και άλλα φαιδρά. Το μοτίβο της «εθνικής αντίστασης» αναβιώνει. Στη λαϊκιστική φαντασία ο «λαός» υπάρχει κυρίως ως «θύμα». Αυτή είναι η αγαπημένη εθνική μας αφήγηση, δεν μάθαμε άλλη...

Εχοντας επιδοθεί με ζήλο στη λαθρεπιβασία, συρρικνώσαμε τον χρόνο στο «εδώ και τώρα». Αποφύγαμε επώδυνα διλήμματα και επιλογές. Οταν συνωστίζονταν πολλοί στην πόρτα, τη μεγαλώναμε για να περάσουν όλοι - αρκεί να μην επιλέξουμε. Ετσι και τώρα: απωθώντας την «αρχή της πραγματικότητας», οι λαϊκιστές αρνούνται τη διλημματική φύση της κρίσης: χρεοκοπία ή επώδυνα μέτρα; Γι’ αυτούς διλήμματα δεν υπάρχουν, είναι φανταστικά ή προϊόντα συνωμοσίας. Στο λαϊκιστικό σύμπαν δεν υπάρχει τριβή, όλα είναι ελαστικά και ακόπως αντιστρέψιμα. Οι πράξεις αποσυνδέονται από τις συνέπειές τους. Η φαντασίωση μετατρέπεται σε πραγματικότητα.

Η οικονομία ήταν ανέκαθεν ο κατ’ εξοχήν χώρος που συντρίβονται οι αυταπάτες. Ξέρετε γιατί; Διότι ζούμε σε έναν πεπερασμένο κόσμο, στον οποίο είμαστε καταδικασμένοι και να επιλέγουμε και να υφιστάμεθα τις συνέπειες των επιλογών μας. Αν δεν είσαι νοικοκύρης, μοιραία θα σε κυνηγούν οι δανειστές σου. Για να μπορείς να είσαι κυρίαρχος της ζωής σου, πρέπει να δημιουργήσεις τις αντίστοιχες προϋποθέσεις. Η αυτο-κυριαρχία και η αξιοπρέπεια κοστίζουν. Αν θέλεις να αποφύγεις δυσάρεστα διλήμματα, πρέπει να ενεργήσεις με προβλεπτικότητα.

Οπως ένας επαίτης χάνει το δικαίωμα της επιλογής, μια χρεοκοπημένη χώρα χάνει ένα κομμάτι της εθνικής κυριαρχίας της. Ας πρόσεχε… Οσο πιο πρωτόγονες είναι οι ανάγκες μας τόσο πιο χονδροειδή είναι τα διλήμματά μας».

Στο ερώτημα «τι μέλλει γενέσθαι;» ο Τσούκας υποστηρίζει: «Αν πρέπει να απαλλαγούμε από κάτι, αυτό είναι οι χρόνιες κακές μας συνήθειες. Το Μνημόνιο είναι ιδιαιτέρως επώδυνο επειδή άργησε τόσο. Ας προσέχαμε… Δεν είχαμε το θάρρος να υπερβούμε τη χρόνια ακρασία μας και το πληρώνουμε. Ολα κοστίζουν. Το «έλλογο εγώ», λέει ο Φρόιντ, δεν κυβερνάται από την «αρχή της ηδονής», αλλά από την «αρχή της πραγματικότητας». Εμείς την αγνοήσαμε.

