ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: "Δυο παράξενα ρεπορτάζ του Παυσανία Γυροβολτάκη"

Συνεδριάζουσες

Ποιητική αδεία γίνονται τα πάντα. Μιλάνε τα ζώα, γίνονται ταξίδια σε άλλους πλανήτες, σε μυθικά μέρη, σε άλλες εποχές… Γιατί όχι λοιπόν και σε ένα συνέδριο καρεκλών; Σε ένα συνέδριο όπου οι καρέκλες, ποιητική αδεία, θα μιλούσανε τόσο για τις ίδιες όσο και για αυτούς που κάθονται πάνω τους; Μπορεί βέβαια η επαφή μαζί τους να γίνεται με συγκεκριμένο μέρος του σώματός μας, όμως αυτό δεν τις περιορίζει να έχουν τις δικές τους απόψεις για εμάς. Στο Συνέδριο των Καρεκλών οι Συνεδριάζουσες καταθέτουν τις απόψεις τους ανατέμνοντας ουσιαστικά την κοινωνία των ανθρώπων.

Ο Παυσανίας Γυροβολτάκης και η Χώρα των Μηνών

Ο δημοσιογράφος Παυσανίας Γυροβολτάκης γράφει ταξιδιωτικά ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Ο Περιηγητής».

Ο διευθυντής της εφημερίδας του κάποια φορά του ανέθεσε να κάνει ένα μεγάλο ρεπορτάζ για τη Χώρα των Μηνών. Για τη μυθική χώρα που μας έδωσε το ημερολόγιο και τα ονόματα των μηνών σ’ αυτό.

Ο Γυροβολτάκης είναι μεθοδικός δημοσιογράφος. Πριν πάει στη Χώρα των Μηνών, κατέστρωσε το σχέδιό του. Συγκέντρωσε γι’ αυτό όσες πληροφορίες θεώρησε χρήσιμες, ενώ στο περιθώριο των σημειώσεών του διατύπωσε μερικές πρώτες σκέψεις υπό μορφή ερωτήσεων και σχολίων σχετικά με τα θέματα που θεώρησε ότι θα πρέπει να δώσει έμφαση στο ρεπορτάζ του.

Το βιβλίο είναι το δέκατο ένατο του Γιάννη Σταμέλου. Και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος.

Παραμύθια που δεν κρύβονται

Τρία παραμύθια που δεν κρύβουν τον σκοπό τους. Αφορούν την παιδική ηλικία.
Τρεις προκλήσεις στη φαντασία των παιδιών είναι «Ο Λέκος, ο Γύλος και η όμορφη Γη». Τρία σύντομα ταξίδια σε τρεις διαφορετικές «διαστάσεις». Σε τρεις διαφορετικούς κόσμους. Φανταστικούς.
Στον πρώτο, οι άνθρωποι συνομιλούν με τα πουλιά και επικοινωνούν με τη μουσική. Εκεί που η φαντασία συναντά την αθωότητα να συνδιαλέγεται με την αρμονία και τη γνώση.
Στον δεύτερο, η σύντομη ξενάγηση γίνεται στο βασίλειο του Ποσειδώνα. Στον βυθό των χρωμάτων και του μυστηρίου.
Ενώ η τρίτη ιστορία μάς μεταφέρει στον κόσμο της μουσικής των ουράνιων σφαιρών. Εδώ η σύνθεση αξιοποιεί την ανθρώπινη συμπεριφορά προκειμένου να φτιάξει ένα παραμύθι για τη δημιουργία του ηλιακού μας συστήματος.
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος

Ο Νίκος Τραντάς στην ΑΝΑΤΟΛΗ για τα ... Μούρα και όχι μόνο

«Μαύρα μούρα και άσπρα μούρα»

«Τα ορόσημα της Ιστορίας του 20^ου αιώνα, μέσα από το νέο βιβλίο του ακαταπόνητου συγγραφέα Γιάννη Σταμέλου»

Του Νίκου Τραντά, στην εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ της 19-4-18

Τα ορόσημα της Ιστορίας του 20^ου αιώνα -μέσα από μια συλλογή φωτογραφιών που κληρονομεί ο ήρωας του νέου βιβλίου του- αναψηλαφεί ο Μαθηματικός-συγγραφέας και πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου Γιάννης Σταμέλος, θέτοντας μέσα από μέσα από τη μυθιστορηματική αφήγηση και πλοκή αγωνιώδη ερωτήματα.

Ο συγγραφέας στο 15^ο βιβλίο του, καταπιάνεται με τη φωτογραφία, την εικόνα και το ρόλο της στον 20^ο αιώνα, οπότε και κυριαρχεί σε κάθε πτυχή της ζωής και εξέλιξης και που σήμερα επικυριαρχεί και στην ψηφιακή μορφή της. Σταχυολογεί, με την υποκειμενικότητα του συγγραφέα, κορυφαία γεγονότα, πιθανόν του πιο ενδιαφέροντος αιώνα της ανθρώπινης ιστορίας, της ανθρώπινης συμπεριφοράς απέναντι στα γεγονότα αυτά, την ερμηνεία ακόμη και το δίδαγμα που εισέπραξαν οι οι γενιές που ακολούθησαν και πώς όλα αυτά επηρέασαν ή και επηρεάζουν τις στάσεις, τις επιλογές, τις αποφάσεις των ανθρώπων έως και σήμερα. Και το κυριότερο, κατά πόσον οι άνθρωποι επιχειρούν να παρατηρήσουν προσεκτικά την «εικόνα» που δείχνει μια φωτογραφία –την αλήθεια της- και αν αυτή τη δέχονται αβασάνιστα ή υποψιασμένα, γιατί είναι πλέον γνωστό ότι η εικόνα «στρατεύεται» προς εξυπηρέτηση διαφόρων σκοπών και συμφερόντων, πολιτικών, ιδεολογικών, οικονομικών … Ειδικά η «κινούμενη» εικόνα, μέσα από την τηλεόραση, το διαδίκτυο, τον κινηματογράφο. Η φωτογραφία παράγεται και αναπαράγεται, αλλοιώνεται, παραποιείται…

