Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2013
Σάββατο 22 Σεπτεμβρίου 2012
Η συνέπεια
Σάββατο 30 Ιουνίου 2012
Ζαν Ζακ Ρουσό
Κυριακή 1 Μαΐου 2011
1η Μαΐου 1976
Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου 2011
Φευγάτοι, αδίκως;
Ποιοι είναι οι διαρκώς «άλλοι»; Αναρωτιέται η Μαρία Κατσουνάκη στη σημερινή Καθημερινή. "Εμείς και πάλι. Οι ίδιοι· θύτες και θύματα, αδικούντες και αδικημένοι. Σε τι περιβάλλον, όμως, διαβιώνουμε και συναλλασσόμαστε; Πόσο αξιόπιστο θεωρείται ένα κράτος όταν με κάθε τρόπο και με πρώτη ευκαιρία οι πολίτες του το εγκαταλείπουν; Για σπουδές, για καταθέσεις, για διακοπές, για ιατρικούς λόγους; Σε μικρότερα ή μεγαλύτερα ποσοστά. Οταν η εμπιστοσύνη έχει κλονιστεί τόσο ώστε να παράγονται κατά κόρον «φυγάδες». Κάθε τύπου και κάθε μορφής";
Δευτέρα 31 Ιανουαρίου 2011
Πέμπτη 11 Νοεμβρίου 2010
Κοινωνικές διαταραχές
Δευτέρα 18 Οκτωβρίου 2010
Δημοκρατία και αφασία
ΔΕΝ μας ταιριάζει να ζούμε σε κατάσταση αφασίας (δηλαδή να συμφωνούμε και να διαφωνούμε ταυτόχρονα σε όλα και με όλους) ούτε να θεωρούμε την κοινωνική αμνησία ως (χρήσιμο;) στοιχείο περαίωσης της Ιστορίας.
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ είναι το πολίτευμα στο οποίο η πολιτική ως σύνολο κοινωνικών λειτουργιών ανθίσταται στην απουσία πολιτικής από μεριάς των επαγγελματιών πολιτικών.
Πέμπτη 25 Μαρτίου 2010
Ωδαί
βαρύ του φόβου αισθάνονται,
ζυγόν δουλείας ας έχωσι
Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία
Οι ήρωες
Γ. Σουρής
Σάββατο 5 Δεκεμβρίου 2009
Κριτήρια υπανάπτυξης
Στο ίδιο άρθρο επισημαίνεται ότι η Τουρκία εξακολουθεί να υιοθετεί μια αρκετά συντηρητική πολιτική απέναντι στη χρήση του Διαδικτύου, εμποδίζοντας την πρόσβαση των πολιτών της σε ιστοτόπους όπως το ΥouΤube, ακολουθώντας το παράδειγμα της Κίνας, η οποία φιλτράρει κάθε είδηση που "περνάει τα σύνορα" του κινεζικό κυβερνοχώρου.
Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2009
Κι αυτό δεν είχε γίνει και έγινε
Είναι οι πρώτη φορά που οι αρχές μιας χώρας κατάσχουν ένα βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, αναφέρει το υπουργείο εξωτερικών της Νορβηγίας, σύμφωνα το οποίο το μετάλλιο και το δίπλωμα Νόμπελ της Σιρίν Εμπαντί, καθώς και κάποια άλλα αντικείμενά της, αφαιρέθηκαν από την τραπεζική θυρίδα όπου τα είχε τοποθετήσει η Ιρανή δικηγόρος υπέρμαχο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τέτοια γίνονται στο Ιραν.
Είδηση που βρήκαμε στο www.in.gr
Δευτέρα 31 Αυγούστου 2009
Η συμπαθής τάξη των ...