Ουδόλως με στενοχωρεί να με κυβερνούν οι Βορειοευρωπαίοι «Φον Φούφουτοι», αφού οι δικοί μου εκπρόσωποι αποδείχθηκαν όλα αυτά τα χρόνια Βαλκάνιοι κατσαπλιάδες. Δεν μειώνεται καθόλου η αξιοπρέπειά μου αν αύριο τις διοικήσεις των νοσοκομείων τις επιλέξει η τρόικα, αφού η δική μου υπουργός διαιωνίζει την παράδοση του φαύλου κομματισμού. Δεν με ενοχλεί καθόλου αν οι αλλοδαποί δανειστές μου εγκαταστήσουν επιτρόπους στις ΔΕΚΟ και τους ΟΤΑ, αφού οι δικοί μου νοιάζονται κυρίως για τη μίζα, την ψηφοθηρία και το ρουσφέτι. Ξέρετε γιατί; Διότι ξέρω ότι, ενίοτε, τα διλήμματά μου δεν τα επιλέγω - μου τα θέτουν τα γεγονότα…

Οχι, δεν πενθώ για την Ελλάδα που χάνεται. Ντρέπομαι μόνο για την ανικανότητά μας να δημιουργήσουμε την Ελλάδα που ονειρευτήκαμε το 1974».

Στην Ελλάδα που δεν υπάρχουν τίτλοι ευγενείας οι «Φον Φούφουτοι» είναι σκέτοι Φούφουτοι και έχουν ξαδέλφη την Ελένη, όπως άκομψα, ομολογουμένως, και σκληρά λένε στους ανά την επικράτεια καφενέδες για να θυμηθούμε και τον μακαρίτη τον Μπουσμπουρέλη.

Η παρουσία του πρωθυπουργού

Σήμερα αρχίζουν οι εργασίες του Παγκοσμίου Συνεδρίου Κρητών στον Άγιο Νικόλαο στην Κρήτη.

Την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου θα κηρύξει ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου.
Σκοπός του συνεδρίου, σύμφωνα με τους διοργανωτές του, είναι η αλληλογνωριμία, η τόνωση των δεσμών με την Κρήτη και η διατύπωση απόψεων σχετικά με την ανάπτυξη της Κρήτης, τα θέματα των αποδήμων και ο καταρτισμός ενός πλαισίου δράσης των Αποδήμων Κρητών.

Η επιδίωξη της επίτευξης του σκοπού θα γίνει στις τέσσερις θεματικές ενότητες:

-Υποδομές - Περιβάλλον - Νέες Τεχνολογίες,
-Πολιτισμός - Τουρισμός - Σύγχρονη Ζωή,
-Παραγωγικοί τομείς - Επιχειρηματικότητα - Εξωστρέφεια και
-Η Κρήτη για τους Απόδημους - Οι Απόδημοι για την Κρήτη.
Θα αναπτυχθούν, επίσης, τα παρακάτω θεματικά εργαστήρια:
-Το εργαστήριο για την νεολαία με στόχο την αλληλογνωριμία και την παγκόσμια δικτύωση,
-Το εργαστήριο για την επιχειρηματικότητα, την ανάπτυξη, στήριξη και δικτύωση των κρητικών επιχειρήσεων όπου γης,
-Το εργαστήριο για την προστασία και διάδοση της κρητικής διατροφής και
-Το εργαστήριο για τον πολιτισμό της Κρήτης στον κόσμο.
Θα προκύψουν ειδήσεις από την επίσκεψη του πρωθυπουργού ή θα περιοριστούμε στην χαρά της παρουσίας του μεταξύ μας; Θα προκύψουν πορίσματα τόσο σημαντικά από το συνέδριο για να δικαιολογήσουν και την παρουσία του πρωθυπουργού της χώρας; Η ίδια η παρουσία του πρωθυπουργού θα σηματοδοτήσει κάτι για την περιοχή; Ο πατέρας του είχε κάνει γνωστή στο πανελλήνιο την Ελούντα, ο νυν; Ίδωμεν.

Ο Κλήδονας θα ήταν μια κάποια λύση

Τα ηλιοστάσια και οι ισημερίες συνδέονται με τις εποχές του έτους. Οι ισημερίες (ίση μέρα και νύχτα) είναι η 21η Μαρτίου (πρώτη μέρα της Άνοιξης) και η 21η Σεπτεμβρίου και τα ηλιοστάσια: το θερινό -21 Ιουνίου- και το χειμερινό -21 Δεκεμβρίου. Τα ηλιοστάσια οφείλουν το όνομά τους στο ότι ο ήλιος φαίνεται να «στέκει» στο ίδιο σημείο του ζωδιακού κύκλου. Το φαινόμενο είναι ερμηνεύσιμο από τους νόμους του Κέπλερ.

