Εγκαίνια Έκθεσης Βιβλίου 22-6-18

Από τα εγκαίνια της Έκθεσης Βιβλίου - Σατιρικό Ρεμπέτικο στο Ειρηνοδικείο Αγίου Νικολάου (Παρασκευή 22 Ιουνίου)
(Φωτο Γιάννης Γεροντής)

95 χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης

Ένας καλόγηρος δωρικού ρυθμού

Μάρκος Βαμβακάρης, "Ο καλόγερος"

Ο καθρέφτης

Δημήτρη Μπαγιαντέρα
Εδώ, τραγουδάει με τον Σαββόπουλο

H γυναίκα στο ρεμπέτικο, από τη Βαρβάρα στην Αρχόντισσα και από τον Μάρκο στον Τσιτσάνη

Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι η απόκρυφη ιστορία των Ελλήνων, υποστηρίζει η Θέσια Παναγιώτου που μαζί με τον Κώστα Φέρη υπογράφουν τις εξαιρετικές ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές «Ονείρου Ελλάς».

Και πραγματικά, τις τελευταίες δεκαετίες, όταν ξαναανακαλύψαμε το ρεμπέτικο τραγούδι, πολλή μελάνι ξοδέψαμε για να το προσεγγίσουμε από διάφορες γωνίες και οπτικές. Για να προσδιορίσουμε την κοινωνιολογία του, την ποίηση και το λυρισμό που κρύβει, την καταγωγή αλλά και τις επιδράσεις στους επιγόνους καθώς και τις συσχετίσεις του με τα νέγρικα μπλουζ, τα πορτογαλέζικα φάδος ή τα αργεντίνικα τάνγκος.

 Άσματα πληγωμένων, απλών και αισθαντικών ελληνικών ψυχών, που μιλούν για αγάπες περιφρονημένες, για αγάπες χωρίς ανταπόκριση, ερμηνευμένα ενίοτε με σπαραγμό ψυχής και πάθος, σε μακάμια και άλλους βυζαντινούς δρόμους,  αλλά ποτέ τραγουδισμένα από σκληρόκαρδους. Αυτά είναι τα ρεμπέτικα.

Το αληθές απόβαρο του ανθρώπου ισούται με τις αγάπες, τον οίκτο και την αηδία πού ένιωσε στη ζωή του, υποστηρίζεται σχετικά, και υπογραμμίζεται μουσικά από το τρίχορδο μπουζούκι. Έτσι, δύο είναι οι πιο μεγάλες αδικίες: η φτώχια και η ερωτική καταφρόνια. Όμως η φτώχεια κι αν έχει κρίματα, κρύβει ψυχές μ’ αισθήματα.

Ο έρως συμβαίνει σαν δυστύχημα. Μαυσωλείο αισθημάτων το ρεμπέτικο. Το πάθος δίνεται απλόχερα αλλά άνισα, και συνήθως χωρίς να λαμβάνεται το αναλογούν  αντίδωρο. Η εγκαρτέρηση διδάσκεται.

Τα ρεμπέτικα είναι τραγούδια της καρδιάς. Και όποιος τα πλησιάσει με αγνά αισθήματα του το ανταποδίδουν. Γιατί, η καρδιά με καρδιά μετριέται.
Ενώ η μόνη αποδεκτή μορφή παραφροσύνης είναι η ιδιοφυΐα.

Οι μεγάλοι έρωτες είναι όλοι σαν ερωτικό παράπονο. Ο έρως, εδώ, στερείται νίκης. Αρχίζει και τελειώνει με ήττα του ανδρός. Η απαισιοδοξία είναι απόδειξη ανθρωπιάς.

Κατά βάση τα ρεμπέτικα είναι λαϊκά τραγούδια της αγάπης και, ειδικότερα, της ερωτικής εγκατάλειψης. Τουλάχιστον τα μισά έχουν θέμα τον έρωτα. Τα πιο πολλά απ' αυτά θρηνούν τον ερωτικό χωρισμό.

Ουσιαστικώς τα ρεμπέτικα είναι ερωτικές επιστολές. Οι ερωτευμένοι χρησιμοποιούν ολόχρυσα λόγια, λόγια πού καίνε, γιατί η αγάπη βιώνεται, δεν αποδεικνύεται. Οι ερωτευμένοι εκφράζονται με υπερβολές γιατί διαβιούν εν υπερβολαίς. Κι όσο κι αν ο άνθρωπος έχει την καρδιά βουνό, λίγες φορές θα αγαπήσει στη ζωή του. Γλυκόπικρος εφιάλτης, ο έρως. Σα μαγεμένο το μυαλό, του ερωτευμένου, φτερουγίζει. Δεν ησυχάζει και στον ύπνο που κοιμάται. Σάβανο των ζωντανών, φονιάς, ψυχοβγάλτης και νεκροπομπός, πουλιών ελευθερωτής. Τέτοιους έρωτες ψάλλουν οι ρεμπέτες. Οι γυναίκες σ’ αυτά, συχνά, κατανοούν αργά το πόσο αγαπήθηκαν.

