Το περιβάλλον έχει γίνει τοξικό

Γράφει ο Παπαχελάς στη σημερινή Καθημερινή με τίτλο "η άρνηση των σοβαρών και ικανών":

"Γκρινιάζουμε όλοι μας γιατί δεν βλέπουμε τη μεγάλη και ριζική ανανέωση του πολιτικού προσωπικού της χώρας που όλοι θα θέλαμε και ονειρευόμαστε. Εχει ρωτήσει κανείς όμως τα νέα, «άφθαρτα» πρόσωπα που έχουν πετύχει στον στίβο της πραγματικής αγοράς κατά πόσον θέλουν να εμπλακούν με την πολιτική; Γιατί από αυτά που ακούω γύρω μου, αντιλαμβάνομαι πως και ο... Θεός ο ίδιος να τους ζητήσει να ασχοληθούν με την πολιτική ή να αναλάβουν κάποια θέση ευθύνης στο Δημόσιο, δεν θα δεχθούν και πολύ εύκολα.
Δεν είναι μικρό πρόβλημα αυτό για τη χώρα. Εχουμε διαμορφώσει συνθήκες ζούγκλας στον δημόσιο διάλογο, οι οποίες λειτουργούν αποτρεπτικά για πολλούς ανθρώπους που θα ήθελαν να βοηθήσουν τον τόπο. Οι εποχές δεν είναι ούτως ή άλλως εύκολες. Οι επαγγελματίες προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα μέσα στην κρίση και είναι προσηλωμένοι στην επιβίωση. Δύσκολα αφήνει κανείς τη δουλειά του για να μπει στο καμίνι της πολιτικής.
Δεν θέλω να δικαιολογήσω το πώς λειτουργούν τα κόμματα και οι απερίγραπτοι μηχανισμοί τους. Κάθε άλλο, έχουμε όλοι καταλάβει ότι μοιάζουν με παραθρησκευτικές οργανώσεις που φροντίζουν να κλείνουν τα παντζούρια γιατί φοβούνται ότι θα μπει φως και θα ξορκίσει την καμαρίλα. Είναι εκπληκτικό το πώς οι μηχανισμοί καταλήγουν πάντοτε σε αυτοκτονικές λύσεις. Ξέρει το Α ή Β κόμμα ότι το συμφέρει να στηρίξει έναν ανεξάρτητο ή ημιανεξάρτητο υποψήφιο, αλλά απλά δεν αντέχει να το πει στους δικούς του. Αλλο όμως αυτό το σύνδρομο της εσωστρέφειας και άλλο η πραγματικότητα της άρνησης εκ μέρους σοβαρών και ικανών ανθρώπων στις σπάνιες στιγμές που τα κόμματα και οι ηγεσίες τους κάνουν υπερβάσεις.
Βεβαίως για να είμαστε ειλικρινείς το απόλυτα τοξικό περιβάλλον που διώχνει ή πνίγει οτιδήποτε υγιές το έφτιαξε το κομματικό-μηντιακό σύστημα, έτσι ώστε να αυτοανακυκλώνεται. Η χώρα έχει πληρώσει ακριβά την έλλειψη εφεδρειών και ικανού πολιτικού προσωπικού. Και το χειρότερο είναι ότι η κρίση πριμοδότησε τους γραφικούς, τους οπαδούς της τρέλας και τους εχθρούς της κοινής λογικής. Και ως θέαμα είναι διασκεδαστικό, ως αποτέλεσμα όμως..."

Μεταξύ καραγκιόζηδων και τηλεμαϊντανών

Γράφει ο Α. Παπαχελάς στη σημερινή Καθημερινή:

«Κοιτάω μερικές φορές πίσω και σκέπτομαι ποιοι μας κυβέρνησαν από ορισμένα κρίσιμα πόστα και ομολογώ ότι λέω «πάλι καλά, θα μπορούσαμε να είχαμε πάθει ακόμη πιο μεγάλη ζημιά». Ψηφίσαμε, ανεχθήκαμε, στηρίξαμε πολύ ελαφρείς ανθρώπους για πολύ βαριές θέσεις ευθύνης. Ειδικά η γενιά των πολιτικών που βγήκε μέσα από τα κομματικά αμφιθέατρα της χούντας και της μεταπολίτευσης ήταν απερίγραπτη. Εγιναν μαέστροι στην επικοινωνία και το παρασκηνιακό «μαγείρεμα», αλλά απεδείχθησαν άσχετοι ως κυβερνήτες και μάνατζερ. Στη θέση του Αβέρωφ, του Παπαληγούρα ή του Τρυπάνη μπήκαν καρικατούρες από νεοελληνική επιθεώρηση. Πώς να ξεχάσω τον υπουργό που μονίμως έπινε καφέ σε κάποιο στέκι γιατί «βαριόταν να πάει στο υπουργείο» ή τον άλλον που όντας υπουργός περνούσε προκλητικά με κόκκινο το φανάρι οδηγώντας τη μηχανή, χωρίς κράνος. Το ζήτημα είναι πως αυτά τα πολλά επιφανειακά έκρυβαν πολύ βαθύτερες παθογένειες, γιατί οι άνθρωποι αυτοί υπήρχαν λόγω κομματικών μηχανισμών και προνομιακών σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης και τους ταγούς της χώρας. Και για να μην τα ρίχνουμε μόνο στο πολιτικό προσωπικό, θα πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε πως τεράστια ευθύνη για την παρακμή της χώρας έχει ένα ολόκληρο κατεστημένο –στον ιδιωτικό τομέα, τον πνευματικό κόσμο, σε εμάς τα μέσα ενημέρωσης– γιατί στήριξε ή ανέχθηκε τη σαπίλα της ελαφρότητας και του νεόπλουτου λαϊκισμού για πάρα πολλά χρόνια.

Το κακό είναι πως αυτοί οι άνθρωποι κυβέρνησαν σε μια χώρα που έχει δύο θεμελιώδη προβλήματα: δεν διαθέτει ισχυρούς θεσμούς και βασίζεται σε μια διαλυμένη δημόσια διοίκηση. Αλλο πράγμα είναι να έχεις καραγκιόζηδες πολιτικούς σε διάφορες θέσεις, αλλά να δουλεύει από κάτω η μηχανή της δημόσιας διοίκησης με τρόπο οργανωμένο και αποτελεσματικό, και είναι άλλο πράγμα να κυβερνούν οι καραγκιόζηδες μαζί με συμβούλους και διάφορους τύπους της νύχτας σε ρόλο εισπράκτορα.

Θέλω να πιστεύω ότι αυτές οι εποχές πέρασαν. Μετά, όμως, ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω ορισμένους τηλεμαϊντανούς που έχουν αφήσει πίσω τους τον όλεθρο από όπου και αν πέρασαν να μας εξηγούν πώς θα βγούμε από την κρίση. Και το χειρότερο; Ο λαός αποφάσισε να αλλάξει τα φώτα στο πολιτικό σύστημα αλλά, με κάθε σεβασμό στους θεσμούς, ανέδειξε μια από τις χειρότερες συνθέσεις της ελληνικής Βουλής στη σύγχρονη ιστορία της. Από τον πολύ θυμό τυφλώθηκε και δεν τον πολυνοιάζει ποιον στέλνει να τον εκπροσωπήσει είτε γιατί «θέλει να τα κάνει μπάχαλο» είτε γιατί «και οι άλλοι πριν μήπως ήταν καλύτεροι;».

Κάπου ανάμεσα στο χθες που θέλουμε να ξεχάσουμε και το σήμερα που εξαντλείται στον θυμό και την παράνοια, καλό θα ήταν να βρούμε γρήγορα μια ισορροπία ως κοινωνία, αναδεικνύοντας νέες ιδέες, νέα ήθη και πραγματικά νέα πρόσωπα στην πολιτική. Γιατί αλλßιώς κινδυνεύουμε να βγάλουμε τα μάτια μας και να νοσταλγήσουμε κάποια ώρα το χθες…»

Ελλάδα σήμερα

Είναι βαθιά τα προβλήματα και οι ρωγμές των θεσμών σε αυτό τον τόπο. Δεν έχουν μείνει θεσμοί, σύμβολα και βεβαίως πρόσωπα που να συγκεντρώνουν τον σεβασμό ή να εμπνέουν την κοινωνία. Ενας μεγάλος «χυλός» έχει γίνει η χώρα. Το χειρότερο είναι πως οτιδήποτε καινούργιο πάει δειλά-δειλά να εμφανιστεί, χωρίς να μιλάει τη γλώσσα της μαγκιάς και του άγριου λαϊκισμού, ισοπεδώνεται με μανία. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει την κατάληξη αυτού του ιστορικού επεισοδίου. Τίποτα δεν φαίνεται αυτονόητο πλέον, ούτε καν η σταθερή φιλοευρωπαϊκή τροχιά της χώρας. Θα χρειασθούν ηγέτες με μεγάλα αποθέματα πολιτικής γενναιότητας για να πουν σε αυτόν τον λαό τα πράγματα όπως είναι και να τον βγάλουν από τη σημερινή βαθύτατη παρακμή. Το έχουμε, άλλωστε, πει πολλές φορές, η Ελλάδα πάει εύκολα από την καταστροφή στον θρίαμβο, από το 1897 στους Βαλκανικούς πολέμους.
Γράφει ο Παπαχελάς στην Καθημερινή με τίτλο "Ζώντας την παρακμή"