Οι εποχές του χρόνου οφείλονται στην «λόξωση της εκλειπτικής» δηλαδή της γωνίας (περίπου 23^ο ) που σχηματίζει ο άξονας περιστροφής της Γης με το επίπεδο περιστροφής της γύρω από τον Ήλιο (εκλειπτική).

Κατά το θερινό ηλιοστάσιο ο ήλιος είναι στο πιο κοντινό σημείο, χοντρικά, για το βόρειο ημισφαίριο της Γης και ο άξονας περιστροφής της Γης «γέρνει» από την βόρεια μεριά προς τον ήλιο. Έτσι η ημέρα αυτή για το βόρειο ημισφαίριο έχει την μεγαλύτερη διάρκεια και είμαστε στην «καρδιά» του καλοκαιριού.

Τα ηλιοστάσια είναι συνδεδεμένα με γιορτές και δοξασίες σε όλο τον κόσμο. Οι Ρωμαίοι γιόρταζαν τα Σατουρνάλια από 17 έως 23 Δεκεμβρίου, ενώ και τα δικά μας τα Χριστούγεννα είναι, επίσης, κοντά στην ημερομηνία του χειμερινού ηλιοστασίου. Αν κάποιος ψάξει θα βρει και σε άλλους λαούς μεγάλες γιορτές κοντά στην ημερομηνία αυτή (Δες Βικιπαίδεια, «Ιστορία του εορτασμού των Χριστουγέννων»).

Οι τρεις μεγαλύτερες συνιστώσες του Χριστιανισμού (Ορθόδοξοι, Καθολικοί και Προτεστάντες) για το θερινό ηλιοστάσιο γιορτάζουν τη γέννηση του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή (23 ή 24 Ιουνίου).

Ο λαογράφος Γ. Μέγας έγραψε (Καθημερινή 22/6/1958) ότι την 24η Ιουνίου, κατά τους ανθρώπους τους λαού, αρχίζει μια νέα εποχή. Και στους περισσότερους πολιτισμούς όμως τα ηλιοστάσια και οι ισημερίες ορίζουν τα μέσα (ή την αρχή) των 4 εποχών του έτους. Συχνά δε αναφέρεται ότι η 21η Ιουνίου είναι η «αστρονομική» έναρξη του Θέρους και η 21η Δεκεμβρίου η έναρξη του χειμώνα.

Τα μονοκοτυλήδονα / και τα δικοτυλήδονα / ανθίζανε στον κάμπο

σου το ’χαν πει στον κλήδονα / και σμίξαμε φιλήδονα / τα χείλη μας, Μαλάμω!

Έγραψε στο «Δημοτικό τραγούδι» του ο Σεφέρης. Και ο Παπαδόπουλος με τον Σπανό διαιώνισαν τις θύμισες από την παλιά Αριστοτέλους, με το χώμα και το φως της ασετιλίνης, στο ομώνυμο όμορφο τραγούδι τους με τις «…φωτιές [που] ανάβανε στους μεγάλους δρόμους, τ’ Άι Γιάννη θα ’τανε θαρρώ…».

Βοηθούσε τους δημιουργούς και το όλο κλίμα τότε που τιμούσαν το φως με τις φωτιές καίγοντας το μαγιάτικο στεφάνι και που μετρούσανε τον χρόνο με την κίνηση των μεγάλων μετεώρων καθότι τα microchips δεν είχαν εφευρεθεί.

