Κινηματογράφος & Τουρισμός

Ο μαζικός τουρισμός είναι μια ιδέα που προήλθε από τη μεγάλη άνοδο των εισοδημάτων μετά τη Βιομηχανική Επανάσταση. Μέχρι τότε, τα ταξίδια πολιτιστικού ή ψυχαγωγικού χαρακτήρα ήταν αποκλειστικό προνόμιο λίγων εκλεκτών περιηγητών, συνήθως αριστοκρατών. Ο τουρισμός, από τα τέλη του 20ου αιώνα, έχει γίνει ένας πολύ διαδεδομένος τρόπος ψυχαγωγίας, ειδικά στον Δυτικό Κόσμο, ενώ παράλληλα αποτελεί μια πολύ μεγάλη βιομηχανία και σημαντικότατη πηγή εσόδων για παραδοσιακά τουριστικές χώρες όπως είναι η Ελλάδα.

Στην επιλογή του τουριστικού προορισμού καθοριστικό ρόλο παίζουν διάφοροι παράγοντες όπως η απόσταση και η εύκολη πρόσβαση, οι σχέσεις των χωρών προέλευσης και υποδοχής, (όπως είναι οι πολιτικές, πολιτιστικές, ιστορικές, και γλωσσικές), η αποτελεσματική πληροφόρηση, οι φυσικοί και πολιτιστικοί πόροι καθώς και οι προσφερόμενες υπηρεσίες στον τόπο προορισμού.

Ο Άγιος Νικόλαος σήμερα μαζί με τη γειτονική Ελούντα αποτελούν δυο από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στην Ελλάδα.

Ο επισκέπτης της περιοχής εδώ θα θαυμάσει το μοναδικό φυσικό περιβάλλον, θα απολαύσει την εξαιρετική κουζίνα, θα ευχαριστηθεί τη θάλασσα στα πεντακάθαρα νερά των υπήνεμων κόλπων και θα χορτάσει τον ήλιο στις χρυσές αμμουδιές της.

Ολόκληρη η περιοχή του διευρυμένου δήμου σήμερα είναι γεμάτη από ξενοδοχεία όλων των τύπων. Μικρά, μεγαλύτερα, πανσιόν, ενοικιαζόμενα δωμάτια και συγκροτήματα, προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και εξασφαλίζουν αξέχαστη διαμονή στους επισκέπτες.

Η πόλη διαθέτει οργανωμένη μαρίνα και αποτελεί σημαντικό σταθμό όλο το χρόνο για τα πάσης φύσεως κρουαζιερόπλοια της Μεσογείου.

Στον Άγιο Νικόλαο και στην Ελούντα δεν ήταν τα πράγματα έτσι ανέκαθεν. Όπως σε όλα έτσι κι εδώ υπάρχει μια αρχή.

Η προϊστορία της τουριστικής ανάπτυξης άρχισε να γράφεται  στην περιοχή όταν ο Ζυλ Ντασσέν το 1956 επέλεξε την Κριτσά για να γυρίσει την ταινία που είχε τίτλο «Αυτός που πρέπει να πεθάνει». Η ταινία ήταν βασισμένη στο βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται». Το φιλμ, στο οποίο εκτός των άλλων μεγάλων ξένων ηθοποιιών πρωταγωνιστούσε και η Μελίνα Μερκούρη, ενθουσίασε το κοινό και τους κριτικούς στις Κάνες την επόμενη χρονιά που παίχτηκε και έκανε γνωστή την περιοχή σε όλο τον κόσμο. Ήταν η πρώτη ξένη μεγάλη παραγωγή που γυρίστηκε στην Ελλάδα.

Στα γυρίσματα απασχολήθηκαν περίπου 1.500 κομπάρσοι και εργάτες πάσης φύσεως, οι οποίοι σχεδόν στο σύνολό τους ήταν κάτοικοι της περιοχής.

Όταν ο Ντίσνεϊ ζήτησε τα δικαιώματα από την συγγραφέα Μαίρη Στιούαρτ για να γυρίσει ταινία το βιβλίο της «The Moon Spinners», αυτή του πρότεινε να γυρίσει την ταινία στο χώρο που εμπνεύστηκε την ιστορία, δηλαδή στην Ελούντα. Αυτός συμφώνησε και το φθινόπωρο του 1963 άρχισαν τα γυρίσματα.

Ο Ντίσνεϊ πραγματικά γύρισε την ταινία «The Moon Spinners» στην Ελούντα και τον Άγιο Νικόλαο (το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας) «ρίχνοντας» στην περιοχή περίπου δυο εκατομμύρια δολάρια από τον Ιούλιο μέχρι και τον Οκτώβριο του 1963.

Ο δημοσιογράφος Νίκος Τραντάς λέει σχετικά: «Η απόφαση του Ντίσνεϊ να γυρίσει «Τα κρόσσια του φεγγαριού» στην Ελλάδα, ισοδυναμούσε το 1963 με την αντίστοιχη ενός επιχειρηματία του σήμερα, που φέρνει μια μεγάλη επένδυση στη χώρα. Ας μη λησμονούμε την οικονομική κατάσταση της χώρας μας το ’63, η οποία χαρακτηρίζονταν από μεγάλες στερήσεις».

Μαζί με τα συνεργεία ήρθε στην Κρήτη και ο φωτογράφος Κωνσταντίνος Μάνος, παιδί ελλήνων μεταναστών στην Αμερική, ο οποίος αποτύπωσε σε φωτογραφίες την Κρήτη εκείνη την εποχή με μοναδικό τρόπο, εκδίδοντας αργότερα το «Greek Portfolio».

Η ταινία «του φεγγαριού τα κρόσσια» χτίστηκε πάνω σε σίγουρες βάσεις με διαχρονικά, δοκιμασμένα, συστατικά. Όμορφα τοπία, πλούσια σκηνικά, γραφικά έθιμα, μύθο με καλή πλοκή και μυστήριο, ρομάντζο, όμορφους και ταλαντούχους ηθοποιούς, διάθεση άφθονου χρήματος στην παραγωγή και κορυφαίο επαγγελματισμό.

Η ταινία αλλά και όλο το υλικό δημοσίων σχέσεων που τη συνόδευσε κατάφερε να κάνει την περιοχή γνωστή στα πέρατα της οικουμένης. Ήταν η αφορμή για την αρχή της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής. Η επιτυχία της έκανε παγκοσμίως γνωστό και τον τόπο των γυρισμάτων.

Στο χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου Αγίου Νικολάου η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Νομού Λασιθίου με την αρωγή της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ανατολικής Κρήτης και του ΠΑΟΔΑΝ διοργανώνει από 16 Δεκεμβρίου 2018 έως και 16 Ιανουαρίου 2019 έκθεση με φωτογραφίες που αναφέρονται στις παραπάνω ταινίες από τη συλλογή του κ. Νίκου Τραντά.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν την Κυριακή 16 Δεκεμβρίου και ώρα 19.00. Μετά τις σύντομες ομιλίες στον ίδιο χώρο θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Φεγγαροκρόσσια» του υπογράφοντα, το οποίο βασίστηκε στο χρονικό των γυρισμάτων της ταινίας του Ντίσνεϊ. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη.

Ι. Σταμέλος

Στη Σπιναλόγκα

Σκοπιανές διακοπές

Μπορεί ο εθνικιστής πρωθυπουργός των Σκοπίων κ.Νίκολα Γκρούεφσκι, να έχει δηλώσει πως «δεν του αρέσει η Ελλάδα για διακοπές», αλλά στενοί του συνεργάτες στην κυβέρνηση, φαίνεται πως έχουν διαφορετική άποψη, όπως και η πλειοψηφία του ντόπιου πληθυσμού που επέλεξε το φετινό καλοκαίρι ελληνικά θέρετρα.