Διαβάσαμε στην τοπική εφημερίδα Ανατολή τις τελευταίες μέρες τις δηλώσεις παραιτηθέντος διευθυντή και στη συνέχεια τις αντίστοιχες συνδικαλιστικού οργάνου συμπαθούς τάξεως επαγγελματιών εναντίον της ανακοίνωση που εξέδωσε αυτός για να δικαιολογήσει την παραίτησή του. Μεταξύ άλλων σ’ αυτήν ο παραιτηθείς διευθυντής αναφέρθηκε επιτιμητικά στη συμπεριφορά μελών της συγκεκριμένης τάξης, υποστηρίζοντας ότι αποτέλεσε και έναν λόγο για την παραίτηση που υπέβαλε, και χρησιμοποίησε τον όρο «συντεχνία» γι’ αυτούς. Το συνδικαλιστικό όργανο, βεβαίως, έχει κάθε δικαίωμα και υποχρέωση να προασπίσει τα κεκτημένα του κλάδου που εκπροσωπεί. Να ζητήσει εξηγήσεις για τα όσα διατύπωσε ο τέως διευθυντής και να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Όμως τα δήθεν επιχειρήματα περί πρωταθλητών, σημαντικού έργου κ.α. που χρησιμοποίησε το συνδικαλιστικό όργανο για να απαντήσει μπορεί να τα επικαλεστεί οποιοσδήποτε κλάδος για τα μέλη του. Συνήθως περιλαμβάνονται στο σκοπό του σωματείου και είναι απαραίτητα για τη σχετική έγκριση από το Πρωτοδικείο. Είναι γενικά, αόριστα και δεν αποτελούν στην ουσία επιχειρήματα. Το χειρότερο, όμως, που έκανε το διοικητικό συμβούλιο του σωματείου ήταν το ξεμπρόστιασμα του τέως διευθυντή. Διότι το ξεμπρόστιασμα είναι πράξη αμόρφωτων, δογματικών και ανθρώπων που δεν έχουν να πουν τίποτα επί της ουσίας. Χαρακτηρίζει καφενείο, πεζοδρόμια και εξέδρα. Αυτοί που εκφράζουν κοινωνικές ομάδες δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τέτοιες πρακτικές. Καταθέτουν επιχειρήματα. Η δε υπογραφή των ανακοινώσεων από όλο το διοικητικό συμβούλιο δείχνει αδαημοσύνη. Οι δημόσιες δηλώσεις αποκαλύπτουν πολλές φορές και τη γύμνια του βασιλέως. Καταντούν μπούμερανγκ. Μπορεί τελικά κάποιος, από αυτούς που υπογράφουν την ανακοίνωση, να μπει στον κόπο να μας εξηγήσει γιατί αν θέλουμε να γράψουμε για το Βιετνάμ, τη Δαχομέη ή την Άνω Βόλτα θα πρέπει να έχουμε την, ενδεχομένως γραπτή, έγκριση του σωματείου των ξέμπαρκων ναυτικών;
Πού είναι η ΕΛΜΕ; Πού είναι οι αιρετοί του κλάδου; Πού είναι όσοι στα σχολεία και στην Αγορά διδάσκουν Πολιτική Αγωγή, Δημοκρατία, Περικλή, Ισοκράτη, Βολτέρο, Ντιντερό, κλπ; Πού είναι όσοι κόπτονται για τους θεσμούς και τους όρους του διαλόγου στον τόπο μας; Πού είναι οι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου; Ή και πάλι θα κάνουμε πως δεν καταλάβαμε, θα βάλουμε την ουρά στα σκέλια για να μην θίξουμε την συμπαθή τάξη από την οποία προσδοκούμε ψήφους και θα συνεχίσουμε άδοντες γεια σου ρε Αλέφαντε, είσαι παλικάρι;
Δευτέρα 10 Αυγούστου 2009
Το Λασίθι των αγώνων
Τον Νοέμβριο του 1898 εκδιώχθηκε και ο τελευταίος Τούρκος από το έδαφός της και τον Σεπτέμβριο του 1908 οι Κρήτες δυναμικά κατάργησαν το καθεστώς της αρμοστείας και κήρυξαν την ένωση με την Ελλάδα. Η Κρητική βουλή εξέλεξε οικουμενική κυβέρνηση με τους Μιχελιδάκη, Ελ. Βενιζέλο, Πετυχάκη, Πολογιώργη και Λογιάδη, η οποία άσκησε τη διοίκηση εν ονόματι του βασιλέως των Ελλήνων. Την 1η Δεκεμβρίου 1913 ο τότε βασιλιάς Κωνσταντίνος με τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο έφθασαν στα Χανιά και ύψωσαν στο ιστορικό φρούριο Φιρκά την Ελληνική σημαία επισφραγίζοντας και τυπικά την ένωση.