Ο Κλήδονας ήταν ένα από τα πιο προσφιλή έθιμα του λαού μας. Το βράδυ της 23^ης Ιουνίου τα σταυροδρόμια στα χωριά λαμπάδιαζαν από τις φωτιές τ’ Αι Γιάννη και γέμιζαν με κόσμο. Οι κοπελιές περίμεναν με λαχτάρα τη μέρα, γιατί με τα «κληδονικά», τα μαντικά τραγούδια και τα έθιμα, θα μάθαιναν τον εκλεκτό με τον οποίο θα συνέδεαν τις τύχες τους.

Κατά την παράδοση τη νύχτα αυτή άνοιγε στιγμιαία ο ουρανός και πραγματοποιούσε τις επιθυμίες όσων προλάβαιναν να τις διατυπώσουν. Είναι η νύχτα κατά την οποία άνθρωποι και ξωτικά μπερδεύονται και ξυπνούν το πρωί ευτυχισμένοι, όπως στο «Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας» που ο Σαίξπηρ έγραψε με βάση τους μύθους αυτούς και τις δοξασίες.

Αλλάξανε οι εποχές, αλλάξαμε και εμείς. Που να βρεις φωτιές τ’ Αι Γιάννη και τι να ζητήσεις; 300 δις για την ελληνική οικονομία; Ούτε στον Κλήδονα…

Μαϊντανοί...

"Ανέκαθεν κάθε πολιτική περίοδος είχε και τους μαϊντανούς της" γράφει ο Λακόπουλος στα πρόσωπα των Πρωταγωνιστών σε άρθρο του με τίτλο "Γιώργος Χατζημαρκάκης: μαϊντανός εισαγωγής".
"Σαραντάρης ευρωβουλευτής των Φιλελευθέρων. Φυσικά Γερμανός πολίτης, αλλά με ελληνική καταγωγή (...) δικάζει, απονέμει ποινές και τις εκτελεί κιόλας" κυρίως από τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης που του δίνουν χώρο.
Είναι γερμανός πολίτης, ευρωβουλευτής, εκλεγμένος στην Γερμανία. Το κακό είναι, γράφει ο Λακόπουλος, ότι μ' αυτά που λέει δεν έχει βρεθεί κάποιος έλληνας, έστω ευρωβουλευτής, να του υπενθυμίσει ότι η Ελλάδα είναι ανεξάρτητο κράτος.
Και καταλήγει: Ένας γερμανός πολιτικός, με κυβερνητική συμμετοχή του κόμματός του, ακόμα κι αν είναι ευρωβουλευτής με ελληνική καταγωγή δεν παύει να είναι γερμανός.
Το άρθρο καταλήγει με την ρήση του άγγλου πολιτικού Μπέβρλι Μπάξτερ: «Πολλοί μπορούν να γίνουν μέλη της Βουλής χωρίς να χάσουν την ασημαντότητα τους».

Χρόνια και χρόνια με το κεφάλι στην άμμο

Πορευτήκαμε 35 χρόνια δέσμιοι των αφορισμών χωρίς σκέψη. Τώρα που λόγω αυτών των αφορισμών φτάσαμε στο χείλος της χρεοκοπίας, θα πρέπει να αλλάξουμε. Κυρίως θα πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε, γράφει ο Μανδραβέλης στην Καθημερινή της 24ης Απριλίου.
Σκέφτομαι ώρες ώρες, πόσο αισιόδοξοι είναι μερικοί...

Θωμάς ο δύσπιστος

Σήμερα του άπιστου Θωμά... όχι λέει, σωστά, ο Νίκος Δήμου. Ο Θωμάς δύσπιστος ήταν όχι άπιστος. Παραπέμπει δε σε μια ανέκδοτη διάλεξή του με θέμα "Δυσπιστίας Εγκώμιον". Από το κείμενο αυτό αντιγράφουμε το τέλος. Ένα ποιηματάκι που μετέφρασε ο ίδιος του Γερμανού Fried με τίτλο "Αμφιβολία και φόβος"

Μην αμφιβάλλεις

γι αυτόν

που σου λέει

πως φοβάται

να φοβάσαι όμως

αυτόν

που σου λέει

πως δεν αμφιβάλλει.