Διαβάζουμε μια χαρακτηριστική παράγραφο, του 8^ου κεφαλαίου:

«Ο Θανάσης τράβηξε πολλές φωτογραφίες. Όταν επέστρεψαν στο Μπέρκλεϊ, τύπωσε τις πιο αντιπροσωπευτικές, τις ταξινόμησε σε ένα άλμπουμ, έβαλε λεζάντες και τις έστειλε «με αγάπη στον θείο Γιώργο, από το Σακραμέντο». Συγκίνηση. Εκτός από τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας, συγκίνηση δημιουργεί και η Τέχνη στον άνθρωπο. Μπορεί να είναι θαυμασμός και ευφορία από την αισθητική των σχημάτων, όπως και από τα χρώματα ή τους ήχους. Το απρόβλεπτο και η πρωτοτυπία, ο ρυθμός και η αρμονία, η πλαστικότητα των μορφών, η κίνηση, μπορούν να δημιουργήσουν επίσης συγκίνηση. Συγκίνηση, επίσης, μπορούν να δημιουργήσουν το δέος και ο φόβος. Το ίδιο το θέμα που έχει επιλέξει ο καλλιτέχνης, αν είναι εντυπωσιακή αναπαράσταση ή αφορά απρόβλεπτους συνδυασμούς. Η αντίστιξη. Η επιπεδοποίηση του χρόνου, που κάνει να συγχρωτίζονται πρόσωπα ή γεγονότα που έζησαν ή συνέβησαν με μεγάλη χρονική διαφορά μεταξύ τους. Ο μύθος που βρίσκεται σε αρμονία με την πραγματικότητα. Η χαριτωμένη υπερβολή ή η σατιρική διάθεση, οι συμβολισμοί… Στον κινηματογράφο, πάλι, και στο θέατρο, η ταύτιση ή η αντίθεση του θεατή με τους ήρωες και οι εναλλαγές των συναισθημάτων. Στη φωτογραφία μπορεί ακόμα να είναι και η ανάμνηση. Η ασυνείδητη φανταστική μεταφορά σε παρελθόντες χρόνους. Η ανάμνηση σημαντικών γεγονότων. Η αναπόληση της νιότης και των χρόνων που πέρασαν και πάνε. Η φωτογραφία έχει και μια ακόμα ιδιαιτερότητα, όταν αφορά ειδήσεις ή ιστορικά γεγονότα: υποβάλλει στον παρατηρητή, ασυναίσθητα ίσως, και ένα ερώτημα: πού ήμουν εγώ τότε;»

Το βιβλίο είναι «πυκνό», το κείμενο καλοδουλεμένο, ο τρόπος δε της «ανασκόπησης» του αιώνα που πέρασε, ευρηματικός. Το διακύβευμα, όπως αραδέχεται ο συγγραφέας, μεγάλο. Πώς να χωρέσει κανείς έναν τόσο ενδιαφέροντα αιώνα σε 140 σελίδες; Απαίτησε δυόμισι χρόνια συλλογής και αξιολόγησης στοιχείων συγγραφής και επεξεργασίας. Ο αντικειμενικός σκοπός ήταν να περιγραφεί ο 20^ος αιώνας, με τα γεγονότα ορόσημα, με αναφορές σε εμβληματικές φωτογραφίες. Αναγνωρίζει δε ο κ. Σταμέλος και το ρίσκο αυτής της δουλειάς, αφού ο συγγραφέας λαμβάνει θέση σε σημεία όπου κατά την κρίση του πρέπει να κάνει αναφορά. Αυτό έχει τα υπέρ και τα κατά. Ορισμένα πράγματα μπορεί να τα υπερεκτιμήσει και άλλα να τα υποτιμήσει ή να τα παραβλέψει τελείως. Όντως, αυτό είναι ένα ρίσκο.

Το βιβλίο και οι αναγνώστες

Αναφερόμενος στις δυσκολίες, είπε ότι το βιβλίο απαίτησε πολλή έρευνα. Το βιβλίο εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο «Οσελότο». Απαντώντας στην ερώτηση για την πρόκληση που ενέχει, σήμερα, η έκδοση ενός βιβλίου από ένα συγγραφέα εκτός «κυκλώματος» και τόσο μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα είπε: «Η πρόκληση έχει περισσότερο να κάνει με τη διατύπωση και δημοσιοποίηση προσωπικών απόψεων. Θεωρώ τον εαυτό μου πολίτη και αυτά που προσπαθώ να μεταφέρω μέσα από τα βιβλία μου είναι ερωτήματα ενός σκεπτόμενου πολίτη. Αυτό μπορεί να ακούγεται υπερφίαλο αλλά στο βάθος πιστεύω ότι διαμορφώνω άποψη. Έχω ασφαλώς άποψη για τα τοπικά γεγονότα, αλλά αυτά δεν τα αποκόβω από το παγκόσμιο γίγνεσθαι. Θέλω να εκφράζω έναν κοσμοπολιτισμό, γιατί πιστεύω ότι ένας σημερινός πολίτης, μέσα στο «τοπίο» που διαμορφώνουν, η παγκοσμιοποίηση, το διαδίκτυο, η κοινωνική δικτύωση, τα περιβαλλοντικά προβλήματα, τα ζητήματα της ανθρώπινης συνύπαρξης κλπ, θέτουν προβληματισμούς πέραν της γειτονιάς, του χωριού ή της πόλης που ζούμε …»

Τον ρωτήσαμε γιατί επέλεξε να το εκδώσει τυπώνοντάς το στο χαρτί και όχι ως ηλεκτρονικό βιβλίο, ή γιατί όλα αυτά δεν τα εκφράζει μέσα από ένα «blog» που συνάδουν με την  εποχή και είναι πιο προσβάσιμα ενδεχομένως στη νεότερη γενιά. «Πιστεύω ότι το κείμενό μου μπορεί να περάσει στην ψηφιακή μορφή εύκολα. Πιστεύω όμως ότι το βιβλίο με τη συμβατική μορφή έχει μεγαλύτερη βαρύτητα. Απευθύνεται σε ένα κοινό που έχει μάθει να διαβάζει … Ένα τυπωμένο βιβλίο δίνει ιδιαίτερη αίσθηση, όταν το πιάνεις, το ξεφυλλίζεις, μυρίζεις το χαρτί και το μελάνι, εμπλέκει και άλλες αισθήσεις ως ιεροτελεστία, πέραν της ανάγνωσης…», τόνισε.