Ο Ολλανδός γεωγράφος Ντάπερ που επισκέφθηκε την Κρήτη το 1817 γράφει σχετικά σε βιβλίο του (Κοζύρης Μ., «το Λασίθι στον Αγώνα», σ.8): «ουδεμία χώρα και ουδεμία επαρχία του Οθωμανικού κράτους διοικείται χειρότερον της Κρήτης. Οι Τούρκοι εν αυτή, μεγάλοι και μικροί, πράττουσι μόνον ότι θέλουσι». Οι αυθαιρεσίες, τα εγκλήματα και οι ωμότητες είχαν ως αποτέλεσμα σταδιακά κατά τη διάρκεια της τουρκικής κατοχής οι χριστιανοί της Κρήτης από 500.000 που ήσαν να καταλήξουν στις 150.000 (ο.π., σ.10).
Παρά τα φοβερά μαρτύρια που υφίσταντο οι κάτοικοι των πεδινών κυρίως περιοχών, πολλοί γενναίοι κατέφευγαν στο αρματωλίκι. Οργανώνοντας τα λημέρια τους στα δύσβατα όρη της Κρήτης, κατάφερναν με τις επιδρομές τους όχι μόνο να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στους Τούρκους αλλά να δίνουν ελπίδα και κουράγιο στους καταπιεσμένους συμπατριώτες τους. Οι Τούρκοι τους αποκαλούσαν «Χαΐνηδες» δηλαδή αντάρτες.
Το 1971 με τη συμπλήρωση 150 χρόνων από την εθνική παλιγγενεσία ο ιδρυτής της εφημερίδας «Ανατολή» Μιχαήλ Κοζύρης έγγραψε ιστορική πραγματεία με τίτλο «Το Λασίθι εις τον Αγώνα, η συμβολή των κατοίκων του νομού Λασιθίου εις την επανάστασιν του 1821» για την οποία βραβεύτηκε με το πρώτο βραβείο από τη Νομαρχία Λασιθίου. Την εργασία εμπλούτισε και κυκλοφόρησε σε βιβλίο (αυτοέκδοση) το 1973. Από το βιβλίο αυτό σταχυολογούμε ενδεικτικά μερικά ονόματα αγωνιστών.
Ο Εμμανουήλ Καζάνης, τον αποκαλούσαν Καζανομανώλη, γεννήθηκε στο χωριό Μαρμακέτο του Οροπεδίου Λασιθίου το 1793. Υπήρξε ένας από τους πιο γενναίους τουρκομάχους αγωνιστές της Κρήτης. Από το 1818 έδρασε ως αρματωλός. Το 1829 με 12 παλικάρια έφυγε από την Κρήτη και πήγε στη Νάξο. Πέθανε εκεί από τις κακουχίες και από τη φτώχια μη μπορώντας να εργαστεί και χωρίς κάποια βοήθεια από το κράτος σε ηλικία 50 ετών.
Ο Εμμανουήλ Αλέξης, τον αποκαλούσαν Αλεξομανώλη, γεννήθηκε στην Κριτσά το 1796 και πέθανε, σε ηλικία 85 ετών, το 1881. Έστησε το λημέρι το στα βουνά του Καθαρού και συνεργάστηκε με τον καπετάν Καζάνη κατά των Τούρκων. Επικεφαλής μεγάλου αριθμού Κριτσωτών έλαβε μέρος σε όλες τις μάχες της ανατολικής Κρήτης και ακόμα στο Φάληρο και στην Κόρινθο.
Ο Εμμανουήλ Γιανναδάκης γεννήθηκε στο Βραχάσι και υπήρξε ένας από τους πιο γενναίους αγωνιστές σ’ όλες τις μάχες που έγιναν στην ανατολική Κρήτη. Έλαβε μέρος στην πολιορκία του Μεσολογγίου.
Ο Μιχαήλ Βογιατζής καταγόταν από την Τουρλωτή Σητείας και με την ιδιόκτητη γολέττα και με τους τέσσερις γιούς του μετέφερε όπλα και πυρομαχικά για τους αγωνιστές του νομού Λασιθίου από τη Μάλτα και τα Δωδεκάνησα, τα οποία ξεφόρτωνε στο λιμάνι του Αγίου Νικολάου. Πρωτοστάτησε στους θαλάσσιους αποκλεισμούς της Σπιναλόγκα και συχνά περιέπλεε την Κρήτη προκαλώντας διάφορες ζημιές στους Τούρκους (ο.π., σ.40-41).