Μας θύμισε το περιστατικό που αναφέρεται στον Ζήνωνα ο οποίος ενώ βαδίζανε προσπαθούσε να εξηγήσει στον συνομιλητή του "το παράδοξο του ακίνητου βέλους". Και ο σοφιστής: δεν νομίζεις ότι η στάση μας σε διαψεύδει;

Πηγή: Πρώτο Θέμα

Ο Καραγκιόζης Ζορμπάς

«Ο Αλέξης Ζορμπάς ήταν µία φιλοσοφία συγκεκριµένη και δεν είναι αρνητική η εικόνα του». Η φράση αποδίδεται στον υφυπουργό Τουρισµού (ΥΤ) Νικητιάδη.
«Εκείνο που έχει σημασία», συνέχισε ο Υ.Τ. «είναι οι ξένοι να ζήσουν κοντά µας, να δουν πώς γλεντάµε, πώς σκεφτόµαστε, γιατί ο τρόπος ζωής του Έλληνα είναι µοναδικός».
Πολύ πλάκα ο ΥΤ ! Καλά του τα ψέλνει η Βούλα Κεχαγιά στα ΝΕΑ: «Πόσους Ζορµπάδες µπορεί να βρει κανείς σήµερα στην Ελλάδα; Εκτός εάν συγχέουµε την καλή έννοια του Ζορµπά µε την κακώς εννοούµενη εικόνα του Καραγκιόζη. Γιατί τον πραγµατικό Καραγκιόζη τον διεκδικούν οι γείτονές µας. Και καλά κάνουν. Στα παράλια της Τουρκίας ο τουρισµός έχει απογειωθεί. Και οι τουριστικοί πράκτορες τρίβουν τα χέρια τους παρά το ότι η Τουρκία είναι αποδεδειγµένα πιο ακριβή από την Ελλάδα» σημειώνει η αρθρογράφος. Ο ΥΤ όμως πόσο κατανοεί και τι κάνει;

Απαραίτητα έγγραφα

Χάσαμε τον μαθητικό τουρισμό

Πριν από μέρες είχαμε αυτή την κουβέντα σε μια παρέα. Οι φίλοι μας γύρω και οι συμπολίτες μας ζουν από τον τουρισμό. Και η Ελλάδα από τον τουρισμό περιμένει να βγάλει τα σπασμένα.

Πως λοιπόν κύριε διαμαρτύρεσαι για τους Γερμανούς, τους Άγγλους τους Αμερικανούς τουρίστες που δεν έρχονται στον τόπο σου να αφήσουν τα χρήματά τους τη στιγμή που τα παιδιά σου τα στέλνεις πενταήμερη στην Πράγα και στη Βαρκελώνη;

Μα είναι πιο φτηνά να πάνε στην Πράγα ή στη Βαρκελώνη απ’ ότι στη Θεσσαλονίκη είναι ο αντίλογος. Και λοιπόν; Εκεί είναι το πρόβλημα; Τα 20 € ή τα 30 €;

Όταν και οι υπόλοιποι θα ακολουθήσουν το δρόμο των παιδιών σας θα δούμε τι θα κάνετε…

Εγώ, μου είπε κάποιος συνάδελφος, στο σχολείο μου τους το έθεσα. Η απάντηση: ελα μωρέ… σιγά μη περιμένει η ελληνική οικονομία από το 15^ο Λύκειο Κωλοπετεινίτσας.

Φυσικά και δεν περιμένει από το συγκεκριμένο, αλλά από το σύνολο των Λυκείων περιμένει. Το ίδιο και ο κλέφτης καφετζής, ο εστιάτορας, ο ξενοδόχος… Να δούμε όμως τι θα γίνει όταν πάρουνε όλοι μαζί την κατρακύλα με τέτοιες συμπεριφορές.

Όταν ενδυναμώνονται οι ανταγωνιστές με χρήματα δικά μας και όταν η νοοτροπία μας δείχνει τον δρόμο που χαράζει η κουτουπονηριά μας μην ψάχνουμε για συνομωσίες. Ο εχθρός είναι εντός των τειχών.

Και αν νομίζετε ότι το πράμα σταματάει εκεί πλανάστε πλάνην οικτράν. Σήμερα θίγουν το θέμα τα ΝΕΑ. Στο δημοσίευμα μαθαίνουμε ακόμα ότι το υπουργείο Παιδείας για τις εκδρομές των μαθητών στο εξωτερικό δίνει ακόμα μια μέρα άδεια, από τον μέγιστο αριθμό ημερών που προβλέπεται.

Ο μαθητικός τουρισμός και όλα τα άλλα που χάνονται ένα ένα, χάνονται γιατί έχουμε χάσει τον μπούσουλα.

Τώρα την καλοκαιριά μικρό μου

Τον Απρίλιο του 2009 αναδείχθηκε ως η πόλη με την υψηλότερη ποιότητα ζωής σε παγκόσμια κλίμακα. Τον Μάιο, για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά ως πρωτεύουσα των συνεδρίων. Η Βιέννη, σύμφωνα με ανάρτηση τοy τρωκτικού ( σχετικά ), αποσπά τώρα και τον τίτλο της "δημοφιλέστερης πόλης της Ευρώπης".

Σύμφωνα με στατιστική διεθνούς πύλης κρατήσεων η Βιέννη βρέθηκε το 2009 στην πρώτη θέση των δημοφιλών ευρωπαϊκών πόλεων, ακολουθούμενη από το Παρίσι και το Λονδίνο.

Σύμφωνα με την ανάρτηση: "Οπως αναφέρεται στην στατιστική αυτή, οι τιμές των ξενοδοχείων στη Βιέννη, είχαν τον περασμένο χρόνο μία μείωση, κατά μέσο όρο, της τάξης του 18 ο/ο, σε σχέση με το 2008.

Η ίδια στατιστική διαπιστώνει μεγάλες διαφορές στο κόστος διανυκτέρευσης στις ευρωπαϊκές πόλεις, για παράδειγμα η Ζυρίχη, με μέσο κόστος διανυκτέρευσης στα 124 Ευρώ, είναι πάνω από δύο φορές ακριβότερη από την Πράγα, η οποία με ένα μέσο κόστος διανυκτέρευσης 59 Ευρώ, εμφανίζεται ως η πλέον συμφέρουσα πόλη στην Ευρώπη.

Σε παγκόσμια κλίμακα, η Νέα Υόρκη είναι η, με απόσταση, ακριβότερη πόλη, καθώς η μέση τιμή δωματίου σε ξενοδοχείο ανέρχεται σε 157 Ευρώ, και αυτό παρόλη τη μείωση των τιμών τον περασμένο χρόνο κατά 18 ο/ο.

Οπως αναφέρεται στη στατιστική, η Ελβετία, έχοντας συνολικά τέσσερις πόλεις της, συγκεκριμένα Γενεύη, Ζυρίχη, Βασιλεία και Βέρνη, που βρίσκονται μεταξύ των δέκα ακριβότερων τουριστικών προορισμών σε παγκόσμια κλίμακα, θεωρείται η ακριβότερη χώρα διακοπών στον κόσμο". Αυτά προς γνώσιν.

Ζάκυνθος

Η νήσος Ζάκυνθος («Τζάντε» = διαμάντι και «Φιόρο του Λεβάντε» = άνθος της Ανατολής) είναι περίπου το 22% σε έκταση και μισή στους κατοίκους από το νομό Λασιθίου. Η ομώνυμη πρωτεύουσα λίγο μεγαλύτερη (15.000) από την αντίστοιχη του νομού μας.