Σούπερμαν επί δέκα

"...Προφανώς ψάχνουμε για σούπερμαν επί δέκα. Πρέπει να έχει γερό στομάχι, γερά νεύρα, ατσάλινους συνεργάτες και ανεξάντλητη υπομονή και αυτοπεποίθηση. Θα πρέπει να του απαγορεύσουμε να διαβάζει ή να ακούει όσα παρανοϊκά θα λέγονται και θα γράφονται γι’ αυτόν και εκείνος θα πρέπει να μιλάει απ’ ευθείας με τον λαό, λέγοντας σκληρές αλήθειες που θα δίνουν όμως την προοπτική της ανάπτυξης και της ευνομίας. Ο συστηματικός και διαχρονικός ανεμιστήρας λάσπης και συνωμοσιολογίας έχει προσπαθήσει να ακυρώσει οιονδήποτε σοβαρό, έμπειρο άνθρωπο. Ο ένας είναι «τραπεζίτης», ο άλλος «ξέρεις εσύ, είχε επιχείρηση...», ο τρίτος έκλεψε νεράντζια από τον γείτονα... Το λόμπι της δραχμής και της οπισθοδρόμησης τα έχει καταφέρει να αποθαρρύνει μέχρι τώρα κάθε σοβαρό άνθρωπο που σκεπτόταν να αναμειχθεί στην πολιτική ή στα δημόσια πράγματα. Ετσι φτάσαμε στη σημερινή κατάντια, στην εθνική παρακμή και τα πρόθυρα της καταστροφής. Κάπου εδώ, σε λίγες μέρες, τελειώνουν όμως τα ψέματα και η όποια αστική τάξη αυτής της χώρας, οι Ελληνες της Διασποράς που αγαπούν τον τόπο, οι νέοι που έχουν πολλά να προσφέρουν αλλά τους διώχνει η μιζέρια, πρέπει να βρουν τον τρόπο, τα μέσα, το όραμα για να δώσουν τη μάχη. Ανθρωπος για τον πάντοτε εύκολο ρόλο του «μεγάλου χαλαστή» βρέθηκε. Ανθρωπος για τον ρόλο του κτίστη";
Η κατάληξη του άρθρου του Α. Παπαχελά στη σημερινή Καθημερινή.

Με παρρησία

Άγνωστες λέξεις
Παρρησία: η ελεύθερη έκφραση γνώμης, το να εκφράζει κανείς την άποψή του με θάρρος και ειλικρίνεια
Αντιγράφουμε το άρθρο του Αλεξη Παπαχελά (Καθημερινή: 8-6-11)