Η θρυλική Ροδάνθη, αποκαλούμενη και Σπανομανώλης, κόρη του Πρωτόπαπα της Κριτσάς απήχθη από τους Τούρκους και με τη βία μεταφέρθηκε στο Χουμεριάκο για να παντρευτεί τον αρχηγό των εκεί γενιτσάρων. Με ηρωισμό όμως αυτή στα ιδιαίτερα δωμάτια της κατοικίας του τον έσφαξε. Κατόπιν φορώντας τα ρούχα και τα όπλα του κατέφυγε στα Λασιθιώτικα βουνά στα αντάρτικα σώματα του καπετάν Καζάνη. Πολέμησε γενναία ως Σπανομανώλης χωρίς να αποκαλύψει το φύλο της ώσπου τραυματίστηκε θανάσιμα στη μάχη της Κριτσάς το 1823.
Ο καπετάν Σήφης Δερμιτζάκης γεννήθηκε στη Μαρωνιά Σητείας το 1801 και πέθανε το 1876. Κατά την επανάσταση του 1821 γλυτώνοντας από τις σφαγές των Τούρκων στην περιοχή του, ήρθε στο Μεραμπέλο και έλαβε μέρος σε αρκετές μάχες. Μετέβη στη συνέχεια στην Πελοπόννησο όπου διακρίθηκε για την γενναιότητά του και ονομάστηκε καπετάνιος. Παρά την ηλικία του έλαβε μέρος και στην επανάσταση του 1866-1869.
Ο Εμμανουήλ Μουρέλλος, αποκαλούμενος και Μουρελλομανώλης, γεννήθηκε το 1793 στο Χουμεριάκο και υπήρξε ένας από τους πιο γενναίους και ηρωικούς οπλαρχηγούς της Κρήτης. Αντάρτης στα Λασιθιώτικα βουνά από το 1818 έλαβε μέρος σε όλες τις μάχες της περιόδου 1821-1830 στην ανατολική Κρήτη. Έλαβε επίσης μέρος στην πολιορκία του Μεσολογγίου.
Ο Μ. Κοζύρης, όπως σημειώσαμε και παραπάνω, επέκτεινε το βιβλίο και περιέλαβε και στοιχεία από τις επαναστάσεις του 1841, του 1858, της επανάστασης του 1866-1869 που είχε ως κεντρικό σύνθημα το «Ένωσις ή Θάνατος».
Ο Κωνσταντίνος Σφακιανάκης γεννήθηκε στο Βραχάσι το 1824. Κατά την επανάσταση του 1866 ανακηρύχτηκε στην γενική συνέλευση των Κρητών στην Καλλικράτη αρχηγός των 6 ανατολικών επαρχιών.
Ο Κωνσταντίνος Πέτρου Κοζύρης γεννήθηκε στην Κριτσά το 1819. Διδάχθηκε στο Ηράκλειο ζωγραφική και μουσική. Στην Κριτσά ασχολήθηκε με την αγιογραφία. Κατά την επανάσταση του 1866 ανακηρύχθηκε αρχηγός της επαρχίας Μεραμπέλου, αξίωμα που διατήρησε και κατά τις επαναστάσεις των 1878 και 1889. Κατέλαβε υψηλά δημόσια αξιώματα (πληρεξούσιος στη συνέλευση Κρητών, έπαρχος Βιάννου) και πέθανε το 1894.
Ο Εμμανουήλ Μηλιαράς γεννήθηκε στο Τζερμιάδο το 1895 και κατέφυγε στο αρματωλίκι το 1818 με τον καπετάν Καζάνη. Έλαβε μέρος σε όλες τις μάχες της ανατολικής Κρήτης την περίοδο 1821-1831. Στην επανάσταση του 1866 ήταν αρχηγός της επαρχίας Λασιθίου και πολέμησε στις δεκαήμερες μάχες του Οροπεδίου αλλά και σε όλες τις μετέπειτα των νομών Λασιθίου και Ηρακλείου.
Ο Εμμανουήλ Λακέρδας γεννήθηκε στην Ανατολή Ιεράπετρας. Κατά την επανάσταση του 1866 ορίστηκε αρχηγός της επαρχίας Ιεράπετρας σημειώνοντας έντονη πολεμική δράση, όπως και οι άλλοι αρχηγοί Νικόλαος Φωνιαδάκης από την Καλαμαύκα και Εμμανουήλ Χατζάκης από τις Μουρνιές.