Η πατρίδα του Σολωμού -ο οποίος έχει τις ρίζες του στα χωριά της Σητείας- του Κάλβου και του Φώσκολου, είχε μια πολυτάραχη ιστορική πορεία η οποία οριοθετείται από το βασίλειο του Ομηρικού Οδυσσέα μέχρι την ένωσή της με την Ελλάδα, μαζί και με τα υπόλοιπα Επτάνησα. Ο τόπος μας, στο σύνολό του, χαρακτηρίζεται από τους αγώνες για την ελευθερία, τις θυσίες και τα σπουδαία πολιτιστικά δημιουργήματα κατά τις ειρηνικές περιόδους. Η Ζάκυνθος δεν ξεφεύγει από τον γενικό αυτό κανόνα.

Συχνά ακούμε να μιλάνε για τα σημερινά χάλια της Αθήνας και να λένε πως μόνο ένας μεγάλος σεισμός μπορεί να σταθεί αφορμή για να ξαναχτιστεί αυτή σε σωστές βάσεις και με ανθρώπινο πρόσωπο. Η Ζάκυνθος, όπως ξέρουμε και από τα σχολικά μας μαθήματα, βρίσκεται στα όρια των λιθοσφαιρικών πλακών Αφρικής και Ευρασίας. Το αποτέλεσμα είναι ότι υφίσταται πάρα πολύ συχνά τις επισκέψεις του Εγκέλαδου. Σε μια απ’ αυτές, το 1953, οι συνέπειες ήταν ολέθριες. Η πόλη της Ζακύνθου, καθώς και ένα μεγάλο μέρος του νησιού ισοπεδώθηκε. Η επταήμερη πυρκαγιά που επακολούθησε ολοκλήρωσε την καταστροφή. Στο μεταβυζαντινό μουσείο της πόλης υπάρχει μακέτα με την πόλη πριν το σεισμό. Όμως οι Ζακυνθιογράφοι υποστηρίζουν ότι η πόλη ξαναχτίστηκε με ρυθμούς και αισθητική εντελώς διαφορετική από εκείνη που είχε η πόλη πριν. Άλλαξε η φυσιογνωμία της. Η πόλη που ξαναχτίστηκε δεν είχε σχέση με την παλιά. Η πολιτιστική καταστροφή ήταν το ίδιο μεγάλη με τη φυσική, ισχυρίζονται. Πραγματικά, οι αναφορές που γίνονται σχετικά με τα μνημεία και τα οικοδομήματα έχουν ορόσημο το 1953. Οι συγκρίσεις γίνονται με το πριν και το μετά.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό της Ζακύνθου και σημείο αναφοράς, επίσης, για τους Ζακυνθινούς είναι ο Άγιος. Έτσι αποκαλούν τον άγιο Διονύσιο. Τιμούν τη μνήμη του δυο φορές το χρόνο, τον Αύγουστο και το Δεκέμβριο. Τον Αύγουστο που βρεθήκαμε έβγαλαν το σκήνωμα του Αγίου από τη μόνιμη θέση του και το εξέθεσαν σε λαϊκό προσκύνημα για τέσσερις μέρες. Στο πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνονταν και λιτανεία με παλλαϊκή συμμετοχή. Για το σκοπό αυτό είχαν έρθει και αρκετοί προσκυνητές από άλλα μέρη της Ελλάδας. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων αυτών διοργανώθηκαν εμποροπανηγύρεις, παζάρι, εκθέσεις, και υπαίθριοι πάγκοι στους οποίους προσφέρονταν, τα ντόπια εδέσματα φιτούρα, μαντολάτο, παστέλι κ.α.

Η γνώση αποκτάται με διάφορους τρόπους. Ο βιωματικός είναι ο πιο αποτελεσματικός. Γι’ αυτό συχνά λέμε γι’ αυτούς που παίρνουν αποφάσεις για την κοινωνία ότι θα πρέπει να βγαίνουν από τα γραφεία τους και να αφουγκράζονται τον κόσμο, τους πολίτες και την κοινωνία στο όνομα της οποίας παίρνουν τις αποφάσεις. Επεκτείνοντας τη συλλογιστική να πηγαίνουν, όπως κάνανε σε άλλες εποχές οι σοφοί, και σε άλλους τόπους όχι για απομόνωση και «χαλάρωση» (άλλο φρούτο και τούτο των μεσημεριανάδικων) αλλά για να αποκτήσουν βιώματα και γνώση από τόπους που αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα. Για να βλέπουν από κοντά το πώς αντιμετωπίζεται στις άλλες κοινωνίες η καθημερινότητα και τα άλλα σχετικά που έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής των κατοίκων τους. Θα είμαστε, βεβαίως, οι τελευταίοι που θα ισχυριστούμε ότι φτάνει κάτι τέτοιο από μόνο του για να γίνει αποτελεσματική η διοίκηση. Όμως, όπως στις θεωρίες της μάθησης, η ποικιλία και ο τρόπος απόκτησης καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό και την ποιότητα των πληροφοριών που προσλαμβάνουμε. Και όπως η καθαριότητα για την αρχοντιά, η ποιοτική πληροφορία είναι «η μισή διοίκηση».

Το νησί της Ζακύνθου φαίνεται ότι εξαρτάται σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό. Η τουριστική περίοδος, όπως μας είπαν διαρκεί από Μάιο μέχρι και Οκτώβριο. Οι προσφερόμενες υπηρεσίες που είχαμε την ευκαιρία να δούμε ήταν πολύ καλές. Οι χώροι γενικά καθαροί. Οι Ζακυνθινοί ευγενικοί και πρόθυμοι για οποιαδήποτε εξυπηρέτηση. Στη Ζάκυνθο εκτός από Άγγλους και Ιταλούς κάνουν τις διακοπές τους και αρκετοί Έλληνες. Έχουν κι εδώ τα Μάλια τους, ονομάζονται Λαγανάς.

Θαυμάσια τοπία, οι παραλίες ομαλές και αμμώδεις, τα νερά ζεστά. Ίσως γι’ αυτό πηγαίνουν εκεί οι ονομαστές χελώνες Καρέτες για να γεννήσουν τ’ αυγά τους. Το τοπίο κυρίως ορεινό αλλά καταπράσινο. Η δυτική Ελλάδα έχει πολλές βροχές. Όμως και στο μέρος αυτό της πατρίδας μας οι πυρκαγιές του καλοκαιριού δεν σεβάστηκαν το τοπίο. «Από αμέλεια;», ρωτήσαμε. «Μπα, συμφέροντα!» εισπράξαμε την απάντηση. Η τελευταία φωτιά σταμάτησε στη θάλασσα.

Μοναδικές οι μπλε σπηλιές και η παραλία στο «ναυάγιο». Στα αρνητικά το κακό οδικό δίκτυο και η σήμανση στους δρόμους. Επίσης, δεν βρήκαμε με άνεση τουριστικούς οδηγούς. Ενδεχομένως το πρόβλημα να ήταν δικό μας.

Στην πόλη της Ζακύνθου υπάρχουν τρία μουσεία. Το Μεταβυζαντινό με εκκλησιαστικά εκθέματα (αγιογραφίες, εικόνες, τέμπλα, εκκλησιαστικά σκεύη κ.α.) πολύ καλά οργανωμένο και με θαυμάσιους χώρους έκθεσης.

Το Μουσείο Επιφανών Ζακυνθινών στο οποίο υπάρχουν, σε αυτόνομη αίθουσα, τα μαυσωλεία του Σολωμού και του Κάλβου, ενώ στους άλλους χώρους εκτίθενται χειρόγραφα, προσωπικά είδη κ.α. όχι μόνο των δυο μεγάλων ποιητών αλλά και του εθνικού ποιητή της Ιταλίας Ούγκο Φώσκολου, ο οποίος είναι Ζακυνθινός, του Γρηγορίου Ξενόπουλου, του Διονυσίου Ρώμα και πολλών άλλων επιφανών ντόπιων.