«Ο κόσμος σήμερα δε διαβάζει. Η έκδοση ενός βιβλίου σήμερα ενέχει σε μεγάλο βαθμό ένα «ρομαντισμό», ίσως και στοιχεία «ουτοπίας»… Από την άλλη, χαρίζει στο συγγραφέα αίσθηση ικανοποίησης, πιάνοντας στα χέρια του, το έργο του τυπωμένο», λέει ο Γιάννης Σταμέλος, παραδεχόμενος ότι κάθε νέο βιβλίο του δίνει και ένα καλό πρόσχημα για επαφή και επικοινωνία με τον κοινωνικό περίγυρο. «Το ότι ξεκινά μια νέα κουβέντα με αφορμή αυτό το βιβλίο, το να το προσφέρεις, να το δεις να διαβάζεται, να το δεις στο βιβλιοπωλείο, να το δεις υπογραμμισμένο και σχολιασμένο, είναι ξεχωριστή εμπειρία για το συγγραφέα».

Οι μαθητές

Ζητήσαμε επίσης τη γνώμη του, ως εκπαιδευτικού, για το αν διαβάζουν βιβλία οι μαθητές σήμερα.

«Δυστυχώς, είναι λίγοι αυτοί!... Οι περισσότεροι μαθητές, εκδηλώνουν στο σχολικό περιβάλλον –και δεν περίμενα να πάρει τέτοια εξέλιξη- ό,τι κομίζουν από το σπίτι τους. Οι μαθητές με οικογενειακό περιβάλλον, γονείς κλπ. συγγενείς με καλή σχέση με το βιβλίο, τη γνώση, το λόγο και την μάθηση για τον κόσμο, αυτοί ξεχωρίζουν και στο σχολείο. Οι περισσότεροι μαθητές έρχονται σήμερα στο σχολείο είτε για να βρουν την παρέα τους ή γιατί πρέπει να πάρουν ένα «χαρτί» ή ακόμη, γιατί ικανοποιούν απλά επιθυμία του γονέα τους … Δυστυχώς!»

Η αλλαγή της Εκπαίδευσης είναι, μόνο, αυτό που μπορεί να αλλάξει αυτή την κατάσταση, επικαλούμενος μια συζήτηση που είχε κάνει πριν μια πενταετία περίπου με συνάδελφό του, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την Εκπαίδευση, ως δίσκο με διάφορα «μεζεδάκια», χωρίς «κύριο πιάτο». «Υιοθετώ την άποψη του και εξακολουθώ ως σήμερα να πιστεύω ότι η Εκπαίδευση πρέπει να έχει «κύριο πιάτο» και να μην την επιμερίζουμε σε κατακερματισμένες πληροφορίες και κομματάκια, αλλά να της προσδίνουμε ενότητα. Λείπει το στοιχείο της εμβάθυνσης, που μπορεί να γίνει μόνο μέσα από βιβλία ως εργαλεία στη συνθετική δουλειά μιας συλλογικής εργασίας (πρότζεκτ) κλπ», τόνισε.

Ο κ. Σταμέλος σκοπεύει να παρουσιάσει και επίσημα το νέο του βιβλίο σε εκδήλωση, τον επόμενο μήνα. Ήδη έχει συλλάβει και το σχέδιο για το επόμενο βιβλίο του, που θα έχει ως επίκεντρο τον «Πλούτο» του Αριστοφάνη εμπλέκοντας στην πλοκή τον ίδιο τον πατέρα της αρχαίας Κωμωδίας, που με μοναδικό τρόπο αναδεικνύει κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα της αρχαίας Ελλάδας, διδάσκοντας τους πολίτες. Ο Γιάννης Σταμέλος καλεί το μεγάλο σατιρικό ποιητή να δώσει με τη σοφία και το καυστικό του χιούμορ, απαντήσεις στα μείζονα προβλήματα και στα ερωτηματικά της εποχής μας.

ΝΙΚΟΣ ΤΡΑΝΤΑΣ

Ο Απόστολος Τζίφας έγραψε για τα ... Μούρα

Ο Απόστολος Τζίφας δημοσίευση μια βιβλιοπαρουσίαση των... Μούρων, αρχικά στον ιστότοπο Sitiapress
( Για το κείμενο πατήστε ΕΔΩ )

Μαύρα μούρα και άσπρα μούρα

Μετά τη συνταξιοδότησή του, ο θείος ο Γιώργος, ο Αμερικάνος, επιστρέφει από το Σακραμέντο στην Ελλάδα, στο χωριό της μητέρας τού Θανάση, για να περάσει το υπόλοιπο του βίου του.

Ο Θανάσης, ο μικρός φίλος του Αμερικάνου, μετά τις σπουδές του στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο επιλέγει για το διδακτορικό του το Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, κοντά στο Σακραμέντο.

Τους δυο φίλους συνδέουν πολλά μεταξύ των οποίων και η αγάπη για τη φωτογραφία.

Η κληρονομιά που άφησε ο Αμερικάνος στον Θανάση γίνεται αφορμή να ξετυλιχθεί το κουβάρι της Ιστορίας του 20^ου αιώνα, ενός από τους πιο ενδιαφέροντες στην Ιστορία της ανθρωπότητας, τόσο για τα πρωτόγνωρα γεγονότα που διαδραματίστηκαν κατά τη διάρκειά του, όσο και για τις προοπτικές που δημιούργησε.

Στον αιώνα της αποθέωσης της εικόνας, τα γεγονότα συνδέονται με τις σπουδές του Θανάση και σχολιάζονται συχνά πέρα από το προφανές πρώτο επίπεδο ανάγνωσης.