Το αβάσταχτο βάρος της γνώσης

Του Γιάννη Μανουσάκη

(Καθηγητής Πανεπιστημίου στο Παρίσι, yannis@lri.fr)

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία της 6ης Απριλίου 2010

«Η μοιρολατρία θριαμβεύει μονάχα εάν πιστέψεις σ' αυτήν»

Simone de Beauvoir

Πώς κατάντησε έτσι το ελληνικό σχολείο; Πού είναι ο Πλάτωνας, ο Ξενοφώντας, ο Αριστοτέλης; Είναι σίγουρο ότι όλους αυτούς τους σκεπάζει χώμα ελληνικό; Πυθαγόρας, Ιπποκράτης, Ευκλείδης... Τι γυρεύουν τόσα λαμπρά κρανία σ' ένα τέτοιο έρημο μέρος;

Εμείς, «οι μη βάρβαροι», ανοίξαμε διακριτικά την πόρτα και χαθήκαμε μέσα στη νύχτα χωρίς καν να κοιτάξουμε πίσω μας. Τελευταία στις γνώσεις βρίσκονται μόνιμα τα Ελληνόπουλα στη διεθνή κατάταξη κατά τις μελέτες PISA του ΟΟΣΑ. Αφήνοντας πίσω μόνον την Τουρκία και το Μεξικό ανάμεσα από τα 30 κράτη-μέλη του διεθνούς οργανισμού. Ομως η επιστήμη προχωράει. Εξισώσεις, πλανήτες, ενέργεια, δύναμη, ηλεκτρόνια, φωτόνια, Big Bang... Ο άνθρωπος είναι η ταυτοποίηση του δημιουργικού συναγωνισμού, της μόνιμης πάλης για γνώση, για παραγωγή. Αλλα εμείς φαίνεται κουραστήκαμε να σκεφτόμαστε, να παράγουμε. Μας στέρεψε η επιθυμία για ακραία πειράματα, εξαντλήσαμε τους μαθηματικούς συνδυασμούς. Το βάρος των ανακαλύψεων μας λύγισε. Μήπως τελικά ήρθε η ώρα να παρατήσουμε τις υπέρμετρες υποχρεώσεις, τις μεγαλειώδεις φιλοδοξίες; Να υιοθετήσουμε μια πιο... ήσυχη ζωή;

- Αντίο φαντάσματα, η Ελλάδα δεν σας χρειάζεται άλλο. Πληρώσαμε τον βαρκάρη να σας περάσει στην απέναντι όχθη. Μην πληρώσουμε τώρα και την επιστροφή! Φτάνουν οι αργοναυτικές εκστρατείες στα ανεξερεύνητα της γνώσης. Οχι άλλες τύψεις για τις περασμένες δόξες. Οι μεγαλειώδεις τριήρεις γεμάτες σοφία και πολιτισμό ναυάγησαν, οι φωτεινές λάμπες απολαμπίζουν, τα ένδοξα έργα έφυγαν από τη θέση τους. Οι τριήρεις ας μείνουν στα γαλάζια βάθη των αιώνων, οι λάμπες χωρίς λάδι, τα έργα πεσμένα στο έδαφος. Αντίο κι εσύ μέλλον, έπαψες να μας απασχολείς. Κι ας γυρίζει ο μύλος της καινοτομίας ασταμάτητα. Το μέλλον χρειάζεται ελπίδα. Αλλά τελικά με τι όραμα να μαθαίνεις, να δημιουργείς, αφού η ελευθερία πνίγεται, τα ιδανικά βρίζονται, η αξιοκρατία κατακουρελιάζεται. Καλός μαθητής, καλή συμπεριφορά, καλοί νόμοι, καλή διατροφή, καλό περιβάλλον, καλός πολίτης. Λέξεις όλο υποκρισία και ψέμα...