Στη Ζάκυνθο, αναφέρει σχετικό ενημερωτικό φυλλάδιο, εκδίδονται περίπου σαράντα βιβλία το χρόνο. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία προβάλλει την είδηση, παίζει καθοριστικό ρόλο σ’ αυτό. Στο ίδιο σημείωμα διαβάζουμε ότι η μέρα των διανοουμένων τιμάται ξεχωριστά στην πόλη της Ζακύνθου (18 Μαΐου).

Πήγαμε στη Ζάκυνθο ελπίζοντας να ακούσουμε και Ζακυνθινές καντάδες. Να δούμε το Νιόνιο του Θεάτρου Σκιών, να ακούσουμε τη γνωστή μελωδική ντοπιολαλιά. Δεν είχαμε την τύχη όμως. Όπως μας είπαν, λίγες καντάδες σε ταβέρνες για ξένους μπορείτε να ακούσετε. Πιθανόν μεταξύ τους οι Ζακυνθινοί να διοργανώνουν γλέντια και να τα λένε …

Η Ζάκυνθος είχε θέατρο το οποίο όμως καταστράφηκε το ’53. Οι κάτοικοι έχουν υψηλή θεατρική κουλτούρα και δεν είναι τυχαίο το ότι ο Ρώμας και ο Ξενόπουλος είναι δικά της παιδιά. Στο θέατρό τους αυτό ανέβαζαν και όπερα, είδος που έφεραν οι Ιταλοί κατακτητές στο νησί. Σήμερα το κτίριο του θεάτρου ξαναχτίστηκε –είναι στα τελειώματα- και ένα από τα θέματα των τοπικών εφημερίδων (δυο ημερήσιες, μια εβδομαδιαία και ένα μηνιαίο περιοδικό) είναι ο τρόπος που θα λειτουργεί. Αποτελεί δε σημείο δημόσιων αντιπαραθέσεων η προώθηση των ημετέρων, τα προβλήματα κακοδιαχείριση των τοπικών οργανισμών κ.α.

Τα Επτάνησα έχουν άλλο χρώμα από το Αιγαίο. Το πράσινο είναι κυρίαρχο. Το μελτέμι άγνωστο. Το τοπίο ήρεμο. Στη Ζάκυνθο μπορείτε να πάτε με μεγάλα καράβια (μια ώρα περίπου) από την Κυλλήνη.

Πεθαίνοντας στην Παμπλόνα

Η αδρεναλίνη είναι ορμόνη, η οποία σε κανονικές συνθήκες εκκρίνεται στο αίμα σε μικρές ποσότητες για να ρυθμίζει την πίεση. Αν όμως κάποιος νοιώσει θυμό ή φόβο η αδρεναλίνη εκκρίνεται σε μεγαλύτερες ποσότητες, ανάλογα με την ένταση του συναισθήματος, και προετοιμάζει τον οργανισμό για «φυγή ή μάχη». Την υπερέκκριση προκαλεί το μυαλό όταν αντιληφθεί ότι χρειάζονται ακραία μέτρα. Η υπερέκκριση διεγείρει το σώμα και δε σε αφήνει ήσυχο. Στους αθλητές συμβαίνει όταν απαιτείται μεγάλη προσπάθεια. Όταν βιώνεις ακραία κατάσταση, όπως για παράδειγμα στο τζάμπιγκ, στο ράλι κλπ. Όμως και οι θεατές έχουν ανάλογη συμπεριφορά. Στο ποδόσφαιρο για παράδειγμα βρίζουν, πετάνε το τρανζιστοράκι, το μπουκάλι με το νερό, ξηλώνουν το πουλόβερ, πλακώνονται στο ξύλο με τους διπλανούς κ.α.

Είναι κακό να ανεβαίνει η αδρεναλίνη και να μην κάνεις τίποτα για να «καεί» και να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα η πίεση του αίματος, γιατί κινδυνεύεις να πάθεις εγκεφαλικό, ανακοπή καρδιάς κ.α. Όμως η μεγάλη έκκριση δημιουργεί ευχαρίστηση, σε μαστουρώνει. Αυτός είναι και ο σημαντικότερος λόγος που μπαίνουνε πολλοί στο παιχνίδι με την αδρεναλίνη, όταν επιδιώκουν και βιώνουν ακραίες και επικίνδυνες καταστάσεις, οι οποίες δεν περιορίζονται μόνο στα σπορ και τα ολυμπιακά αθλήματα.

Το 1932 ο νομπελίστας Χέμινγουεϊ εξέδωσε το βιβλίο του «Θάνατος στο απομεσήμερο», ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που γράφτηκαν για τις ταυρομαχίες. Με λογοτεχνική γλώσσα μιλά όχι μόνο για την Ισπανία και τους Ισπανούς αλλά και για τη λογοτεχνία, την τέχνη, τη μεταφυσική, την τιμή, την ανδρεία, το θάνατο, με τρόπο ευθύ και ωμό. Είχε προηγηθεί το «Ο ήλιος ανατέλλει ξανά» το 1926, το οποίο αναφερόταν και στις ταυροδρομίες της Παμπλόνα.

Η Παμπλόνα είναι μια πόλη 185.000 κατοίκων στη βόρεια Ισπανία, στη χώρα των Βάσκων, γνωστή κυρίως για το ετήσιο φεστιβάλ του Σαν Φερμίν. Η γιορτή διαρκεί εννέα μέρες τον Ιούλιο που τιμάται ο πολιούχος της πόλης. Κατά τη διάρκειά της κάθε πρωί, γύρω στις οκτώ, αφήνεται ελεύθερο ένα κοπάδι μαινόμενων ταύρων σε μια διαδρομή 825 μέτρων μέσα από τα δρομάκια της πόλης για να καταλήξουν στην αρένα. Η διαδρομή διαρκεί περίπου τρία λεπτά. Οι ταυροδρομίες είναι τοπικό έθιμο το οποίο σύμφωνα με την παράδοση άρχισε τον 13^ο αιώνα, κατά τη διάρκεια του οποίου οι λάτρεις του τρέχουν και προσπαθούν να πλησιάσουν όλο και πιο κοντά τους ταύρους, κινδυνεύοντας να πέσουν ή να χτυπηθούν από τα κέρατά τους. Από το 1911 έχουν χάσει τη ζωή τους 14 άτομα και φέτος (9-7-09) προσετέθη και ένας ακόμα ανεβάζοντας τον αριθμό στους 15.

Αν θελήσουμε να φέρουμε το έθιμο πιο στα δικά μας, θα λέγαμε ότι είναι σαν να κάνει κανείς αναρρίχηση σε πάγο ή κόντρες με μηχανές στην παραλιακή του Αλίμου ή ράφτινγκ στον ποταμό Λούσιο κατά τη διάρκεια καταιγίδας.

Θα περίμενε κανείς ότι το έθιμο αφορά μερικούς πειραγμένους. Λάθος. Οι εορτασμοί στη μνήμη του πολιούχου της Παμπλόνα Σαν Φερμίν, λέει η σχετική ειδησεογραφία, προσελκύουν τουλάχιστον ένα εκατομμύριο τουρίστες κάθε χρόνο. Μετέχουν δε στις ταυροδρομίες εκατοντάδες νέοι από το εξωτερικό, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους είναι Αγγλοσάξονες.