Το βιβλίο είναι το 15ο του συγγραφέα.

Το νέο βιβλίο του Γιάννη Σταμέλου, στον αέρα, audio (ΦΩΝΗΕΝ-Θ.ΚΟΡΟΜΠΥΛΙΑ)

Από αυτούς που διαβάζουν, άλλοι διαβάζουν εφημερίδες, άλλοι λογοτεχνία, ποίηση, αστρονομία, ζωολογία, φυτολογία, Ιστορία, εφευρέσεις. Άλλοι πάλι ασχολούνται με την τηλεόραση ή με το διαδίκτυο.

«Τα Μαθηματικά στη Δικαιοσύνη και οι επιστολές της Αρετής»

Το νέο βιβλίο του Γιάννη Σταμέλου

Οι άνθρωποι έχουν διάφορα χόμπι. Μαζεύουν γραμματόσημα, νομίσματα, ασχολούνται με τη χειροτεχνία, τις κατασκευές, τον αθλητισμό, το διάβασμα και άλλα.

Και, ασφαλώς, δεν είναι λογικό οι μεν να κατηγορούν τους δε. Οι φυσιολογικοί άνθρωποι συμβιβάζονται με την ιδέα πως αυτό που ενδιαφέρει τους ίδιους δεν είναι υποχρεωτικό να ενδιαφέρει και όλους τους υπόλοιπους.

Το ερώτημα, βέβαια, είναι: Υπάρχουν πράγματα που θα πρέπει να ενδιαφέρουν όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως; Η ελευθερία, η αγάπη, ο έρωτας, η Τέχνη, η δημοκρατία, η δικαιοσύνη, η ανθρωπιά, η καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης, η αειφορία, η προστασία του περιβάλλοντος, είναι έννοιες που ενδιαφέρουν –θα πρέπει, τουλάχιστον, να ενδιαφέρουν– όλους τους ανθρώπους. Και σε φιλοσοφικό επίπεδο, επίσης, η προσπάθεια να απαντηθούν ερωτήματα όπως το από πού ήρθαμε, ποιος είναι ο προορισμός μας, τι είναι καλό και τι κακό.

Στα πολύ παλιά χρόνια, οι άνθρωποι έλυναν τις διαφορές τους με τη βία. Όταν όμως ο πολιτισμός κέρδισε έδαφος απευθύνθηκαν σε έναν διαιτητή, τον αρχηγό ή τον γεροντότερο της φυλής. Κατόπιν φτιάχτηκαν νόμοι και δικαστήρια. Σήμερα με την πολυπλοκότητα των κοινωνιών η Δικαιοσύνη προκειμένου να ασκήσει σωστά το έργο της αναζητά στηρίγματα και στην Επιστήμη.

Στα Μαθηματικά η Δικαιοσύνη βρίσκει έναν αποτελεσματικό βοηθό και μια έξωθεν καλή μαρτυρία, υποστηρίζει ο Γιάννης Σταμέλος στο νέο του βιβλίο που έχει τίτλο «Τα Μαθηματικά στη Δικαιοσύνη και οι επιστολές της Αρετής».

Στη νουβέλα, η αφορμή δίνεται από ένα περιστατικό ενδοσχολικής βίας. Και το μυστήριο περιπλέκεται από μια σειρά ανώνυμων επιστολών που λαμβάνει η ηρωίδα.

Η ηρωίδα προσπαθώντας να ανακαλύψει τον αποστολέα και το σκοπό του, εμπλέκεται σε μια σειρά προβλημάτων με επίκεντρο το δίκαιο και την απόδοση δικαιοσύνης.

Δευτερογενώς και σε ένα παράλληλο επίπεδο θίγονται προβλήματα εφηβείας, η μέθοδος του «τρίτου γονιού», τα προβλήματα που προκύπτουν από το πολυπολιτισμικό σχολείο, η ενδοσχολική βία, τα Μαθηματικά στη ζωή και τον πολιτισμό κ.α.

Ο Γιάννης Σταμέλος είναι μαθηματικός και διδάσκει στα σχολεία του Αγίου Νικολάου. Το βιβλίο κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2017. Αποτελείται από 158 σελίδες, είναι το 14^ο του συγγραφέα και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: ΦΩΝΗΕΝ-Θ. ΚΟΡΟΜΠΥΛΙΑ

Εκδήλωση-αφιέρωμα στον Καζαντζάκη

«Ο Καζαντζάκης στην καθημερινότητά του»

Η εκδήλωση-αφιέρωμα της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Ν. Λασιθίου

Πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης 21 Ιουνίου η προγραμματισμένη εκδήλωση-αφιέρωμα «στην καθημερινότητα του Καζαντζάκη» της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου, στο Επιμελητήριο Λασιθίου, στον Άγιο Νικόλαο, με αφορμή τα 60 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου συγγραφέα.

Εισαγωγή

Στην αρχή της εκδήλωσης ο πρόεδρος Γιάννης Σταμέλος αναφέρθηκε στο «Έτος Νίκου Καζαντζάκη», όπως έχει χαρακτηριστεί το 2017 από το υπουργείο Πολιτισμού και τη σημαντικότητά του για το έργο και τη μνήμη του μεγάλου Κρητικού.

«Στο πλαίσιο αυτό η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου και το περιοδικό «Αμάλθεια», είπε, «εντάσσουν και τη σημερινή εκδήλωση που έχει θέμα «Ο Καζαντζάκης στην καθημερινότητά του»».

Σημαντικότητα του θέματος

Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη σημαντικότητα και την πρωτοτυπία του θέματος της εκδήλωσης.

Ο άνθρωπος ως προσωπικότητα, βέβαια, είναι μια ευρεία και χωρίς πλαίσιο έννοια. Δεν έχουμε προκύψαμε όλοι από το ίδιο καλούπι. Η προσωπικότητά μας είναι αποτέλεσμα μοναδικών διεργασιών και αλληλεπιδράσεων. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν μπορούμε να εστιάσουμε σε κάποια σημεία που παρατηρούμε ότι έχουν παρόμοιες συνέπειες σε πολλούς ανθρώπους.