Ο παπά Γεώργιος Γιαμαλάκης γεννήθηκε στο Κάτω Χωριό Ιεράπετρας το 1820. Κατά την επανάσταση του 1866 κατήρτισε σώμα οπλοφόρων και επέδραμε μ’ αυτό κατά των Τούρκων της περιοχής. Όταν παγιώθηκε η επανάσταση εξελέγη πρόεδρος της επαναστατικής επιτροπής των ανατολικών επαρχιών, αξίωμα που διατήρησε καθ’ όλη την διάρκεια της επανάστασης. Μετά τη λήξη του αγώνα το 1869 δεν θέλησε να υποταχθεί και μαζί με τον Λακέρδα θέλησαν να φύγουν για την Κάσο από την Γρα Λυγιά. Συνελήφθησαν όμως σε ενέδρα και μεταφέρθηκαν από την Ιεράπετρα στη Νεάπολη. Πληροφορηθείς τη μετάβαση, ο Ιωάννης Μουρέλλος, οπλαρχηγός Χουμεριάκου, έστησε καρτέρι στο δρόμο. Στη μάχη που δόθηκε σκοτώθηκε ο Μουρέλλος και δεν καταφέρανε τελικά την απελευθέρωσή τους. Οι δυο οπλαρχηγοί μεταφέρθηκαν στη Σπιναλόγκα και μετά στη Σούδα και από εκεί στην Κωνσταντινούπολη. Κρατήθηκαν 10 μήνες και απελευθερώθηκαν με τον όρο να μην επιστρέψει ο παπάς στην Κρήτη. Ο Γιαμαλάκης έζησε το υπόλοιπο της ζωής του στην Αθήνα.
Ο στρατηγός Ιωάννης Σ. Αλεξάκης γεννήθηκε το 1885 στους Έξω Ποτάμους. Τα περισσότερα παιδικά του χρόνια πέρασε στον Άγιο Νικόλαο. Ανέπτυξε γενναία δράση κατά τους βαλκανικούς πολέμους (1912-1913) καθώς και στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο (1917-1919). Κατέλαβε πρώτος με το τάγματός του το Σκρα. Τραυματίστηκε κατ’ επανάληψη στο Μακεδονικό μέτωπο και την Μικρασιατική εκστρατεία.
Ο Νικόλαος Γιαμαλάκης, γεννήθηκε στο Κάτω Χωριό Ιεράπετρας το 1860 και ήταν γιος του παπά Γιαμαλάκη. Διετέλεσε βουλευτής Ιεράπετρας το 1887-1907 και κατά την επανάσταση του 1896-1897 ηγήθηκε της επανάστασης στην επαρχία Ιεράπετρας. Έλαβε μέρος στη μάχη των Αρχανών. Μετά την απελευθέρωση διετέλεσε υπουργός Παιδείας παραιτηθείς ως φίλος του Βενιζέλου μετά τη διαφωνία του με τον πρίγκιπα Γεώργιο. Διετέλεσε Εισαγγελέας Εφετών Κρήτης και Αναπληρωτής Γενικός Διοικητής Κρήτης.
Όλα αυτά, τα 700 χρόνια της κατοχής, και παρά τα φοβερά δεινά που υπέστη ο Κρητικός λαός όχι μόνο δεν εγκατέλειψε τη γλώσσα, τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμά του αλλά έκανε πολλούς επιφανείς Ενετούς να εξελληνιστούν και Τούρκους να μιλούν μόνο ελληνικά. Το έχουμε πει και άλλοτε: τα έθνη και οι λαοί επιβιώνουν κυρίως με τις πολιτιστικές τους παραδόσεις και αξίες. Η εθνική συνείδηση είναι πολιτιστική συνείδηση. Η Ελλάδα υφίσταται σήμερα, μετά από τα τόσα δεινά που έχει υποστεί ο χώρος της, επειδή ακριβώς υπάρχει έντονη αυτή η πολιτιστική συνείδηση. Γι’ αυτό και η Κρήτη μπορεί και παίζει το ρόλο του χωνευτηριού των πολιτισμών, επειδή έχει πλούσια και ισχυρή πολιτιστική παράδοση, την οποία θα πρέπει ασφαλώς να διαφυλάξει και να επεκτείνει με κάθε τρόπο. Όχι βέβαια ως τουριστική ατραξιόν και ενταγμένη μόνο σε ένα τέτοιο πλαίσιο.