Ετσι αθόρυβα ξεθώριασε το παρελθόν, διαγράφτηκε το μέλλον. Εμεινε όμως το «σήμερα». Μισοζαλισμένος, όπως όλοι, μέσα σ' αυτό το ελληνικό σήμερα, περνώ τελευταία μπροστά από την «Ακαδημία του Πλάτωνα». Αλλά δεν τολμώ να μπω μέσα. Πάνω από την είσοδο γράφει ότι αυτοί που δεν ξέρουν γεωμετρία να απομακρυνθούν από τον χώρο. Κι εγώ δεν είμαι σίγουρος ότι ξέρω γεωμετρία. Ούτε και για τους υπόλοιπους είμαι πλέον σίγουρος. Γιατί το έγραφε αυτό ο Πλάτωνας; Μπορεί από υπέρμετρο εγωισμό• ίσως γιατί ήταν ενάντια στην αμάθεια. Μπορεί ακόμη να ήταν επηρεασμένος από τον ελιτισμό του Σωκράτη, που θεωρούσε ότι η πρωτοπορία και το σχολείο πάνε μαζί. Δεν έχει σημασία πια. Ομως μάλλον πρέπει όλοι να απομακρυνθούμε απ' αυτό τον χώρο. Οι διάδρομοι του καλλιμάρμαρου κτιρίου στένεψαν επικίνδυνα. Αλλωστε απέναντι υπάρχει η μεγάλη της Ελλάδος πύλη. Που γράφει αυτό που επιτρέπει στους περισσότερους να σεργιανίσουν ελεύθερα στους κήπους της: τηλεόραση, καφενείο, διαφθορά, αυτοκίνητο, τράπεζα, ταβέρνα, βία, πλουτισμός, κομμωτήριο, γυμναστήριο... Μέσα σε μια τέτοια «φιλοσοφημένη» καθημερινότητα δεν παραλείψαμε να ληστέψουμε και τη νιότη των παιδιών μας.

Το πρωί σε σχολεία που θυμίζουν πάρκινγκ αυτοκινήτων. Παιδαγωγικές μέθοδοι χωρίς αποτελέσματα και καθηγητές χωρίς όρεξη. Το απόγευμα σαν τρελά από το ένα φροντιστήριο στο άλλο. Το βράδυ εξαντλημένα μπροστά στην τηλεόραση μέχρι να τα πάρει ο ύπνος. Το χάπι για το άγχος, η ηλεκτρονική κονσόλα. Οποιος σημερινός μεσήλικας έκανε αυτή την άχαρη ζωή σαν παιδί, να σηκώσει το χέρι.

Σίγουρα η οικονομική κρίση μάς λύγισε. Οι κρίσεις των αξιών, του περιβάλλοντος, της συμπεριφοράς, της πολιτικής μάς περικύκλωσαν. Ομως η κρίση του πνεύματος και της διανόησης, πανούργα και διπρόσωπη, άπλωσε τα πλοκάμια της και μας άρπαξε από τον λαιμό. Αυτή είναι το όπλο, σφαίρες οι υπόλοιπες κρίσεις. Εμείς «οι διαφορετικοί» ας καταλάβουμε επιτέλους ότι κανένας λαός δεν γεννιέται με προδιάθεση να κατέχει την απόλυτη αλήθεια. Οτι ο κάθε πολιτισμός είναι θνητός, εύθραυστος όπως η ζωή. Αυτοκρατορίες με βασιλιάδες, με σκλάβους, με πολεμικές μηχανές βούλιαξαν αύτανδρες. Και μαζί τους, εκεί στα βάθη του παρελθόντος, παρέσυραν θεούς, νόμους, γλώσσες, τέχνες, αγάλματα. Αλλοι πήραν τη θέση τους.