Το λογοτεχνικό έργο, όπως και κάθε άλλη μορφή τέχνης, είναι ένα φτιαχτό, κατασκευασμένο, δημιούργημα. Και είναι πολλές οι φορές που ο δημιουργός μπαίνει στη θέση του άλλου. Του ήρωα του έργου του για να περιγράψει τη συμπεριφορά και το χαρακτήρα του. Άρα ο συγγραφέας θα πρέπει να έχει έντονο το στοιχείο της ενσυναίσθησης. Να είναι ανθρωπογνώστης. Από την άλλη, όμως, ακόμα και αν το προσπαθήσει πολύ, μπορεί να απαλλάξει το δημιούργημά του από αυτοβιογραφικά στοιχεία;

Ο χαρακτήρας του συγγραφέα επηρεάζει το έργο; Και αν ναι σε τι βαθμό; Η προσωπική μας άποψη είναι ότι όσο και να το προσπαθήσει πάντα θα βγαίνουν στο έργο κάποια από τα στοιχεία της προσωπικότητας του.

Μπορεί άραγε ο αναγνώστης να ανιχνεύσει τις διάφορες φάσεις της ζωής του δημιουργού στα έργα του; Νομίζω πως ναι. Μπορεί να ανιχνεύσει τα πιστεύω, τις πεποιθήσεις και τις αυταπάτες του; Και πάλι νομίζω ναι. Και σίγουρα έχει ενδιαφέρον κάτι τέτοιο για την ουσιαστικότερη κατανόηση του έργου του.

Η καθημερινότητα του καθενός μας, ασφαλώς, είναι μια επιλογή ή μια ολόκληρη σειρά από επιλογές. Στα σωστά χέρια μπορεί να είναι ένα καλός μηχανισμός για να αξιοποιήσουμε καλύτερα τον πιο περιορισμένο απ’ όλους του πόρους το χρόνο. Τη δύναμη της θέλησης, την αυτοπειθαρχία, την αισιοδοξία μας.

Το ενδιαφέρον είναι ότι τα μεγάλα πνεύματα, ακόμα και στις πιο ασυνήθιστες δραστηριότητες τους, έχουν βαθιά προσήλωση στο θέμα τους. Ως προς τούτο ο Β.Σ. Πρίτσετ  (V.S. Pritchett, αμερικανός κριτικός λογοτεχνίας). λέει: «αργά ή γρήγορα οι σπουδαίοι άντρες γίνονται όλοι ίδιοι. Δεν σταματούν να δουλεύουν ποτέ. Δεν χάνουν λεπτό. Είναι πολύ θλιβερό». Είναι πραγματικά θλιβερό; Ο Καζαντζάκης λέει όχι. Ζητάει από τους αργόσχολους των καφενείων να του δώσουν λίγο από τον χρόνο τους για να σωθεί. Γιατί το έργο του είναι λυτρωτικό για τον ίδιο. Πιθανόν και για πολλούς από τους αναγνώστες του.

Η ζωή του τα πρώτα χρόνια και η διαμόρφωση του χαρακτήρα του

Ακολούθησαν μικρά αποσπάσματα από τη βιογραφία του Καζαντζάκη και ιστορικά γεγονότα της εποχής κατά την οποία η Κρήτη ήταν τουρκοκρατούμενη. Περιστατικά που σημάδεψα βαθιά τον χαρακτήρα του.

Η επίδραση που είχε το Γαλλικό σχολείο στη Νάξο, στο οποίο φοίτησε ο Καζαντζάκης για δύο χρόνια. Το αίσθημα της ευθύνης κι του χρέους που απέκτησε εκεί. «Τούτο στάθηκε το πρώτο και το πιο αποφασιστικό βήμα της πνευματικής μου ζωής. Στην άνθιση της εφηβείας του άνοιξε σαν φωτεινό παράθυρο ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός. Ως τότε δυο τρία πρωτόγονα πάθη με κυβερνούσαν», λέει, «ο φόβος, η αγωνία να νικήσω τον φόβο και η λαχτάρα της λευτεριάς. Τώρα άναψαν μέσα μου δυο άλλα πάθη: η ομορφιά και η δίψα της μάθησης».

Η Έλλη Αλεξίου

Η Έλλη Αλεξίου, η οποία έχει γράψει μια βιογραφία του Καζαντζάκη, σε διάφορα αποσπάσματα που παρουσιάστηκαν από τηλεοπτικές συνεντεύξεις της περιέγραψε τον χαρακτήρα και την καθημερινότητα του Καζαντζάκη μέσα από περιστατικά στα οποία και η ίδια συμμετείχε.

Μίλησε για ένα άνθρωπο περήφανο, με πολύ υψηλούς στόχους, με αίσθημα ευθύνης, αλλά και σπουδαίο στην παρέα, με χιούμορ και πνεύμα οξύ.

Η ίδια μίλησε για τα βραβεία του, το χαμένο Νόμπελ, την πολεμική που του ασκήθηκε, τις απόψεις του για τις κολακείες και τα θυμιάματα.

Η Ελένη Καζαντζάκη

Η Ελένη Καζαντζάκη μίλησε (σε αποσπάσματα από βίντεο) για την γνωριμία τους, τη σχέση τους μέχρι το θάνατό του αλλά και για την αθωότητα του χαρακτήρα του.

Για τη μεγαλοσύνη του χαρακτήρα του μίλησαν επίσης ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, ο Ζιλ Ντασέν, ο Γιάννης Μαγκλής, ο Κίμων Φράιερ και ο ζωγράφος Νίκος Χατζηκυριάκος Γκίκας.

Περιστατικά

Αναφέρθηκαν περιστατικά από τη ζωή του στην Αίγινα, στην Αντίμπ της Γαλλίας, στη Σητεία κ.α., από τα οποία προέκυπταν στοιχεία του χαρακτήρα του. Και άλλα για το θυμό και την ευαρέσκεια που ένοιωθε πχ από την ιδέα να δημιουργηθεί από τον Ανεμογιάννη το μουσείο Καζαντζάκη στους Βαρβάρους.