Το βιβλίο του αειμνήστου Μιχάλη Κοζύρη «Το Λασίθι εις τον Αγώνα» αποτελείται από 144 σελίδες και είναι πολύ καλά τεκμηριωμένο με αρκετά εκτεταμένη βιβλιογραφία και χωρίς αυθαίρετα συμπεράσματα. Ο συγγραφέας, μεγάλος μάστορας της πένας, έχει πετύχει να δώσει αφηγηματική ροή στη γραφή του και έτσι το βιβλίο διαβάζεται πολύ ευχάριστα. Είναι βιβλίο γραμμένο από συγγραφέα που ήξερε την τοπική Ιστορία και ήξερε και να γράφει. Κρίμα που είναι εξαντλημένο. Νομίζω τα εγγόνια του κάτι πρέπει να σκεφτούν και να το επανεκδώσουν.
Παρασκευή 10 Ιουλίου 2009
Σε φιλώ στη μούρη
Αστείο (άστυ), χωρατό (χωριό), σάτιρα, αττικό άλας, κωμωδία, … όλα ανθρώπινες εφευρέσεις. Το γέλιο πίσω απ’ αυτά και όχι κατ’ ανάγκη η ψυχαγωγία. Ο Θάνασης ο Κανελλόπουλος (ο κοντός με τη γραβάτα) μας άφησε δυο τόμους με «το χιούμορ των πολιτικών». Ο Παπαγιώργης «Τα γελαστά ζώα» κλπ κλπ
Ο Δημόκριτος είχε το παρατσούκλι «Γελασίνος» γιατί γελούσε λέει ασταμάτητα με τις ηλιοθιότητες που έβλεπε συνεχώς γύρω του. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα γελούσε που οι δικοί του ανησύχησαν μήπως και είχαν πειραχθεί τα φρένα του. Τον πήγαν στον Ιπποκράτη. Ο γιατρός τον εξέτασε και τον βρήκε μια χαρά. Είναι στοιχείο υγείας το γέλιο του, τους είπε, και ο μεγάλος φιλόσοφος μόλις το άκουσε άρχισε να … γελά. Ο Δημόκρτιτος έζησε περίπου έναν αιώνα. Το γέλιο συμβάλει στη μακροζωία, επιβεβαιώνουν οι πρόσφατες έρευνες αυτό που και διαισθητικά υποψιαζόμαστε.
Ο Λυκούργος στη Σπάρτη είχε, λέει, στήσει άγαλμα στον Γέλωτα. Τώρα γιατί στη Σπάρτη; Ίσως οι Δωριείς Σπαρτιάτες το παρατραβάγανε…
Μετρ ο Αριστοφάνης και δηκτικότατος. Η Ε. Βλάχου (Καθημερινή 18-3-1976) το συνδέει με τη δημοκρατία. «Πόσες φορές, ακούγοντας την χιλιοειπωμένη φράση: «Η Ελλάς το λίκνον της Δημοκρατίας…», δεν σκέφθηκα-και δεν είπα-ότι η Ελλάς αδικείται με το να της απονέμουν μόνον αυτόν τον τίτλο. Διότι η Ελλάς, η Αθήνα, εφεύρε εδώ και είκοσι πέντε αιώνες και το χιούμορ, συγχρόνως με την κωμωδία και τη σάτιρα. Μπορεί η λέξη να αντηχή αγγλοσαξωνική, αλλά η έννοια της λέξεως γεννήθηκε στη μικρή, φωτισμένη, χαρούμενη Αθήνα. Και αν ο κόσμος όλος, η ανθρωπότης, οι σοφοί, οι ιστορικοί ούτε σκέφθηκαν ποτέ ν’ αμφισβητήσουν ότι η Δημοκρατία έκανε τα πρώτα της βήματα πραγματικά στη δική μας γωνιά, αυτό οφείλεται και στη σύγχρονη γέννηση του χιούμορ. Για πρώτη φορά ο μικρός άνθρωπος, ο κοινός πολίτης, γέλασε ελεύθερα, δημόσια, με τα παθήματα των μεγάλων. Για πρώτη φορά, στην ιστορία όλων των λαών, συγγραφείς, ποιηταί τόλμησαν όχι μόνο να κατακρίνουν αλλά να κοροϊδέψουν τους μεγάλους, τους ισχυρούς, τους πλούσιους, τους στρατηγούς, τους κυβερνήτες, ακόμη και τους θεούς! Αυτή η ελευθερία, συνυφασμένη όπως είναι με την έννοια της πραγματικής Δημοκρατίας, χαρίζει σ’ εκείνη τη μακρινή εποχή μια θαυματουργή ανωτερότητα.