Οι λεωφόροι της Ιστορίας είναι μεγάλες για να παρελάσουν όλοι. Η γη είναι γεμάτη τέτοιες στάχτες• αλλά ακόμη κι αυτές οι στάχτες έχουν κάποια προειδοποίηση να στείλουν. Ως λαός, δεν εξαντλήσαμε μονάχα τα χρηματικά μας αποθέματα αλλά και τα ιστορικά. Ας μην ψάχνουμε συστηματικά στο μέλλον αυτά που βρίσκονται οριστικά στο παρελθόν. Τα παλιά ένδοξα έργα δεν μας προστατεύουν πια. Γιατί έπαψαν να μας ανήκουν. Ανήκουν στην ανθρωπότητα. Πέρασαν στην αιωνιότητα, ενώ εμείς παραμένουμε θνητοί. Για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε πρέπει να συνεχίσουμε να μαθαίνουμε, να δημιουργούμε. Η χειμερία νάρκη κράτησε αιώνες, ο χειμώνας έπαψε να 'ναι η δικαιολογία. Η άνοιξη δεν είναι μακριά, ώρα να την πάρουμε στα χέρια μας.

Πέρασαν τόσα χρόνια...

H αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε. Ήμαστε μια γενιά σε αναμονή:
περάσαμε την παιδική μας ηλικία... περιμένοντας. Έπρεπε ναπεριμένουμε δύο ώρες μετά το φαγητό πριν κολυμπήσουμε, δύο ώρες μεσημεριανό ύπνο για να ξεκουραστούμε και τις Κυριακές έπρεπε να μείνουμε νηστικοί όλο το πρωί για να κοινωνήσουμε. Ακόμα και οι πόνοι περνούσαν με την αναμονή...

Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να πιστέψουμε ότι είμαστε ακόμα ζωντανοί... Ταξιδεύαμε με αυτοκίνητα χωρίς ζώνες ασφαλείας και αερόσακους. Κάναμε ταξίδια 10 και 12 ωρών, πέντε άτομασε ένα Φιατάκι και δεν υποφέραμε από το «σύνδρομο της τουριστικής θέσης». Δεν είχαμε πόρτες, παράθυρα, ντουλάπια και μπουκάλια φαρμάκων ασφαλείας για τα παιδιά... Ανεβαίναμε στα ποδήλατα χωρίς κράνη και προστατευτικά, κάναμε οτο-στοπ, καβαλάγαμε μοτοσικλέτες χωρίς δίπλωμα. Οι κούνιες ήταν φτιαγμένα από μέταλλο και είχαν κοφτερές γωνίες.

Ακόμα και τα παιχνίδια μας ήταν βίαια. Περνάγαμε ώρες κατασκευάζοντας αυτοσχέδια αυτοκίνητα για να κάνουμε κόντρες κατρακυλώντας σε κάποια κατηφόρα και μόνο τότε ανακαλύπταμε ότι είχαμε ξεχάσει να βάλουμε φρένα. Παίζαμε «μακριά γαιδούρα» και κανείς μας δεν έπαθε κήλη ή εξάρθρωση...

Βγαίναμε από το σπίτι τρέχοντας το πρωί, παίζαμε όλη τη μέρα και δεν γυρνούσαμε στο σπίτι παρά μόνο αφού είχαν ανάψει τα φώτα στους δρόμους. Κανείς δεν μπορούσε να μας βρει. Τότε δεν υπήρχαν κινητά. Σπάγαμε τα κόκκαλα και τα δόντια μας και δεν υπήρχε κανένας νόμος για να τιμωρήσει τους «υπεύθυνους». Ανοίγανε κεφάλια όταν παίζαμε πόλεμο με πέτρες και ξύλα και δεν έτρεχε τίποτα. Ήταν κάτι συνηθισμένο για παιδιά και όλα θεραπεύονταν με λίγο ιώδιο ή μερικά ράμματα... Δεν υπήρχε κάποιος να κατηγορήσεις παρά μόνο ο εαυτός σου. Είχαμε καυγάδες και κάναμε καζούρα ο ένας στον άλλος και μάθαμε να το ξεπερνάμε.