«Από πολύ νωρίς το πρωί (6.00) θα αναχωρήσουμε για την Παμπλόνα», λέει ο οδηγός τουριστικού πρακτορείου, «για το φημισμένο φεστιβάλ του Σαν Φερμίν, όπου ο τοπικός μας συνεργάτης θα μας μεταφέρει σε ιδιωτικό μπαλκόνι από το οποίο θα παρακολουθήσουμε (στις 8.00) το ‘τρέξιμο των ταύρων’ » , δηλαδή την ταυροδρομία. Το φεστιβάλ και οι ταυροδρομίες αποτελούν μεγάλη τουριστική ατραξιόν.

Παράδοση λοιπόν το έθιμο. Και γιατί κάθε παράδοση αποτελεί θέσφατο; Στο ποδόσφαιρο, για παράδειγμα, λέμε ότι η παράδοση υπάρχει για να σπάει. Ο λιθοβολισμός μέχρι θανάτου για τους μοιχούς σε κάποια μέρη αποτελεί παράδοση, όπως και η κλειτοριδεκτομή. Στην Κρήτη οι μπαλωθιές είναι μια παράδοση που έχει προκαλέσει αρκετά αθώα θύματα και έχει επίσης δημιουργήσει κίνηση στους κύκλους των διανοουμένων για να σταματήσει αυτό το κακό έθιμο. Ο σκοτεινός φιλόσοφος Ηράκλειτος το έλεγε με όχι άμεσα κατανοητό τρόπο –τι σκοτεινός θα ήτανε άλλωστε- «μη γίνεστε παιδιά των γονιών σας», υπονοώντας ότι δεν θα πρέπει να διαιωνίζετε χαζές παραδόσεις και δεισιδαιμονίες που σας μετέφεραν οι γονείς σας.

«Εν οίδα»: η καλύτερη παράδοση είναι η κριτική σκέψη. Σοβαρό το πρόβλημα αν δεν μπορείς να σκεφτείς έξω από το πλαίσιο των ηθών και των εθίμων. Η κοινωνία επίσης τεστάρεται στο πόσο ανεκτική είναι σ’ αυτούς που κινούνται έξω από αυτό το πλαίσιο, στο πόσο δηλαδή αυτό που λέμε παράδοση έχει υποχρεωτικό και όχι προαιρετικό χαρακτήρα.

Λίγο λοιπόν η παράδοση, λίγο ο Χέμινγουεϊ, πολλή η αδρεναλίνη, χαμός κάθε χρόνο στην Παμπλόνα. Και αντί «από έρωτα να πεθαίνουν τα κλαριά», όπως τραγουδούσε ο Λόρκα για την πατρίδα του, αντί να πεθαίνουν οι άνθρωποι για έναν μεγάλο σκοπό, όπως στο θρυλικό φιλμ «Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη», μεθυσμένους τους βρίσκει ο χάρος στα σοκάκια της Παμπλόνα. Μωραίνει Κύριος ον βούλεται απολέσαι. Όταν η παράδοση φέρνει πολλά χρήματα, δυστυχώς, όσο κακή κι αν είναι πολύ δύσκολα αλλάζει. Τα μάτια σας και τα παιδιά, από κακά έθιμα και από κακές συναναστροφές.

Ταξιδεύοντας

Η αρχή των ταξιδιών θα πρέπει να βρίσκεται στην προϊστορική εποχή, μόλις ο άνθρωπος άρχισε να διαμορφώνει τα πρώτα μέσα συγκοινωνίας. Η επικοινωνία κυρίως για εμπορικούς λόγους. Οι διηγήσεις των ταξιδιωτών κατά την επιστροφή τους σίγουρα θα κέντριζαν τη φαντασία των συγχωριανών τους, θα δημιουργούσαν απορίες και ερωτηματικά για τους άγνωστους τόπους σταλάζοντάς τους την επιθυμία να τους γνωρίσουνε κι αυτοί.

Η λαχτάρα του ανθρώπου να δει και να μάθει καινούργια μέρη, στη συνέχεια, και οι δυσκολίες που μοιραία δημιουργούνται με τα ταξίδια πρέπει να γέννησαν τους μύθους. Η ανάγκη αφήγησης των μύθων οδήγησε στην ποίηση. Τι είναι η Οδύσσεια (8^ος π.Χ. αι.); Τι απηχεί; Μα φυσικά τις περιπλανήσεις της επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη ανάμεσα σε μακρινές και άγνωστες χώρες και απηχεί περιπέτειες και ταξιδιωτικές εντυπώσεις, χωρίς να περιορίζεται μόνο σ’ αυτά. Τα ταξίδια γίνονται συνειδητά για να εκφράσουν την ανάγκη γνωριμίας και επικοινωνίας των ανθρώπων, να δουν και να ζήσουν από κοντά τον τρόπο της ζωής τους, τον τρόπο που σκέφτονται. Ο Οδυσσέας «πολλών δ’ ανθρώπων οίδεν άστεα και νόον έγνω».

Τον 6ο π.Χ. αι. ο Σόλων, μια από τις πιο σημαντικές προσωπικότητες της Αττικής ιστορίας, εγκαταλείπει την Αθήνα για να ταξιδέψει, όπως μας πληροφορεί ο Ηρόδοτος και ο Αριστοτέλης, για να δει και να μάθει. Η φράση «θεωρίης είνεκεν» στα λόγια που του απευθύνει ο Κροίσος για να τον προσφωνήσει, όταν έφτασε στις Σάρδεις (Ηρόδοτος 1,30), σφραγίζει επιγραμματικά το χαρακτήρα του Έλληνα ταξιδιώτη, τη λαχτάρα για να δει και να αντλήσει πείρα.

Ίση σημασία με την ανάγκη του ανθρώπου για να ταξιδέψει έχει και η προσπάθειά του να καταγράψει τις εμπειρίες και τις ταξιδιωτικές του εντυπώσεις, αφήνοντάς μας έτσι να παρακολουθήσουμε τη σκέψη του και την εξέλιξή της. Τα πρώτα δείγματα αυτής της προσπάθειας εμφανίζονται τον 6ο αι. π.χ. μια εποχή κρίσιμη για τον πολιτικό, οικονομικό και γεωγραφικό Ελλαδικό χώρο. Η επικοινωνία που επέβαλλαν οι πανελλήνιοι αγώνες στα μεγάλα Ιερά της Ολυμπίας και των Δελφών από τον 8ο και τον 7ο αι. π.Χ., η φήμη των μαντείων στην Ελλάδα και στα παράλια της Ιωνίας καθώς και οι αποικίες που δημιουργήθηκαν από ορισμένες πόλεις της Ελλάδας άνοιξαν νέους δρόμους σ' όλους τους τομείς της ζωής. Η καλλιτεχνική δημιουργία και η φιλοσοφική σκέψη διαρθρωμένη γύρω από το υπαρξιακό πρόβλημα, προβάλλουν την προσπάθεια του ανθρώπου της αρχαϊκής εποχής, να ξεχωρίσει τα όρια του μύθου-έπους και του «λόγου» που οδηγεί στην αναζήτηση της αλήθειας.

Η συστηματική σπουδή και περιγραφή της επιφάνειας της Γης και των όσων συμβαίνουν πάνω της δημιούργησε την επιστήμη της γεωγραφίας. Οι πρώτες γεωγραφικές έννοιες αποκαλύπτονται στην Ελληνική Μυθολογία και ο Όμηρος θα πρέπει να θεωρείται ο πρώτος γεωγράφος. Ως επιστήμη και φιλοσοφία αναπτύχθηκε από τους Θαλή το Μιλήσιο, Ηρόδοτο, Ερατοσθένη, Ίππαρχο, Αριστοτέλη, Δικαίαρχο, Στράβωνα και Πτολεμαίο.