Διότι σε πόσα κράτη σήμερα, τολμούν οι πολίτες να κοροϊδέψουν τους ηγέτες τους;»
Ο Τσόρτσιλ από τους ξένους πολιτικούς, ο Θ.Κανελλόπουλος, ο Η. Ηλιού, ο Γεώργιος Παπανδρέου (ο παππούς, βεβαίως βεβαίως) από τους δικούς μας (όλοι μακαρίτες) σπεσιαλίστες του είδους. Η Ε. Βλάχου (ο.π.), με αφορμή μια επερώτηση βουλευτών που έγινε εξ αιτίας της παράσταση του Σακελλάριου «Υπάρχει και φιλότιμο» (η οποία τους…προσέβαλλε αφ' ενός και αφ΄ετέρου έβαζε την δημοκρατία σε κίνδυνο, όπως ισχυρίστηκαν) είχε γράψει: «Το φοβούνται οι δικοί μας το «αστείο». Δεν ξέρουν να το χειρισθούν, να το κρατήσουν γρήγορο, λιγόλογο και ελαφρό. Και ίσως φοβούνται, και με το δίκιο τους, τις αντιδράσεις ενός ακροατηρίου που και αυτό, ακολουθώντας τα υψηλά παραδείγματά μας, «δεν παίρνει» από αστεία». Σήμερα στη βουλή, εκτός των άλλων, και σ’ αυτό ξέρα.
Το χιούμορ θέλει πνεύμα και αυτοσαρκασμό. Θέλει και ορίζοντα και μάτι και παρατηρητικότητα και συνθετική ικανότητα και αρετή και τόλμη θέλει και κυρίως ταλέντο. Δείτε τις παλιές ελληνικές ταινίες και θα καταλάβετε. Αναλύστε τον Σακελλάριο (τον εξυπνότερο έλληνα του 20ου αιώνα κατά τον Φρέντυ Γερμανό).
Τελικά, το γέλιο δεν είναι και τόσο αστεία υπόθεση, όπως παρατηρεί ο Μ.Μητσός στα ΝΕΑ της 9-7-09 στο άρθρο του «το γέλιο είναι σοβαρή υπόθεση», με αφορμή ένα παγκόσμιο συμπόσιο σχετικά με το χιούμορ και το γέλιο που έγινε πρόσφατα στη Γρανάδα της Ισπανίας.
«Ο Χέμινγουεϊ, πάλι, έλεγε ότι οι τάφοι των ανθρώπων που έλεγαν πολλά καλαμπούρια στη ζωή τους είναι σκεπασμένοι με καλύτερης ποιότητας χώμα. Το γέλιο είναι αντίδοτο στον πόνο, το γέλιο είναι θεραπευτικό, αλλά εκτός από τη φολκλορική έχει και την επιστημονική του πλευρά (…) Σ’ αυτή την πλευρά ήταν αφιερωμένο το πρώτο Διεθνές Συμπόσιο για το Χιούμορ και το Γέλιο». Στο συμπόσιο εξετάστηκαν ακόμα η «γελωτοφοβία, από την οποία πάσχουν όσοι νομίζουν ότι τα ανέκδοτα που λένε οι άλλοι γύρω τους στρέφονται εναντίον τους. (…) Το αντίθετο της γελωτοφοβίας είναι η γελωτοφιλία, που δεν έχει όμως μελετηθεί ακόμη αρκετά. Ξέρουμε απλώς ότι χαρακτηρίζει εκείνους που τους αρέσει να γελούν οι άλλοι μαζί τους. «Αυτογελοιοποιούνται εθελοντικά», τόνισε ο δρ Ρουχ. Και είναι σε γενικές γραμμές τύποι εξωστρεφείς, που αναζητούν τις συγκινήσεις. Μόνο που καμιά φορά καταλήγουν στον εθισμό, κι αυτό δεν είναι ποτέ καλό. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι δεν κάνουν καλό όλα τα είδη χιούμορ. Η καθηγήτρια Μόνικα Ρομέρο παρουσίασε ένα πείραμα όπου σε μια ομάδα ανδρών είπαν μια σειρά από σεξιστικά ανέκδοτα. Στη συνέχεια, τους παρουσίασαν βίντεο με επιθέσεις εναντίον γυναικών. Η ανοχή τους απέναντι στους δράστες ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που έδειξαν άνδρες που δεν είχαν ακούσει σεξιστικά ανέκδοτα.