Τρώγαμε γλυκά και πίναμε αναψυκτικά, αλλά δεν ήμασταν παχύσαρκοι. Ίσως κάποιος από εμάς να ήταν χοντρός και αυτό ήταν όλο. Μοιραζόμασταν μπουκάλια νερό ή αναψυκτικά ή οποιοδήποτε ποτό και κανένας μας δεν έπαθε τίποτα. Καμιά φορά κολλάγαμε ψείρες στο σχολείο και οι μητέρες μας το αντιμετώπιζαν πλένοντάς μας το κεφάλι με ζεστό ξύδι..

Δεν είχαμε Playstations, Nintendo 64, 99 τηλεοπτικά κανάλια, βιντεοταινίες με ήχο surround, υπολογιστές ή Ιnternet. Όμως είχαμε φίλους... Κανονίζαμε να βγούμε μαζί τους και βγαίναμε. Καμιά φορά δεν κανονίζαμε τίποτα, απλά βγαίναμε στο δρόμο και εκεί συναντιόμασταν για να παίξουμε κυνηγητό, κρυφτό, αμπάριζα... μέχρι εκεί έφτανε η τεχνολογία. Περνούσαμε τη μέρα μας έξω, τρέχοντας και παίζοντας. Φτιάχναμε παιχνίδια μόνοι μας από πρόχειρα υλικά. Χάσαμε χιλιάδες μπάλες ποδοσφαίρου. Πίναμε νερό κατευθείαν από τη βρύση, όχι εμφιαλωμένο, και κάποιοι έβαζαν τα χείλη τους πάνω στη βρύση. Κυνηγούσαμε σαύρες και πουλιά με αεροβόλα στην εξοχή, παρά το ότι ήμασταν ανήλικοι και δεν υπήρχαν
ενήλικοι για να μας επιβλέπουν.

Πηγαίναμε με το ποδήλατο ή περπατώντας μέχρι τα σπίτια των φίλων και τους φωνάζαμε από την πόρτα. Φανταστείτε το! Χωρίς να ζητήσουμε άδεια από τους γονείς μας, ολομόναχοι εκεί έξω στο σκληρό αυτό κόσμο! Χωρίς κανέναν υπεύθυνο! Πώς τα καταφέραμε; (δεν τα καταφέραμε όλοι).

Στα σχολικά παιχνίδια συμμετείχαν όλοι και όσοι δεν έπαιρναν μέρος έπρεπε να συμβιβαστούν με την απογοήτευση. Κάποιοι δεν ήταν τόσο καλοί μαθητές όσο άλλοι και έπρεπε να μείνουν στην ίδια τάξη. Δεν υπήρχαν ειδικά τεστ για να περάσουν όλοι.. Τι φρίκη!

Κάναμε διακοπές τρεις μήνες τα καλοκαίρια (όχι όλοι, άλλοι δουλεύαμε) και περνούσαμε ατέλειωτες ώρες στην παραλία χωρίς αντηλιακή κρέμα με δείκτη προστασίας 30 και χωρίς μαθήματα ιστιοπλοΐας, τένις ή γκολφ... Φτιάχναμε όμως φανταστικά κάστρα στην άμμο και ψαρεύαμε με ένα αγκίστρι και μια πετονιά. Ρίχναμε τα κορίτσια κυνηγώντας τα, όχι πιάνοντας κουβέντα σε κάποιο chat room και γράφοντας ; ) : D : P

Είχαμε ελευθερία, αποτυχία, επιτυχία και υπευθυνότητα και μέσα από όλα αυτά μάθαμε και ωριμάσαμε, (όσοι ωριμάσαμε...).

Εν πάσει περιπτώσει τη σκαπουλάραμε ως εδώ ...

Υπογραφή
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ

Το αλιεύσαμε στο τρωκτικό και το αφιερώνουμε στους παλιούς συμμαθητές και τους φίλους που μοιραστήκαμε ανάλογες εμπειρίες και στη μνήμη εκείνων που στο "στραβοπάτημα" την έκαναν και μας περιμένουν εκεί ψηλά να παμε και μεις να συνεχίσουμε...