Θεατρικά σκετς-Μουσικές επιλογές

Η εκδήλωση εμπλουτίστηκε με διάφορα θεατρικά σκετς και τραγούδια από το έργο του. Ακούστηκαν αποσπάσματα από τα έργα του «Καπετάν Μιχάλης», «Αναφορά στον Γκρέκο», «Ασκητική», «Συμπόσιο», «Χριστόφορος Κολόμβος», «Ζορμπάς», «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» κ.α.

Αποδόθηκαν σκηνικά κείμενα των Βασίλη Βασιλικού, Γιώργου Στασινάκη κ.α.

Τα σκέτς ερμήνευσαν οι Μαριάνθη Μενεγάκη, Μανώλης Απιδιανάκης, Γιώργος Δόργιας και Γιώργος Δεμέτζος.

Έπαιξαν οι μουσικοί Κωστής Λυμπρίτης και Μιχάλης Υγειονομάκης. Το ριζίτικο τραγούδι απέδωσαν οι Γιώργος Φουλεδάκης, Κωστής Λυμπρίτης, Κωστής Μαστοράκης και Γιάννης Σταμέλος.

Το τραγούδι του Χατζιδάκι «Δεν ήταν νησί» ερμήνευσε η Μαριάνθη Μενεγάκη.

Ο Κινηματογραφικός Καζαντζάκης

 Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα κινηματογραφικά έργα που βασίστηκαν σε βιβλία του Καζαντζάκη.

Ο Μιχάλης Κακογιάννης μίλησε για τον Καζαντζάκη και τη σχέση τους. Μίλησε ακόμα για τον Ζορμπά και τις επιλογές του στο πρόσωπο του Άντονι Κουήν.

Αναφορά επίσης έγινε στο φιλμ του Μάρτιν Σκορτσέζε «Ο τελευταίος πειρασμός», το οποίο είναι βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Καζαντζάκη.

Ενώ εκτενέστερη αναφορά έγινε, λόγω της μεγάλης συμβολής του στην ανάπτυξη της περιοχής, στο φιλμ του Ντασέν «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται» που γυρίστηκε στην Κριτσά το 1956.

Ο Χριστός ξανασταυρώνεται

Τον Αύγουστο του ’56 ήταν που άρχισαν τα γυρίσματα του Ντασέν στην Κριτσά για το έργο του «Αυτός που πρέπει να πεθάνει», το οποίο είναι βασισμένο στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».

Η ταινία είναι η πρώτη ξένη παραγωγή που γυρίστηκε μεταπολεμικά στην Ελλάδα.

Η Μερκούρη που πρωταγωνιστούσε, στο βιβλίο της «Γεννήθηκα Ελληνίδα», μεταξύ άλλων αναφέρεται και στην συνάντηση που είχαν με τον Ντασέν στην Αντίμπ της Γαλλίας, με τον μεγάλο συγγραφέα και τη γυναίκα του Ελένη, πριν ξεκινήσουν τα γυρίσματα. Είναι η εποχή όπου ο Καζαντζάκης μένει μόνιμα με τη γυναίκα του εκεί.

Γράφει σχετικά: «Ο Καζαντζάκης μιλούσε για την Ελλάδα με πάθος». Από το πάθος του αυτό «κατάλαβα πόσο δύσκολη έπρεπε να είναι η αυτοεξορία του […] Ύστερα μίλησαν με τον Τζούλι πολλή ώρα για την προσέγγιση του [Ντασέν] στο σενάριο [της ταινίας «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», που επρόκειτο να γυριστεί].

Η Μελίνα μιλώντας για τη σύζυγό του λέει: «Η Ελένη Καζαντζάκη ήταν ένας θαυμάσιος σύντροφος. Ήταν ο φίλος, η παρέα, ο σύντροφος. […] Η Ελένη είχε ετοιμάσει ένα θαυμάσιο γεύμα. Ο Νίκος έφαγε ελάχιστα.

Πριν φύγουμε ο Τζούλι είπε πως είχε σκοπό να γυρίσει την ταινία στην Ελλάδα. Ο Καζαντζάκης κούνησε το κεφάλι του. Οι αρχές δεν θα επέτρεπαν το γύρισμα ενός έργου του στην Ελλάδα, είπε. Ο Τζούλι επέμεινε πως θα αγωνιζόταν για να το πετύχει. «Τότε Ντασενάκη να δοκιμάσεις στην Κρήτη. Ίσως να μην σε ενοχλήσουν εκεί», είπε ο Καζαντζάκης, ο οποίος είχε βαφτίσει τον Ντασέν, Ντασενάκη. Μεταξύ του Ντασέν και του Καζαντζάκη είχε αναπτυχθεί μια αφάνταστη φιλία», γράφει η Μελίνα.

Από το «πανί» πέρασαν η Μελίνα, ο Ντασέν, ο Φρέντι Γερμανός και ο τότε δήμαρχος Κριτσάς Γιάννης Ταβλάς και θύμησαν στους παρευρισκόμενους σκηνές και περιστατικά από τα γυρίσματα της ταινίας που έμελλε να αλλάξει την οικονομία της περιοχής.

Ευχαριστίες

Η όμορφη εκδήλωση, για την οποία το Επιμελητήριο απεδείχθη μικρό, έκλεισε με το ριζίτικο «Κόσμε χρυσέ» αφιερωμένο στον μεγάλο Κρητικό και τις ευχαριστίες του προέδρου Γιάννη Σταμέλου.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες για τη σημερινή μας εκδήλωση οφείλουμε, είπε, στο ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ Λασιθίου για την παραχώρηση της αίθουσας. Στην εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ για την δωρεάν προβολή της. Τον Λεωνίδα Κλώντζα για την κάλυψη της εκδήλωσης. Στο βιβλιοχαρτοπωλείο ΠΟΛΥΠΛΕΥΡΟ για τη χορηγία των αφισών και των άλλων χαρτικών.