Το συμπέρασμα του συμποσίου είναι μάλλον αναμενόμενο. Το χιούμορ διευκολύνει την επικοινωνία, βοηθά να σπάσει ο πάγος και συμβάλλει στην προσέγγιση των ανθρώπων. Είναι όμως και πολύ ανταγωνιστικό. Όπως διαπίστωσε σε μια έρευνά της η Μπεατρίς Πριεγκό-Βαλβέρντ από το Πανεπιστήμιο της Προβηγκίας, στις παρέες ο ένας προσπαθεί συχνά να πει καλύτερα ανέκδοτα από τον άλλο. Κι όποιος δεν μπορεί να ακολουθήσει, αισθάνεται κάπως απομονωμένος».
«Πολυτέλεια ακριβή, σπάνια, μορφή αληθινού πολιτισμού, δείγμα αληθινής δημοκρατίας το χιούμορ… Σεβαστό, ελεύθερο, με τα δικαιώματά του και, φυσικά, με τους περιορισμούς που βασίζονται στη λογική και στην ευπρέπεια. Σταματάει το χιούμορ μπροστά στο θάνατο, στη δυστυχία, στην καταστροφή, στην αρρώστια…
Σέβεται τον εξόριστο, τον πρόσφυγα, τον αδικημένο από τη φύση.
Αλλά δεν έχει κανένα λόγο να σέβεται τον υπουργό, ούτε τον βουλευτή. Αντιθέτως.
Θα ήταν προς γενικό καλό, εάν ένα αεράκι εύθυμης ελευθερίας, εάν μια σπίθα πνεύματος, εάν μια μακρινή ηχώ από την Αθήνα των καλών αρχαίων καιρών έφθανε μέχρι και των ημερών μας, και γλιστρούσε μέσα στο μέγαρο της Βουλής…» έγραφε η Βλάχου (ο.π.) και ποιος μπορεί να πει ότι δεν ισχύουν αυτά σήμερα;
Ο Κανελλόπουλος σ’ ένα από τα βιβλία του θεωρεί το γέλιο και το χιούμορ την μικρότερη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων. Πρέπει να έχει δίκιο…
Παρασκευή 3 Ιουλίου 2009
Όταν η τεχνολογία υπηρετεί μη δημοκρατικά καθεστώτα
Ολόκληρο το άρθρο του Μ. Μητσού:
http://diastaseis.blogspot.com/2009/07/blog-post_03.html
Τετάρτη 27 Μαΐου 2009
Δύση και πεποιθήσεις
Στη Δύση δημιουργείται διαρκώς μια σύγχυση μεταξύ θρησκευτικής ανοχής και θρησκευτικής επιβολής. Ενώ κατακτάμε το πρώτο, αρχίζουμε να απειλούμαστε από το δεύτερο. Η καταπίεση των θρησκευτικών συναισθημάτων οποιουδήποτε ανθρώπου δείχνει δυσανεξία. Την ίδια, όμως και χειρότερη δυσανεξία, δείχνει η απαίτηση οποιουδήποτε θρησκευόμενου για σεβασμό των συμβόλων του ή μη κριτική του δόγματός του. Οι απόψεις, ακόμη κι αν είναι θρησκευτικές, κρίνονται και τα σύμβολα συμβολίζουν· άλλες φορές την πίστη, κι άλλες τον χλευασμό προς την πίστη"
Ένας Έλληνας τι θα έλεγε αντιστοίχως; Ο Μανδραβέλης απαντά: "Ενας κάτοικος της Ελλάδος, όμως, δεν μπορεί να πει το ίδιο. Οχι, μόνο, διότι δεν είναι αμιγώς δυτικός, αλλά κυρίως επειδή στη χώρα του είναι ποινικό αδίκημα η προσβολή θρησκευτικών συμβόλων. Κατά συνέπεια θα είναι μέγιστη υποκρισία να μην τιμωρείται κάποιος για το σχίσιμο του Κορανίου. Θα αποδείξει ότι και στα στο ζήτημα του θρησκευτικού προστατευτισμού, η δημοκρατία μας είναι αλά καρτ..."
Δημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή» στις 27.5.2009. Ολόκληρο το άρθρο: Άρθρο Μανδραβέλη