"Οταν θεριέψει το κτήνος του λαϊκισμού σε αυτή τη χώρα, πολιτικοί, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι κ.ά. τρέχουν να κρυφτούν. Είναι εντυπωσιακό αυτό που συμβαίνει κάθε φορά που η χώρα περνάει μια μεγάλη κρίση, αλλά τώρα θα το πληρώσουμε ακριβά. Επί μέρες, ή μάλλον εβδομάδες τώρα, βγαίνουν διάφοροι περιθωριακοί τύποι στα κανάλια και υποστηρίζουν ότι «δεν χρωστάμε 340 δισ. γιατί μέσα σε αυτά συνυπολογίζονται και πανωτόκια», «μπορούμε να διαγράψουμε αύριο το πρωί το χρέος και δεν θα συμβεί τίποτα κακό», «μπορούμε να δανειστούμε από την Κίνα ή τη Ρωσία πολύ φθηνά» και, βεβαίως, «αποκλείεται να μας αφήσουν να χρεοκοπήσουμε, έστω και αν δεν υπογράψουμε νέο Μνημόνιο, γιατί τρέμουν οι ίδιοι τι θα συμβεί σε αυτή την περίπτωση». Οι ίδιοι τύποι σηκώνουν απίστευτο θόρυβο γύρω από την έλευση ξένων ειδικών για να μας βοηθήσουν να βάλουμε τάξη στο ελληνικό χάος, από την πάταξη της φοροδιαφυγής μέχρι την οργάνωση του τομέα της Υγείας. Ακούμε και διαβάζουμε για «νέα κατοχή», «απώλεια εθνικής κυριαρχίας» και... και... και...
Απέναντι όμως δεν ορθώνεται τίποτα απολύτως για να απαντήσει και να λειτουργήσει σαν φρένο στην παραφροσύνη και την αυτοκαταστροφική μανία. Οι πολιτικοί του ΠΑΣΟΚ κρύβονται, οι πολιτικοί της Ν.Δ. φοβούνται μην τους κατηγορήσει κανείς για Κουίσλινγκ, οι σοβαροί πνευματικοί άνθρωποι που καταλαβαίνουν τι έρχεται επίσης φοβούνται και σιωπούν. Είναι λογικό, από μια άποψη. Την ώρα της έξαρσης του λαϊκισμού θα λοιδορηθούν ως νεοφιλελεύθεροι, πράκτορες, ξεπουλημένοι και θα νιώσουν στο πετσί τους τον φασισμό του υπονοούμενου και της συκοφαντίας. Εδώ όμως θέλει κότσια η υπόθεση.
Κανείς δεν θα έχει δικαιολογία την επόμενη ημέρα της μεγάλης καταστροφής. Η ιστορία δεν θα νοιαστεί για το ποιος φοβήθηκε για το τι θα γράψει ένα blog. Η ψευτοελίτ αυτής της χώρας έχει τεράστια ευθύνη για την κατάντια της, γιατί βολεύτηκε με τα κανάλια που έπαιζαν γραφικούς από το πρωί μέχρι το βράδυ και τους πολιτικούς που ούτε για ρεσεψιονίστ δεν θα τους προσλάμβανε ποτέ.
Είμαστε, δυστυχώς, σε μια δύσκολη και άτυχη συγκυρία, χωρίς πολιτικούς ή πνευματικούς ηγέτες που θα είχαν το σθένος του Ελευθερίου Βενιζέλου ο οποίος θα έβγαινε τώρα στο μπαλκόνι και θα έλεγε με παρρησία «έχετε πολλά δίκια, αλλά το εθνικό συμφέρον και η επιβίωση της χώρας απαιτούν άλλα». Ο λαός δεν σέβεται πολιτικούς που μουρμουρίζουν δικαιολογίες και δεν αποφασίζουν. Και αν πάει από τη μεριά της δραχμής και της χρεοκοπίας θα ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό αυτοί που ήξεραν αλλά σιώπησαν και κιότεψαν την κρίσιμη στιγμή. Ενας φίλος μου χάρισε ένα στίκερ που καλό θα ήταν να έχουν οι πολιτικοί κολλημένο κάπου στο γραφείο τους: «Πώς λέγεται ο κόκορας που φοβάται τη βροχή; Κότα». Είναι κότες, και μάλιστα επικίνδυνες τώρα πια".

Τα ανθρωπάκια και οι άγνωστοι στυλοβάτες

"Τα ανθρωπάκια", είναι  ο τίτλος του άρθρου του Αλέξη Παπαχελά στη σημερινή Καθημερινή. Μαύρες αλήθειες:

"Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματά μας είναι το γεγονός ότι ανθρωπάκια, πολύ μικρά ανθρωπάκια βρέθηκαν σε κρίσιμες θέσεις ευθύνης στην ελληνική κοινωνία. Μετριότατοι ακαδημαϊκοί έγιναν πρυτάνεις. Οχι λόγω λαμπρής ακαδημαϊκής καριέρας, αλλά λόγω της υποστήριξης φοιτητικών παρατάξεων, συνδικαλιστών «μονιμάδων» και δημοσίων σχέσεων. Ανθρωποι φοβισμένοι, θέλουν να περάσει η θητεία τους χωρίς μπελάδες, χωρίς αντιπαραθέσεις και, ει δυνατόν, χωρίς να αλλάξει τίποτα στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Μετριότατοι δικηγορίσκοι ή άνθρωποι που δεν είχαν κολλήσει ούτε ένα ένσημο, εκτός από παρουσίες σε φοιτητικά αμφιθέατρα, βρέθηκαν επίσης σε υπουργικές καρέκλες. Το μόνο που τους ένοιαζε ήταν να διορίζουν κανένα δικό τους, να τα έχουν καλά με τους συνδικαλιστές, να μοιράζουν κανένα παραπολιτικό σε καμιά φυλλάδα και να προσεύχονται μην τους τύχει καμιά στραβή.
Τα ανθρωπάκια βρέθηκαν σε ανώτατες θέσεις όμως και στον στρατό και την αστυνομία, στην καρδιά, δηλαδή, του κράτους όπου, θεωρητικά, δεν χωρούν εκπτώσεις. Θυμάμαι ακόμη και ανατριχιάζω έναν ανώτατο αξιωματικό του στρατού που έπαιξε κάποιον ρόλο στα Ιμια να τρέμει και να μου λέει: «Kι εγώ δεν ξέρω πώς έφτασα στη θέση που είχα τότε, αλλά καλά να ’ναι το ΠΑΣΟΚ...». Η ξεφτίλα ήταν τέτοια, που στις προαγωγές δεν είχε σημασία αν ήξερες αγγλικά ή αν είχες σπουδάσει κάτι παραπάνω, αλλά το αν ήσουν του Σκουλαρίκη ή του Γκελεστάθη.
Τα ανθρωπάκια έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Είναι όλοι «καλοί άνθρωποι» και δεν νιώθουν ότι είναι τόσο μικρά σε σχέση με τις προσδοκίες του θεσμού που υπηρετούν. Υποθέτω, είναι σαν να είναι κάποιος ο έκτος από τους επτά νάνους· δεν νιώθει ιδιαίτερα κοντός...
Το άλλο τους χαρακτηριστικό είναι πως όταν έρχονται τα δύσκολα, καταρρέουν. Δεν ξέρουν τι να κάνουν, δεν θέλουν μπελάδες, θέλουν την ησυχία τους. Τους είναι αδύνατον να πάρουν μιαν απόφαση με κόστος, να βρουν το θάρρος και να κάνουν αυτό που απαιτεί η θέση τους. Τα ανθρωπάκια είναι τόσο εθισμένα στην ίντριγκα, στη διαπλοκή και στις δημόσιες σχέσεις, που αδυνατούν να σκεφθούν, έστω και για ένα δευτερόλεπτο, σαν ηγέτες ενός συγκροτημένου κράτους.
Από την άλλη μεριά έχεις τις φωτεινές εξαιρέσεις, τους πολλούς ανώνυμους λεβέντες του χρέους, που κάνουν τη δουλειά, τιμούν τη θέση τους και κρατούν αυτήν τη χώρα όρθια ακόμη. Μπορεί να είναι πιλότοι που πετούν στις πιο αντίξοες συνθήκες, με λίγα λεφτά, πάνω από το Φαρμακονήσι όταν εμφανίζονται προκλητικά τα τουρκικά αεροσκάφη. Μπορεί να είναι πρυτάνεις και καθηγητές σε διάφορα πανεπιστήμια, που τα προστατεύουν από τις μαφίες και τις συμμορίες χωρίς να κάνουν πολλή φασαρία. Μπορεί να είναι ένας αξιωματικός της αστυνομίας που κοιμάται στο γραφείο του, παίρνει 1.300 ευρώ τον μήνα, αλλά προστατεύει την κοινωνία από βαρεμένους, παράφρονες που θέλουν να τα κάψουν όλα αν μπορούν. Μπορεί, τέλος, να είναι ένας ικανός, έντιμος δημόσιος υπάλληλος που κρατάει μια ολόκληρη υπηρεσία, ενώ γύρω του η πλειοψηφία... πλέκει ή παίζει τέτρις και η πολιτική ηγεσία ασχολείται με ρουσφέτια.
Είναι πολλοί οι άνθρωποι που κάνουν τη δουλειά τους, πληρώνονται λίγο και μας επιτρέπουν ακόμη να λέμε ότι υπάρχει κράτος στην Ελλάδα. Το πρόβλημα είναι πώς θα αλλάξουμε οριστικά και αμετάκλητα τους μηχανισμούς και θεσμούς που επιτρέπουν σε «νούμερα», σε ανθρωπάκια, να φτάνουν στην κορυφή διαφόρων θεσμών του δημοσίου βίου. Η αλήθεια είναι πως σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως π. χ. στην αστυνομία ή στον στρατό, σπανίζουν πια τα «νούμερα» και συναντάς όλο και περισσότερο επαγγελματίες με άποψη και θάρρος. Μακάρι να μπορούσαμε να πούμε το ίδιο για τα πανεπιστήμια..."