Προς το τέλος τού 6ου αι. π.Χ. ο Εκαταίος ο Μιλήσιος, Ιστορικός και γεωγράφος, στην προσπάθειά του να στηρίξει επιστημονικά τις γεωγραφικές του θεωρίες, επιχειρεί μία περιήγηση στην Ασία, Λιβύη, Αίγυπτο, Ελλήσποντο. Από το έργο του σώζονται μόνον αποσπάσματα. Περιγράφει δε χώρες και παραλίες της Μεσογείου, τη διαμόρφωση του εδάφους, τα ποτάμια και τα βουνά. Ο «Περίπλους» είναι μαζί ιστορία, γεωγραφία και τοπογραφία, καταγραφή ποικίλων εντυπώσεων από μια περιήγηση, ένα θαλάσσιο ταξίδι. Η «περιήγησις» την ίδια εποχή ταυτίζεται με τον «περίπλου», το γύρο δηλαδή των γεωγράφων. Το όνομα «περιηγητής» είναι ιερό αξίωμα όπως αναφέρεται στην Ολυμπία και σημαίνει τον εξηγητή, τον ξεναγό. «Περιηγητές» υπήρχαν σε ορισμένα Ιερά, κυρίως στην Ανατολή, για να εξηγούν. Και στον Πλάτωνα, σ' ένα χωρίο του Φαίδρου το «ξεναγείν» θεωρείται συνώνυμο τού «περιηγείσθαι».

Ο Ηρόδοτος τα ταξίδια (460-450 π.χ.) που περιγράφει στο έργο του τα κάνει μετά τους Περσικούς πολέμους. Είναι ο ιστοριογράφος «πατέρας της Ιστορίας» αλλά μαζί γεωγράφος και περιηγητής. Κίνητρό του η φιλομάθεια, η περιέργεια και η επιθυμία του να γνωρίσει τους λαούς που τη μεγάλη δύναμή τους σύντριψαν οι Αθηναίοι στις μάχες του Μαραθώνα, στη Σαλαμίνα, στις Θερμοπύλες και τη Μυκάλη. Το έργο του είναι δομημένο στα δίπολα: Έλληνες-βάρβαροι, Ευρώπη-Ασίας. Αφορά τις εντυπώσεις του από τη Μαύρη Θάλασσα, ως τη Σκυθία (Ν. Ρωσία), τη Μ. Ασία Έφεσο - Σάρδεις, την Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα, τη Ν. Ιταλία και Σικελία, την Ελλάδα και τα νησιά του Αιγαίου. Στην Αθήνα ήρθε πολλές φορές. Οδηγός του η «Περίοδος» του Εκαταίου. Ο Ηρόδοτος, όμως δεν κάνει ένα θαλάσσιο ταξίδι, «περίπλου» αλλά ταξίδια με συγκεκριμένο στόχο. Μέσα από το έργο του προβάλουν: Θρησκεία, ήθη και έθιμα, φυσική γεωγραφία και αρχαιολογία. Προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τα μνημεία, τους ναούς, τα τρόπαια των μαχών, τα έργα τέχνης και τα αναθήματα στα μεγάλα Ιερά, τις ξένες θεότητες και γενικά για τον τρόπο ζωής των λαών που γνώρισε. Είναι ασφαλώς ένας πρόδρομος του Παυσανία και βοηθός για την Ιστορία και την αρχαιολογική έρευνα.

Τον 4ο π.Χ. αι. έχει κιόλας αρχίσει ο θαυμασμός για την Ελλάδα με επίκεντρο την Αθήνα. Η πρώτη ενσυνείδητη προσπάθεια περιήγησης έχει κέντρο την Αθήνα. Δυστυχώς ελάχιστα στοιχεία έχουν σωθεί. Ο περιηγητής Διόδωρος γράφει για την Αττική στα «Περί μνημάτων» και «Περί δήμων» έργα του. Οι συνθήκες από τη μεγάλη πορεία του Αλεξάνδρου ευνοούν τις μετακινήσεις στο αχανές κράτος και οι εμπειρίες των Ελλήνων περιηγητών καταγράφονται στους «Περίπλους» και τους «Σταθμούς». Ο πλους του Νεάρχου από τις εκβολές του Ινδού μέχρι τον Ευφράτη, το ταξίδι του Πυθέα από την Ισπανία προς τα βορειοδυτικά της Ευρώπης, και η εύρεση του θαλάσσιου δρόμου από την Αίγυπτο στις Ινδίες, που περιγράφει ο Ποσειδώνος από την Απάμεια στο έργο του «Περί του ωκεανού», φανερώνουν τη δυνατότητα για μεγάλα ταξίδια.

Ο Στράβων (63/64 π.Χ – 23 μ.Χ.) υπήρξε ιστορικός, γεωγράφος και φιλόσοφος. Ως γεωγράφος, συγκαταλέγεται στους διασημότερους της αρχαίας εποχής. Ταξίδεψε αρκετά και κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του μάζεψε το υλικό το οποίο αξιοποίησε για τη συγγραφή των ιστορικών και γεωγραφικών έργων του. Το έργο του «Γεωγραφικά», που αποτελείται από 17 βιβλία, σώζεται ακέραιο, είναι ένα περιληπτικό, αλλά σαφές και μεθοδικό σύγγραμμα, που αφορά την πληροφόρηση για τα πράγματα της εποχής του. Παρουσιάζει την περιγραφική ιστορία ανθρώπων και πόλεων από διαφορετικές περιοχές του τότε γνωστού κόσμου. Το έργο αυτό του Στράβωνος είναι, θα μπορούσαμε να πούμε, ο πιο ακριβής και ποιοτικός «παγκόσμιος Γεωγραφικός Άτλας» της εποχής του.

Ο 1^ος μ.Χ. αι. είναι η χρυσή εποχή των ταξιδιών. Οι Αύγουστος και Νέρων ταξιδεύουν στην Ελλάδα. Η αδρή περιγραφή του Στράβωνα για την Ελλάδα στα «Γεωγραφικά», συμπληρώνεται τον επόμενο αιώνα από τον Παυσανία. Πριν απ’ αυτόν ο Διονύσιος ο περιηγητής πρώτος καθιερώνει την περιήγηση ως ξεχωριστό φιλολογικό είδος, όπως ο Στράβων τη γεωγραφία.

Η πνευματική ζωή στην Ελλάδα την περίοδο των φιλελλήνων αυτοκρατόρων Αδριανού και Αντωνίνων γνωρίζει μια καινούργια άνθηση. Η Ελλάδα είναι ο τόπος που φιλοδοξεί να επισκεφθεί κάθε καλλιεργημένος άνθρωπος. Το έργο του Παυσανία, «Ελλάδος περιήγησις» γράφτηκε την εποχή των Αντωνίνων, γύρω στο 150 μ.Χ., τότε που το πέρασμα από χώρα σε χώρα, χωρίς διατυπώσεις, δημιουργούσε ζωηρή επιθυμία για ταξίδια. Το έργο του είναι πηγή ανεκτίμητη για την τοπογραφία, την ιστορία και τα μνημεία, όχι μόνο της κλασικής εποχής αλλά της ελληνιστικής και της ρωμαϊκής. Η συμβολή του βρίσκεται κυρίως στο ότι κατέγραψε περιφρονημένα στοιχεία του λαϊκού πολιτισμού που του έδιναν την ευκαιρία να αναφέρει θρύλους και τοπικές λαϊκές παραδόσεις. Μύθοι, θεότητες, λατρεία και αναφορά ασήμαντων γεγονότων μειώνουν την επιστημονική γραφή, με αποτέλεσμα να κουράζουν το μελετητή αλλά να ικανοποιούν το εγκυκλοπαιδικό ενδιαφέρον του κοινού της εποχής του, και να τρέφουν το θαυμασμό του για το μεγαλείο της Ελλάδας. Στο έργο του, που αποτελεί πολύτιμο οδηγητή του σημερινού ιστορικού και αρχαιολόγου, διακρίνομε το θερμό ενδιαφέρον και θαυμασμό για το μεγάλο παρελθόν του ελληνικού ηπειρωτικού χώρου. Είναι ίσως ένα τελευταίο προσκύνημα στους ολύμπιους θεούς πριν αρχίσει ο μεσαίωνας.