Τον ΚΩΣΤΗ ΛΥΜΠΡΙΤΗ και τον ΜΙΧΑΛΗ ΥΓΕΙΟΝΟΜΑΚΗ για τη μουσική διδασκαλία και τη συμμετοχή τους. Την ΜΑΡΙΑΝΘΗ ΜΕΝΕΓΑΚΗ, τον ΜΑΝΩΛΗ ΑΠΙΔΙΑΝΑΚΗ, τον ΓΙΩΡΓΟ ΔΟΡΓΙΑ και τον ΓΙΩΡΓΟ ΔΕΜΕΤΖΟ για την απόδοση των θεατρικών σκετς. Τους χορωδούς ΓΙΩΡΓΟ ΦΟΥΛΕΔΑΚΗ και ΚΩΣΤΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ.  Τον Αντιπεριφερειάρχη κ. Μανώλη Κλώντζα και όλους όσοι μας τίμησαν με την παρουσία τους.

Τα κείμενα, τα βίντεο και τα πολυμέσα ήταν του Γιάννη Σταμέλου.

Βιβλίο σαν … τοπική νεότερη ιστορία, video

Γράφει ο Θ. Κορομπύλιας

(Αναδημοσίευση από το ΦΩΝΗΕΝ και την ΑΝΑΤΟΛΗ)

«Συντάκτης Επικηδείων» όσο μαύρος ή και δυσάρεστος και αν ακούγεται ο τίτλος του νέου βιβλίου, πρώτου μυθιστορήματος του εκπαιδευτικού  Γιάννη Σταμέλου τόσο εύκολο είναι και τόσο ευθυμία προκαλεί στον αναγνώστη κάνοντας το μια ευχάριστη παρέα στην διάρκεια των ημερών του καλοκαιριού που περνάμε.

Η ΑΝΑΤΟΛΗ από τα δημοσιεύματα της οποία έχει εμπνευστεί ο συγγραφέας έχει ήδη γράψει για το βιβλίο αυτό όμως μια νέα κουβέντα με τον ίδιο τον Γιάννη Σταμέλο δημιουργεί πάντα και νέες προοπτικές ακόμα και γα το ίδιο θέμα. Ο επικήδειος λόγος είναι επαινετικός λόγος, άρα στέκεται κατά κύριο λόγο σε θετικά στοιχεία, στα θετικά του μακαρίτη όταν εκφωνείται σε δημόσιο χώρο. Όχι σπάνια δε, διατυπώνονται και υπερβολές, που απέχουν αρκετά από τον βίο του.

Η μορφή του επικήδειου, όμως, μπορεί να αποτελέσει το πρόσχημα για να ζωντανέψει η κουβέντα σε μια παρέα σχετικά με μερικούς χαρακτηριστικούς τύπους μελών της κοινωνίας. Της κάθε κοινωνίας. Όταν μάλιστα αυτό γίνεται προσχηματικά κατά τη διάρκεια μιας οινοποσίας, και από ανθρώπους που έχουν χιούμορ, μπορεί να σκιαγραφήσει τους χαρακτήρες όχι μόνο από τη θετική αλλά και την άλλη πλευρά την πραγματική και όχι την εξιδανικευμένη. Βρισκόμαστε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα στο Νεόκαστρο. Εκεί ζει και εργάζεται, ο Γιώργης, ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου του Γιάννη Σταμέλου «Συντάκτης επικηδείων». Η περιοχή είναι τουρκοκρατούμενη. Η πόλη είναι νέα. Δημιουργήθηκε από τον τελευταίο πασά, για να φιλοξενήσει την έδρα του και όλες τις υπηρεσίες διοίκησης.

Ο Γιώργης είναι εκδότης της μοναδικής εφημερίδας του Νεοκάστρου, «τα Νέα του Νεοκάστρου». Ο ίδιος τη γράφει, την τυπώνει και τη διακινεί στους συνδρομητές του. Με αφορμή ένα τυχαίο γεγονός ο Γιώργης σκέπτεται να αξιοποιήσει τον επικήδειο λόγο ως ένα νεωτερισμό στη δισέλιδη εφημερίδα του. Συγκεντρώνει γι’ αυτό πληροφορίες και αρχίζει να δοκιμάζει την απήχηση που θα έχουν οι επικήδειοι λόγοι στην παρέα του, που συγκεντρώνεται κάποιες φορές στο χώρο του τυπογραφείο του.

Οι επικήδειοι που γράφει αφορούν ζωντανούς και πεθαμένους και αποτελούν μια καλή αφορμή για την παρέα να προσεγγίσει σουσούμια, εσωτερικά και εξωτερικά, να κάνει σάτιρα, να θέσει φιλοσοφικά ερωτήματα αλλά και να πάρει το νυστέρι για τα κακώς κείμενα της κοινωνίας τους, που τα περισσότερα απ’ αυτά είναι κακώς κείμενα της κοινωνίας γενικώς. Της κάθε κοινωνίας εις τον αιώνα των αιώνων, ο πασάς, ο δεσπότης, η εκδιδόμενη, ο τρελός του χωριού, ο δημόσιος υπάλληλος, ο ήρωας της επανάστασης, ο γιατρός, ο λαϊκός οργανοπαίχτης, τα μέλη της παρέας κ.α..

Το αστείο γίνεται αφορμή να θιγούν πράγματα και καταστάσεις κάθε άλλο παρά αστείες, να τεθούν ακόμα και φιλοσοφικά ερωτήματα (τι είναι αυτό που καταξιώνει τον άνθρωπο, ποιος είναι ο ιδανικός τρόπος θανάτου, το ιδανικό της ελευθερίας, το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης κ.α.), αλλά και να υπογραμμιστεί η ιστορική και πολιτιστική συνέχεια της φυλής μας (γίνονται αναφορές στον Όμηρο και τον Σόλωνα, τον Περικλή και τον Επιτάφιο του Θουκυδίδη, στη λαϊκή παράδοση, στην διατροφική κουλτούρα κ.α.).