Στη «Σαλώμη» την Παρασκευή 5 Απριλίου, 9-11 το βράδυ, θα γίνει μια προσπάθεια σύνθεσης  ενός πορτραίτου για τη γυναίκα στο ρεμπέτικο. Θα ερμηνευτούν ρεμπέτικα πάθους, σκωπτικά, τραγούδια που αναδεικνύουν χαρακτήρες και συμπεριφορές, φουστάνια βυσσινιά και μορφές αγγελοκαμωμένες. Ενδιάμεσα θα παρεμβάλλονται λόγια, μύθοι,  ιστορίες, πολυμέσα και άλλα πολλά τερπνά και ωφέλιμα. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.
I.Σ.

Διαμάντια

Το λαχείο

Λαχεία και Ταρζάν τραγουδούσε σε τρελές εποχές και μίζερα χρόνια ο Τσιτσάνης. Φευγάτα τραγούδια για φευγάτους. Πόσα χρόνια περάσανε από τότε που το πρωτοακούσαμε ... Αφιερωμένο στους φίλους τους παλιούς.

Το δίχτυ

Του Νίκου Γκάτσου, μελοποιημένο από τον Σταύρο Ξαρχάκο

* * *

Κάθε φορά που ανοίγεις δρόμο στη ζωή
μην περιμένεις να σε βρει το μεσονύχτι
Έχε τα μάτια σου ανοιχτά βράδυ-πρωί
Γιατί μπροστά σου πάντα απλώνεται ένα δίχτυ

Αν κάποτε στα βρόχια του πιαστείς
κανείς δεν θα μπορέσει να σε βγάλει
Μονάχος βρες την άκρη της κλωστής
κι αν είσαι τυχερός, ξεκίνα πάλι

Αυτό το δίχτυ έχει ονόματα βαριά
που είναι γραμμένα σ’ εφτασφράγιστο κιτάπι
Άλλοι το λεν του κάτω κόσμου πονηριά
κι άλλοι το λεν της πρώτης άνοιξης αγάπη

Μια μουσική εκδοχή με τη Μ. Σουλτάτου
Μια άλλη με τη Σ. Λεονάρδου

Κάποτε θάρθουν να σου πουν...

"17 Μαρτίου 1988 - Για τον χαμένο του αγώνα που τα αστεράκια μείναν μόνα να τον κλαιν!"

Σχόλιο για τον Ν. Άσιμο που δημοσιεύτηκε στα ΝΕΑ της 16ης Μαρτίου 2010

Εγώ με τις ιδέες μου κι εσείς με τα λεφτά σας

νομίζω πως τα θέλετε μονά ζυγά-δικά σας

δεν θέλω την κουβέντα σας ούτε τη γνωριμιά σας

Θα χτυπήσω εκεί που σας πονάει

κανέναν δεν θ' αφήσω εμένα να κερνάει

θα με χρίσω ιππότη και τζεντάι

και άμα ξεμεθύσω σας λέω και γκουντ-μπάι

Και οι θεοί σας πείθονται εάν υπάρχει ανάγκα

για πόλεμο δεν έκανα ποτέ εγώ το μάγκα

και ούτε νεροπίστολο δεν έχω στην παράγκα

Θα τραβήξω το δρόμο μου όσο πάει

κανένα δεν θ' αφήσω εμένα να κερνάει

θ' απολύσω κι όποιον με περιγελάει

χιλιάδες δυο αλήθειες ο πόνος μου γεννάει

Εγώ στα δίνω έτοιμα κι εσύ τα θες δικά σου

λιγούρα που σε έδερνε παρ' όλα τα λεφτά σου

και ούτε στο νυχάκι μου δεν φτάνει η αφεντιά σου

Δεν σε παίρνει εμένα να κοιτάξεις

χωρίς καμιά ουσία εσύ θα τα τινάξεις

είσαι θύμα του νόμου και της τάξης

δεν ξέρεις καν το λόγο για να με υποτάξεις

Το συμφέρον

Τραγούδι του Μάρκου Βαμβακάρη

Όταν δεν έχει η τσέπη σου,
κανείς δεν σε κοιτάζει,
ο άνθρωπος στα χρόνια μας,
με χρήμα σε ζυγιάζει

Τσέπη μου γεμάτη να 'σαι
και κανένα μη φοβάσαι.

Αμα δεν τα 'χεις δε μπορεί
κανένας να στα δώσει,
κι αν θα σου δώσει μια φορά,
βαθειά θα σε πληγώσει

Τσέπη μου γεμάτη να 'σαι
και κανένα μη φοβάσαι.

Στον κόσμο το συμφέρον πια

τα κανονίζει όλα

παντού τα τα πάντα κυβερνά

αυτό κι η πορτοφόλα.

Τσέπη μου γεμάτη να 'σαι
και κανένα μη φοβάσαι.