Η χαρτογράφηση την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας πρόσθεσε νέες τεχνικές στην επιστήμη της γεωγραφίας. Ο περίπλους, δηλαδή η περιγραφή λιμανιών και της στεριάς από έναν που θα ακολουθούσε την ακτογραμμή με κάποιο πλεούμενο, βελτιώνεται. Οι Άραβες κατά την περίοδο του Μεσαίωνα αξιοποίησαν τις ελληνικές και ρωμαϊκές τεχνικές και δημιούργησαν δικές τους.

Ευρωπαίοι και άλλοι περιηγητές (Σατοβριάνδος, Γκιλιέ, Τσελεμπή κ.α.) διέσωσαν στα βιβλία τους πολλές εικόνες από την τουρκοκρατούμενη Ελλάδα και μάλιστα οι Ευρωπαίοι με τις διηγήσεις τους δημιούργησαν φιλελληνικό κλίμα στην Ευρώπη πριν και κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Τα έργα τους, όπως και εκείνα των αρχαίων σε πολλές περιπτώσεις είναι μοναδικές ιστορικές πηγές για αρκετές περιοχές της χώρας μας.

Σήμερα που τα ταξίδια το καλοκαίρι έχουν γίνει θεσμός μπορεί κανείς, εκτός από το Διαδίκτυο, που είναι γεμάτο από κάθε είδους πληροφορίες, να βρει θαυμάσιους τουριστικούς οδηγούς –ας είν’ καλά η τοπική αυτοδιοίκηση- και λεπτομερείς χάρτες με τα αξιοθέατα κάθε χώρου, φυσιολατρικές διαδρομές, εξαίσιες εικόνες, πιάτα κ.α. (Η ελληνική πατριδογνωσία σήμερα γράφεται από τον Ηλία Μαμαλάκη. Ποιος ξέρει τη Σίφνο; Οι περισσότεροι θυμούνται το μέρος με την ωραία ρεβιθάδα… το κοκορέτσι, τη φασολάδα, το σπεντζοφάι, την παστιτσάδα, το χαλούμι… Εκεί που έχει τα καλά ρακάδικα, βοήθειά μας). Τα ταξιδιωτικά, επίσης, των εφημερίδων πολλές φορές, το ξέρει ο κόσμος, γράφονται εις αντάλλαγμα πώλησης διαφημιστικού χώρου και στο πλαίσιο φανερών ή κρυφών δημοσίων σχέσεων.

Καλή η τοπική αυτοδιοίκηση, σεβαστές οι φιλόπονες προσπάθειες των ανθρώπων της, αλλά εκτός από τις πολυτελείς εκδόσεις, οι πληροφορίες χρηστικές (δεν είναι κακό) και πρωτογενείς (είναι κακό να είναι μόνο τέτοιες): Που θα πας για να καταναλώσεις, να αφήσεις το χρήμα και να τονώσεις την τοπική οικονομία. Απευθύνονται σε πελάτες, οι οποίοι αγοράζουν τουριστικά προϊόντα και υπηρεσίες. Έχουν και αυτά, βέβαια, να παίξουν ένα ρόλο... Άλλα, όμως, τα μάτια του χι δημοσίου υπαλλήλου και άλλα του Παπαντωνίου, του Καζαντζάκη, και του Παναγιωτόπουλου.

Άλλο να περιγράφεις αυτό που βλέπεις και άλλο να βλέπεις πίσω από αυτά που φαίνονται και να τα μεταφέρει στο χαρτί προκαλώντας τη φαντασία και το συναίσθημα. Οι ταξιδιωτικές εντυπώσεις αποτελούν είδος της σύγχρονης πεζογραφίας. Είναι οι ψυχικές αντιδράσεις του συγγραφέα από τις επισκέψεις των τόπων με λογοτεχνική μορφή και προσωπικό ύφος.

Ο Α. Μωραϊτίδης είναι ο πρώτος συγγραφέας ταξιδιωτικών εντυπώσεων με το βιβλίο του «Με του βοριά τα κύματα». Ο Ζ. Παπαντωνίου με το «Άγιον Όρος», «Το Βυζάντιο που δεν απέθανε» κ.α. Ο Καζαντζάκης, ο πιο ταξιδεμένος λογοτέχνης της εποχής του, έγραψε τα βιβλία «Αγγλία», «Ιαπωνία», «Ισπανία» και «Ρωσσία». Ο Κ. Ουράνης τα «Ελληνικά Ταξίδια». Ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος το «Ελληνικοί ορίζοντες», «Σκαραβαίος ο Ιερός», «Η Λυρική Ευρώπη», «Ο κόσμος της Κίνας» κ.α. Ο Κόντογλου τα «Ταξίδια» κλπ

Ήλιος, Ελύτης, καλοκαίρι. Με τη φέτα το καρπούζι στο ’να χέρι, Ρομβινσώνες με δισάκια ή με χρυσές κάρτες, στο Πήλιο ή στη Μύκονο, στην άμμο την ξανθή ή στην πισίνα στα πλακάκια, στο αρμυρίκι ή την ομπρέλα, στις θαλασσινές σπηλιές ή στο πανηγύρι του χωριού. Μάτια μου η Ελλάδα την πάει τη φεγγαράδα. Πάει όμως και το νυχτολούλουδο και το μαϊστράλι και το όνειρο. Και το ούζο με μεζέ πάει, παρά θιν αλός βεβαίως βεβαίως. Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα μ’ ανασταίνει.

Παρά το γνωστό ακκισμό «ωραίος λαός των ορέων», είν’ η ζωή μας θάλασσα και η θάλασσα η ζωή μας, στη χώρα όπου μας έλαχε να ζούμε. Για μερικούς είναι κι άπονη. Όμως, λαός ευρηματικός είμαστε, όλοι θα ζήσουμε. Τα καλύτερα ταξίδια, ποιος δεν το ξέρει, στο μυαλό και στο χάρτη μας τα κάναμε. Και στην πόλη έχει κάτι νύχτες με φεγγάρι, μες τα θερινά τα σινεμά ... Κανείς ποτέ δεν θα πεθάνει από πλήξη σ’ αυτή τη χώρα. Ελλάς ο παράδεισος.

Όπου κι αν πάτε διακοπές, όπου και αν βρεθείτε, πάρτε μαζί σας έναν Καζαντζάκη, έναν Παναγιωτόπουλο. Το μέλλον προβλέπεται ξηρό. Μην αφήσετε το καλοκαίρι να γίνει πραγματική εποχή ξηρασίας. Ανακαλύψτε και βάλτε στην παρέα σας ενδιαφέροντες ανθρώπους, με γούστο, με απόψεις για τα πράγματα, την κοινωνία και τους χώρους που θα επισκεφθείτε στις διακοπές σας. Ακόμα κι αν θα τους επισκεφθείτε νοερώς.