Οι περιγραφές είναι ρεαλιστικές και η πλοκή παραπέμπει σε κάποια ιστορικά πρόσωπα χωρίς όμως να περιορίζεται στην συγκεκριμένη περιοχή, η οποία μπορεί να είναι αναγνωρίσιμη, όμως δεν προσδιορίζεται στο βιβλίο, ενώ οι χαρακτήρες των ηρώων του βιβλίου δεν ανταποκρίνονται πιστά στα ιστορικά πρόσωπα, που έδωσαν την αφορμή.

Το νέο αυτό βιβλίο είναι το ενδέκατο του συγγραφέα, ο οποίος διδάσκει Μαθηματικά σε σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Λασιθίου και ζει μόνιμα στον Άγιο Νικόλαο της Κρήτης και δεν αποκλείεται να το δούμε και στο θεατρικό σανίδι από την στιγμή που κάλλιστα μπορεί να αποτελέσει το σενάριο μιας παράστασης ή μιας τηλεοπτικής παραγωγής.  Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Οσελότος» και αποτελείται από 174 σελίδες και μπορούμε να το βρούμε σε όλα τα βιβλιοπωλεία.

Συντάκτης επικηδείων

Βρισκόμαστε στο δεύτερο μισό του 19^ου αιώνα στο Νεόκαστρο. Εκεί ζει και εργάζεται, ο Γιώργης. Η περιοχή είναι τουρκοκρατούμενη. Η πόλη είναι νέα. Δημιουργήθηκε από τον τελευταίο πασά, για να φιλοξενήσει την έδρα του και όλες τις υπηρεσίες διοίκησης.

Ο Γιώργης είναι εκδότης της μοναδικής εφημερίδας του Νεοκάστρου, «τα Νέα του Νεοκάστρου». Ο ίδιος τη γράφει, την τυπώνει και τη διακινεί στους συνδρομητές του.

Με αφορμή ένα τυχαίο γεγονός ο Γιώργης σκέπτεται να αξιοποιήσει τον επικήδειο λόγο ως ένα νεωτερισμό στη δισέλιδη εφημερίδα του.

Συγκεντρώνει γι’ αυτό πληροφορίες και αρχίζει να δοκιμάζει την απήχηση που θα έχουν οι επικήδειοι λόγοι στην παρέα του, που συγκεντρώνεται κάποιες φορές στο χώρο του τυπογραφείο του.

Οι επικήδειοι που γράφει αφορούν ζωντανούς και πεθαμένους και αποτελούν μια καλή αφορμή για την παρέα να προσεγγίσει σουσούμια, εσωτερικά και εξωτερικά, να κάνει σάτιρα, να θέσει φιλοσοφικά ερωτήματα αλλά και να πάρει το νυστέρι για τα κακώς κείμενα της κοινωνίας τους, που τα περισσότερα απ’ αυτά είναι κακώς κείμενα της κοινωνίας γενικώς. Της κάθε κοινωνίας εις τον αιώνα των αιώνων.

Το αστείο γίνεται αφορμή να θιγούν πράγματα και καταστάσεις κάθε άλλο παρά αστείες.
Το βιβλίο "Συντάκτης Επικηδείων" του Ι. Σταμέλου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος.

Ουμπέρτο Έκο

Ο συγγραφέας Ουμπέρτο Έκο, ο δημιουργός του πασίγνωστου μυθιστορήματος «Το όνομα του ρόδου», απεβίωσε στην Ιταλία σε ηλικία 84 ετών, μετέδωσαν ιταλικά μέσα ενημέρωσης, χθες 19 Φεβρουαρίου 2016.

Εκτός από συγγραφέας, ο Ουμπέρτο Έκο ήταν σημειωτιστής, φιλόσοφος και κριτικός λογοτεχνίας.
Γεννήθηκε στην Αλεσσάντρια του Πιεμόντε το 1932.
Με πιέσεις του πατέρα του, ακολούθησε αρχικά σπουδές Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Τορίνο, αλλά τις εγκατέλειψε για να παρακολουθήσει μαθήματα στο τμήμα Μεσαιωνικής Φιλοσοφίας και Λογοτεχνίας, ενώ στη συνέχεια έκανε το διδακτορικό του στη Φιλοσοφία. Στη διάρκεια των σπουδών του έπαψε να πιστεύει στο Θεό και εγκατέλειψε την Καθολική εκκλησία.
Κατείχε την έδρα του καθηγητή Σημειωτικής στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια και ήταν ιδρυτής του Τμήματος Επικοινωνίας του Πανεπιστημίου του Σαν Μαρίνο.
Στην επαγγελματική του ζωή αρχικά ακολούθησε τη δημοσιογραφία και ανέλαβε τη θέση του διευθυντή Πολιτιστικού Προγράμματος στην Κρατική Ιταλική Τηλεόραση (RAI). Έμεινε στη RAI μέχρι το 1959 και όταν έχασε τη δουλειά του άρχισε να ασχολείται περισσότερο με τη συγγραφή και τις διαλέξεις.
Έργα του είναι μεταξύ άλλων: Το όνομα του Ρόδου (1980), Το Εκκρεμές του Φουκώ (1988), Το νησί της προηγούμενης μέρας (1994), Μπαουντολίνο (2001), Η μυστηριώδης φλόγα της βασίλισσας Λοάνα (2006), Το κοιμητήριο της Πράγας (2010), Το φύλλο μηδέν (2015).
Το πρώτο του μυθιστόρημα «Το όνομα του Ρόδου» πώλησε 9.000.000 αντίτυπα και τον έκανε γνωστό ανά τον κόσμο.
Ο Έκο γνώριζε πέντε γλώσσες, μεταξύ των οποίων αρχαία ελληνικά και λατινικά. Απέσπασε πολλές τιμητικές διακρίσεις.
Ζούσε σε ένα δαιδαλώδες διαμέρισμα στο Μιλάνο, όπου είχε μια βιβλιοθήκη 30.000 τόμων, και στο εξοχικό του στο Ρίμινι, ένα μεγάλο ιστορικό κτήμα στο οποίο παλιά στεγαζόταν σχολείο Ιησουιτών.