Στο δρόμο που χάραξε ο Σαμαράς

Σήμερα (15-6-09) -πριν από 15 χρόνια έφυγε ο Μάνος Χατζιδάκις- άνοιξε στο διαδίκτυο το νέο μουσείο της Ακρόπολης των Αθηνών. «Ένα διαμάντι για τη χώρα μας» χαρακτηρίζεται από το σύνολο του τύπου το νέο μουσείο, το οποίο ανοίγει τις πύλες του στις 20 Ιουνίου με επίσημους προσκεκλημένους από όλο τον κόσμο. Στη διεύθυνση http://www.theacropolismuseum.gr/ μπορεί κανείς να πάρει μια γεύση από το νέο μουσείο παρά το ότι δεν είναι όλες οι σελίδες έτοιμες.
Στο μήνυμά του, στην ιστοσελίδα, ο υπουργός πολιτισμού Α. Σαμαράς σημειώνει ότι 188 χρόνια από την εθνική μας ανεξαρτησία εκπληρώνεται ένα χρέος του έθνους μας προς την κληρονομιά του. Το υπέρτατο μνημείο του αρχαίου κλασικού πολιτισμού αποκτά το δικό του μουσείο.
Όμως ο υπουργός έκανε μια κίνηση ιδιοφυή, κατά την άποψή μας: Όρισε την είσοδο για όλο στο 2009, για το μοναδικό μουσείο αυτό, στο 1€. Από δε το 2010 η τιμή θα γίνει 5 €, ποσό που είναι σαφώς μικρότερο από το αντίστοιχο του Λούβρου (14 ευρώ) ή του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης (20 ευρώ). «Η τιμή του γενικού εισιτηρίου είναι απροσδόκητα προνομιακή και απόλυτα αναγκαία, για να δώσουμε τη δυνατότητα στους πάντες να επισκεφθούν το καινούργιο μουσείο της Ακρόπολης, αλλά και για να τιμήσουμε τον Έλληνα φορολογούμενο, που το χρηματοδότησε από τον ιδρώτα του», είπε ο υπουργός Πολιτισμού Αντώνης Σαμαράς.
Όλα αυτά σε μια εποχή που μιλάμε για κρίση στον τουρισμό και στην οικονομία. Σε μια εποχή που δυσανασχετούμε που οι τουρίστες φεύγουν από την περιοχή μας για να πάνε στην Κνωσό και ζητάμε αναβάθμιση της Κεράς, της Λατούς και της Σπιναλόγκας (Ανατολή 22 Μαΐου). Ο υπουργός πολιτισμού έστειλε το μήνυμα.
Γιατί έρχονται οι τουρίστες στη χώρα μας; Ο φίλος μας ο Γιάννης ο Βάρδας το υποστηρίζει με μοναδικό τρόπο:
«Ποιος διαβασμένος άθρωπος σ’ όλης της Γης τα κράτη
δεν εδιδάχθη Πλάτωνα, Όμηρο και Σωκράτη;
Εδώ εγεννήθη ο Περικλής και η Δημοκρατία
εδώ το πρώτο θέατρο, εδώ η τραγωδία.
εδώ εγεννήθη η Ιατρική και η Λογοτεχνία
Όλος ο κόσμος ο καλός που έρχεται στη χώρα
περνά για τον Ηράκλειτο και για τον Πυθαγόρα.
Όλος ο κόσμος ο καλός που ’ρχεται στην Ελλάδα
έρχεται για τον Όμηρο και για την Ιλιάδα»
Αντί λοιπόν να του προσφέρουμε μόνο ρωμαϊκές απολαύσεις και λουκούλλεια γεύματα ας του δείξουμε και το δρόμο για τα τοπικά μουσεία. Όλοι αυτοί που έχουν τις μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες να επιδοτήσουν τις επισκέψεις στα μουσεία των πόλεων που βρίσκονται και να το χρησιμοποιήσουν κιόλας στις διαφημιστικές τους καμπάνιες.
Πόσο έχει η είσοδος στο Λαογραφικό Μουσείο Αγίου Νικολάου, 3€; Ο ξένος να πληρώνει 1€ και τα υπόλοιπα 2€ να τα δίνει ο επιχειρηματίας, ο δήμος, η νομαρχία, το υπουργείο πολιτισμού. Να στείλουν τον κόσμο στην πραγματική ποιότητα αυτού του τόπου και τότε αυτό θα επιστρέψει πολλαπλάσιο τις επόμενες χρονιές στις μονάδες τους και στη χώρα μας. Το κόστος είναι ελάχιστο και εν πάση περιπτώσει ας το κάνουν χορηγία.
Ανάλογα μπορούν να πράξουν και με τα έντυπα. Πόσα έντυπα κυκλοφορούν στα σαλόνια των ξενοδοχείων; Δεν εννοούμε τα διαφημιστικά που βγάζουν οι ίδιοι οι επιχειρηματίες με τις μοντέλες, τις πισίνες, τα γεμάτα πιάτα και φόντο τις μινωικές αρχαιότητες, τα οποία δεν αντέχουν ούτε στο στοιχειώδες ξεφύλλισμα. Αυτός που έχει τα χρήματα για να κάνει τις εκδόσεις δεν είναι σίγουρο ότι είναι και ο κατάλληλος για να γράψει. (Δυστυχώς το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στο χώρο αυτό. Αρκετά από τα χλιδάτα έντυπα φορέων είναι για τον ίδιο λόγο προς ανακύκλωση). Ας αφήσουμε κατά μέρος τα σχετικά «οι ξένοι δεν έρχονται εδώ για να διαβάσουν» που μας βολεύουν. Πάρα πολλοί ξένοι κουβαλάνε μαζί τους βιβλία. Όταν μιλάμε για ποιοτικό τουρισμό το μάτι μας θα πρέπει να είναι μόνο στο πορτοφόλι του τουρίστα; Βάζοντας οι ξενοδόχοι του νομού Λασιθίου στο σαλόνι του ξενοδοχείου τους π.χ. την Αμάλθεια δίνουν στις υπηρεσίες που προσφέρουν μια άλλη ποιότητα –με μηδενικό κόστος- και ένα κίνητρο στην τόπια πνευματική δραστηριότητα να αναπτυχθεί περαιτέρω.
Ο Σαμαράς το έστειλε το μήνυμα, για να δούμε αν θα έχει αποδέκτες.

Μουσεία και Πολιτιστικός τουρισμός

Ειδήσεις ...

.

Η 18η Μαΐου έχει οριστεί ως η Διεθνής Ημέρα Μουσείων. Την ημέρα αυτή έχουν οργανωθεί ποικίλες εκδηλώσεις και η είσοδος για το κοινό θα είναι ελεύθερη σε όλα τα μουσεία της χώρας.
Ποικίλες εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί [που; από ποιούς;] για το διάστημα από 15-25 Μαΐου. Εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης [που δίνουν εξετάσεις στα σχολεία τους], διαλέξεις [που;], οργανωμένες ξεναγήσεις [που;], μουσικές [που;] και άλλες εκδηλώσεις [που; ποιές;] θα γίνουν σε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και ιδρύματα σε όλη [καλό!] την Ελλάδα.
Η Διεθνής Ημέρα Μουσείων καθιερώθηκε από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) το 1977, με στόχο «να γίνουν τα Μουσεία φορείς πολιτισμικών ανταλλαγών προς όφελος του κοινωνικού συνόλου, με σκοπό την ανάπτυξη της μόρφωσης, την αμοιβαία κατανόηση και τη συνεργασία μεταξύ των λαών».
Με την επιλογή του φετινού θέματος «Μουσεία και Πολιτιστικός Τουρισμός» το Ελληνικό Τμήμα του ICOM επιθυμεί να αναδείξει τη διαδραστική και αρμονική σχέση που πρέπει να αναπτύσσεται ανάμεσα στα μουσεία και τον τουρισμό, γεγονός που θα συμβάλει τόσο στη διάσωση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς όσο και στη διάδοση των αξιών που εκφράζουν.